Ook de nieuwe FNV verliest veel leden

Hardere acties, zoals tegen het jeugdloon, kunnen helpen het tij te keren. Zzp'ers voelen zich niet thuis bij de bond.

De grootste vakbond van Nederland heeft de afgelopen jaren zeker niet stilgezeten: de FNV koos een nieuwe voorzitter, sloot een sociaal akkoord en reorganiseerde. Al die inspanning betaalt zich echter niet uit in meer leden. Voor het vijfde jaar op rij daalt het ledenaantal van de Federatie Nederlandse Vakbeweging. Hoe kan dat?

"Een nieuwe FNV is precies wat onze leden willen", zei Corrie van Brenk twee jaar geleden, toen ze nog voorzitter was van Abvakabo FNV. Een nieuwe indeling zou het ledenverlies moeten tegengaan. De fusie van kleine vakbonden tot één grote FNV zou aantrekkelijker zijn voor werknemers, zonder dat precies werd uitgelegd waarom dan.

Vervolgens ging de weg ernaartoe met meer horten en stoten dan verwacht. Niet genoeg leden van FNV Bondgenoten stemden in met de fusie, waardoor eind vorig jaar de FNV weer even in een crisis verkeerde. En gedoe maakt een organisatie per definitie minder aantrekkelijk. Het kwam allemaal goed. Althans, op een tweede congres stemden voldoende leden van FNV Bondgenoten alsnog in met de fusie. Maar uit cijfers van het CBS bleek gisteren dat de FNV in een jaar tijd 60.000 leden heeft verloren. Volgens de vakbond kloppen die cijfers niet, en zijn het er zo'n 25.000 - ook veel.

Een economische crisis lijkt op het eerste gezicht misschien gunstig voor het ledenbestand van een vakvereniging. Het is immers enorm belangrijk dat er in tijden van hoge werkloosheid steun is voor de werknemers bij ontslag - al dan niet door een faillissement - maar ook dat iemand toeziet op de arbeidsvoorwaarden. In de beginjaren van de crisis nam het aantal FNV-leden ook toe, maar later werd het lidmaatschap juist een post om op te bezuinigen.

Cijfers uit het verleden laten zelfs zien dat het ledenaantal van vakbonden juist toeneemt als de economie aantrekt. Of dat nu weer zo zal zijn, is de vraag. De werkgelegenheid stijgt wel, maar het aantal mensen dat een vaste contract krijgt niet. Vooral het aantal flexwerkers en zzp'ers neemt toe. Zij voelen zich nog niet goed vertegenwoordigd door de FNV.

De FNV hamert bij werkgevers en politiek op het belang van een vaste baan. De bond wil het flexwerk aan banden leggen. Dat is ook in het sociaal akkoord opgenomen. Tegelijkertijd zijn juist de afgelopen jaren de zekerheden voor werknemers met een vast contract afgenomen. Zo is de hoogte van het pensioen onzeker geworden en moeten werknemers alleen maar langer doorwerken. De WW is ingekort en veel cao's zijn uitgehold.

De nieuwe FNV wil met keiharde acties de aandacht weer op zich vestigen. Dat lijkt op sommige vlakken te lukken. De strijd voor een hoger jeugdloon is aangeslagen, en daarmee heeft de FNV veel nieuwe jonge leden aangetrokken. Die zijn echter nog niet meegenomen in de CBS-telling. Ook de acties tegen het loonakkoord dat andere vakbonden met de overheid sloten, veroorzaakten veel rumoer. Of dat ook leden heeft opgeleverd, is ook nog onbekend.

Dit loonakkoord laat bovendien zien dat er ook zonder de FNV belangrijke afspraken kunnen worden gemaakt. Het gerechtshof heeft gisteren in hoger beroep besloten dat dat akkoord op een correcte manier tot stand is gekomen. Een verlies voor de FNV, al hoeft de vakbeweging niet meteen te vrezen dat ze vaker buitenspel wordt gezet bij het afsluiten van arbeidsovereenkomsten. Met het oog op draagvlak doen werkgevers dat toch het liefst met de grootste vakvereniging van het land erbij. De FNV heeft momenteel nog steeds meer dan 1 miljoen leden en laat daarmee het CNV met nog geen 300.000 leden ver achter zich. Maar veel kleiner moet de FNV niet worden. Niemand sluit zich graag aan bij een krimpende organisatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden