Ook een gevaarlijk medicijn kan werken

Psychofarmaca liggen onder vuur, maar ze kunnen wel degelijk werken, stelt Peter Moleman. Mits voorgeschreven door deskundige psychiaters, kunnen ze levens redden.

Peter Gøtzsche was in Nederland om zijn boek 'Dodelijke medicijnen en georganiseerde misdaad' te promoten. Dat riep nogal wat reacties op. Henk Jan Out, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Farmaceutische Geneeskunde verdedigt de farmaceutische industrie (Trouw, 11 november), het Geneesmiddelenbulletin kiest de zijde van Gøtzsche en psychiater Oosterhof raakt erdoor in de war (Medisch Contact).

De farmaceutische industrie - Big Farma - heeft als doel winst maken. Daaraan is alles ondergeschikt. De farmaceutische industrie monopoliseert daarbij het maken en verkopen van medicijnen. Gøtzsche heeft gelijk als hij dat aan de kaak stelt.

Gøtzsche dreigt echter het kind met het badwater weg te gooien. Hij schrijft steeds dat de meeste medicijnen niet werkzaam zijn en dat psychofarmaca het ergst zijn. Dat baseert hij echter op hetzelfde onderzoek door de farmaceutische industrie dat hij terecht als onbetrouwbaar kwalificeert.

Middelen als antidepressiva voor depressies en angststoornissen, antipsychotica voor psychosen en lithium voor bipolaire stoornissen zijn echter zeer werkzaam, mits ze worden gebruikt door zorgvuldig gediagnosticeerde patiënten met ernstige vormen van deze stoornissen. Ze worden echter voorgeschreven aan mensen met vaak dubieuze diagnosen of lichte vormen van die stoornissen. Bij die mensen werken ze niet. En dan geldt: baat het niet, schaden doet het altijd. Al die middelen hebben bijwerkingen, vaak vervelende en soms gevaarlijke.

Levensreddend

Gøtzsche richt zijn pijlen vooral op de meest recente psychofarmaca. Veel van die middelen hebben inderdaad geen toegevoegde waarde ten opzichte van oudere middelen en enkele zijn aanwijsbaar slechter en heel veel duurder. De meeste nieuwe antipsychotica zijn gevaarlijker dan de oude omdat ze veel meer vetzucht veroorzaken. Maar minder gevaarlijke middelen zijn voor zorgvuldig gediagnosticeerde patiënten een zegen. Alle antidepressiva kunnen suïcidaliteit veroorzaken. Maar voor patiënten met ernstige depressies kunnen ze levensreddend zijn.

Hoe is het mogelijk dat de farmaceutische industrie zo zijn gang kan gaan? Gøtzsche beschrijft malafide artsen en corrupte (registratie)autoriteiten. Maar ook bonafide partijen in het veld ontwikkelen nauwelijks tegenkracht. Registratieautoriteiten zijn gebonden aan geheimhouding en politici laten zich te veel door lobbyisten beïnvloeden. Psychiaters worden zeer karig opgeleid in het voorschrijven van psychofarmaca. Bovendien laten zij zich van alles aanpraten over nieuwe middelen op basis van naïviteit en domheid. De meeste psychofarmaca worden voorgeschreven door huisartsen, en die hebben over het algemeen weinig verstand van de aandoeningen die ermee behandeld kunnen worden en van de psychofarmaca zelf.

Ik heb jarenlang in nascholingscursussen voor psychiaters geageerd tegen de nieuwe antipsychotica. Soms werd een farmaceutisch bedrijf daarom kwaad op me. Dan zei ik dat ze zich niet druk hoefden te maken, want dat 80-90 procent van het voorschrijfgedrag van psychiaters door hun artsenbezoekers werd bepaald. En dan lieten ze het er inderdaad bij.

Dus ja, de farmaceutische industrie doet net zo immoreel als de banken. En net als bij de banken is dat mede de schuld van andere partijen in het veld, die er niets aan doen of wegkijken of wier belangen verstrengeld zijn.

Psychofarmaca zijn bijzonder werkzame middelen voor een minderheid van de patiënten die ze nu gebruiken. En omdat ze gevaarlijk kunnen zijn, moeten ze worden voorgeschreven door deskundige psychiaters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden