Ook de verdachte die niet meewerkt kan TBS krijgen

Beeld ANP

Het gebeurt ‘relatief vaak’ dat de rechter toch TBS oplegt als een verdachte gedragsonderzoek weigert, blijkt uit een inventarisatie van rechter Han Jongeneel. 

De Amsterdamse rechter Han Jongeneel nam vijftig rechtszaken onder de loep waarin verdachten niet wilden meewerken aan een gedragsonderzoek. In 29 gevallen legden rechters toch TBS op, schrijft hij in vakblad het Advocatenblad. Het beeld dat rechters nooit TBS opleggen als de verdachte niet meewerkt aan een psychiatrisch onderzoek, klopt dus niet, zegt hij. 

“Het gebeurt veel vaker dan ik aanvankelijk dacht,” zegt Jongeneel. Dat rechters op dit gebied een steekje laten vallen, is veelgehoorde kritiek na aanleiding van de moord op Anne Faber, de 25-jarige Utrechtse vrouw die na een fietstocht niet meer terugkeerde. De verdachte Michael P. is een zedendelinquent die niet meewerkte aan persoonlijkheidsonderzoek en geen TBS kreeg opgelegd.

Drempel

Volgens critici kwam hij daardoor te snel vrij en kreeg hij aan het einde van zijn celstraf te veel vrijheid toen hij zich in een psychiatrische kliniek mocht voorbereiden op zijn terugkeer in de maatschappij. TBS kan anders dan een celstraf eindeloos verlengd worden. Dat is een drempel voor veel verdachten om aan onderzoek mee te doen.

Jongeneel vond de vijftig zaken via de archiefwebsite Rechtsspraak.nl. “Je zoekt op woorden dus je kunt zomaar een uitspraak missen”, zegt de rechter. “Maar deze inventarisatie geeft toch enig beeld. Het is duidelijk dat wie nergens aan meewerkt, niet zomaar aan TBS kan ontkomen.” De rechtszaak van Michael P. is geen onderdeel van die vijftig.

De rechter kan, als een verdachte weigert, niet zomaar op de stoel van de psychiater gaan zitten, zegt Jongeneel. “Een vaag gevoel dat er iets mis is, is niet genoeg. Er moeten aanknopingspunten zijn, zoals eerdere diagnoses, een eerdere opname in een psychiatrische kliniek, of andere omstandigheden die buiten het feit zelf liggen.”

Dat laatste is belangrijk, benadrukt de rechter. Want het is makkelijk om te denken dat er met iemand die zoiets vreselijks heeft gedaan als twee tieners verkrachten, wel iets mis moet zijn. “Je kunt als rechter niet op je onderbuikgevoel afgaan. Je moet zoeken naar objectieve omstandigheden.”

Als die er niet zijn, zoals Jongeneel zelf ook een keer had tijdens een zaak, dan heeft het weigeren van onderzoek alsnog niet alleen maar voordelen. Want vaak staat er een hogere straf tegenover de weigering. Dat was bij zes van de vijftig zaken die de rechter bekeek het geval. In vijftien gevallen werd TBS noch een hogere straf opgelegd.

Kliniek Den Dolder doet aangifte bedreigingen

Medewerkers van de forensisch psychiatrische kliniek Aventurijn in Den Dolder krijgen zo veel haat- en dreigberichten dat de zorginstelling aangifte gaat doen. Michael P., de man die wordt verdacht van betrokkenheid bij de dood van Anne Faber, verbleef in de kliniek. De instelling wil niet zeggen hoeveel het er precies zijn en wat de bedreigingen zijn. “Het gaat om een aanhoudende stroom haatmails. Ook is er iemand van ons belaagd op het terrein, daarom moeten wij aangifte doen”, aldus de woordvoerster. De kliniek wordt volgens de woordvoerster dag en nacht beveiligd. “Dat is door de onrust op het terrein hard nodig.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden