Ook dierenwetten zijn er om nageleefd te worden

Grootschalige kippenhouderij is onverenigbaar met de wet, aldus filosoof Erno Eskens.

Deze week Ter Aar en Kamperveen, vorige week Hekendorp; er is weer vogelpest uitgebroken. In Hekendorp moesten 150.000 kippen worden geruimd, allemaal van dezelfde kippenfarm. Dat de ziekte in Hekendorp opdook, is puur toeval. Minder toevallig was de omvang van de ellende. De schade had beperkt kunnen zijn als de kippenschuur kleiner was geweest.

Er kleven nogal wat nadelen aan grote kippenschuren. Het zijn bronnen van ziekten als MRSA, EHEC en ESBL. Maar ook om andere redenen is de vraag of het houden van 150.000 kippen in één schuur wel wenselijk is. Zoveel dieren in een schuur kan alleen als je dierenwelzijnwetten grootschalig, veelvuldig en structureel overtreedt. En dat is precies wat gebeurt, zoals een paar maanden geleden gepubliceerd rapport van de Stichting Dier & Recht en Varkens in Nood laat zien.

Het rapport komt op minimaal 2,7 miljard en maximaal 3,4 miljard wetsovertredingen per jaar in de Nederlandse veehouderij. Enorme aantallen. Zo'n 95 procent daarvan vindt plaats in de pluimveehouderij. Vooral bij kippen. Er zijn zo'n 465 miljoen vleeskippen in Nederland, en bij elke kip gaat het diverse keren mis.

Wegbezuinigd

Wat is daar in vredesnaam aan de hand, vraag je je dan af. En waarom doet niemand er iets aan? Het antwoord op de laatste vraag is eenvoudig: de controleurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn deels wegbezuinigd en de dienst heeft helaas een traditie van wegkijken. De NVWA valt nu eenmaal onder het ministerie van economie en niet onder het ministerie van ethiek. Onverwachte controles bij veehouderijen vinden daarom vrijwel nooit plaats, en alleen in heel zeldzame gevallen deelt de dienst een boete uit. Daarbij wordt zelden meer dan één overtreding geconstateerd. Opmerkelijk, want er zitten nogal wat kippen in zo'n schuur. De wet spreekt van plichten ten opzichte van individuele dieren. Maar de NVWA telt de afzonderlijke overtredingen niet. Het is alsof een rechter tegen een serieverkrachter zegt dat hij maar één overtreding heeft begaan - het was in alle gevallen verkrachting - en dat hij dus niet extra gestraft hoeft te worden.

Daarmee werkt de NVWA mee aan de instandhouding van een systeem dat in essentie niet te verenigen is met de wet. De Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren meldt bijvoorbeeld dat kippen die ziek of gewond zijn individuele zorg horen te krijgen. Ze moeten zonodig naar de dierenarts worden gebracht. Er is natuurlijk geen veehouder die de gezondheid van de 150.000 individuele dieren in zijn stal in de gaten kan houden en ze afzonderlijk medische zorg kan bieden. De eerste kippenboer die met een enkele zieke kip naar de veearts gaat, moet nog geboren worden.

Infecties

Intussen heeft de meerderheid van de vleeskippen medische zorg nodig. Ze hebben veelal ooginfecties en longproblemen door het te hoge ammoniakgehalte in de lucht of door de formaline die gebruikt wordt om de stal schoon te maken. Doorgaans hebben ze te weinig stro. Ze lopen daardoor op hun eigen uitwerpselen. Omdat de uitwerpselen veel ammoniak bevatten, bijt de poep zich een weg door de poten van de kip. Ze krijgen branderige, open wonden. De overheidsinstantie die de wet moet controleren, kijkt weg. Ook treedt ze niet op tegen grootschalige broedmachines en wantoestanden bij de slacht.

De grootschalige kippenhouderij is niet te verenigen met de wet en moet dus verboden worden. Wij, Nederlanders, hebben bij wet afgesproken dat onze dieren gevrijwaard blijven van vermijdbare ellende. In het licht van de miljarden wetsovertredingen per jaar, in de kippensector alleen, kunnen we spreken van een systematisch en moedwillig falen van de NVWA en de betrokken ministers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden