Ook de makelaar ging onderuitin Stocktons huizencrisis

Een huis in Stockton, California  aan het begin van de crisis in 2008 Beeld REUTERS
Een huis in Stockton, California aan het begin van de crisis in 2008Beeld REUTERS

Het is tien jaar geleden dat de wereldeconomie diep in recessie raakte. De crisis begon toen in de VS de huizenmarkt instortte. Hoe was het om in die tijd makelaar en huiseigenaar te zijn, in een van de ergst getroffen steden, Stockton in Californië?

"Het leek zo logisch dat de prijzen alleen maar zouden stijgen" herinnert Lela Nelson zich. "

Economen hebben achteraf streng geoordeeld over het optimisme en de gemakkelijke financiering van huizen in het begin van deze eeuw, maar destijds zag lang niet iedereen dat. Nelson ook niet: "Ik help klanten al huizen verkopen sinds 1977 en ik heb heus wel slechte markten meegemaakt, als de rente hoog was. Maar op de lange duur bleven huizen meer waard worden. Andere regio's in onze buurt, zoals San Francisco, hadden immers altijd nog hogere prijzen."

"En hypotheken van 100 procent van de koopprijs, met een lage beginrente, leken me ook geen probleem, want voor sommige kopers schenen ze ideaal. Stellen die beginnen met een moeder die voor de kinderen zorgt bijvoorbeeld. Na vijf jaar, als de rente en aflossing omhoog gaan, dan zijn ze tweeverdieners. Voor ons eigen gezin zou dat in 1972 perfect zijn geweest. Toen kochten we het huis waarvan we dachten dat we er altijd zouden willen blijven wonen, voor 25000 dollar. Vijf slaapkamers, drie badkamers, een grote eetkamer, een zolder en een prachtige ingang. Mijn man gaf wiskundeles op de middelbare school en verdiende 500 dollar per maand. Onze maandlast was 250 dollar. Het was fijn geweest als dat de eerste vijf jaar maar 150 dollar was geweest."

Kwistigheid banken

Die hoge last was voor Lela Nelson de reden om, nadat hun vier kinderen naar school gingen, niet zelf ook weer les te gaan geven (geschiedenis) maar makelaar te worden. "Het eerste jaar verdiende ik meteen al twee keer zo veel als mijn man."

Toch ziet ze ook wel dat de kwistigheid waarmee de banken die hypotheken met lage beginlasten aan de man brachten, een probleem was. Want die korting betaalden de leners uit eigen zak: wat ze te weinig aan rente betaalden, werd aan de lening toegevoegd, zodat ze na die eerste vijf jaar moesten beginnen aan het aflossen van een hogere schuld dan waarvoor ze oorspronkelijk getekend hadden.

"We legden dat ook wel uit aan onze klanten, maar ja, veel mensen waren verwend, ze wilden hun cruises of hun extra auto's niet opgeven. En dus raakten ze tot over hun oren in de schuld. En als je dan vijf jaar later van baan was veranderd en minder verdiende, of je was gescheiden... dan moest je je huis verkopen voor een lager bedrag dan je schuld. Daar heb je toestemming van de bank voor nodig, en vaak kregen mensen die niet. Dan lieten ze het maar zitten en kreeg de bank het huis. De markt werd overspoeld, de prijzen stortten in, dus ook wie zijn hypotheek nog wel kon betalen, zag het eigen vermogen wegsmelten. En als huizen in je straat niet meer bewoond werden, of centra voor drugshandel werden, dan ging de waarde nog verder omlaag. Alles kwam samen."

Leningen

Zelf kwam Nelson de crisis ook niet ongeschonden door. "Mijn drie dochters zijn allemaal hun huis kwijtgeraakt. Onze middelste en haar man hadden ons huis gekocht toen we zelf kleiner gingen wonen. Een deel leenden ze van ons, onderhands, zodat ze bij de bank meer konden lenen en wat verbouwingen doen. Ze werkte bij mij in de zaak en dat ging goed, maar haar man kon geen werk vinden – hij bleek later een drugsprobleem te hebben. Ze konden de hypotheek niet meer betalen. Onze dochter heeft de bank gesmeekt om een regeling, maar na twee jaar papierwerk inleveren was er nog niets gebeurd. En wij konden haar niet helpen omdat we drie huurhuizen bezaten, waarvan de huurders werkloos waren geworden, of hoge medische kosten hadden, en ons dus ook niet betaalden."

Nelson hielp haar dochter zolang er nog spaargeld was. Tegen haar man bleef ze volhouden dat de markt zich echt wel weer zou herstellen. Maar dat herstel kwam voor hen te laat. "Ik had nog nooit van mijn leven een betalingstermijn gemist, maar we moesten vaststellen dat we aan het stelen waren van onze toekomst. We zijn onze huurhuizen kwijtgeraakt, we vroegen faillissement aan – ik heb gehuild en gehuild. Maar ik had gelukkig wel geweldige klanten, die ook weer nieuwe klanten aanbrachten. Dus de zaak bleef open, en de hypotheek op ons eigen huis konden we blijven betalen, maar dat was het dan ook wel."

Inmiddels is Stockton weer opgekrabbeld, de markt in onroerend goed opnieuw gezond. "Al die huizen die achterbleven, soms helemaal gestript, zijn opgekocht, door mensen die ze opknappen. Hele buurten krijgen opeens weer glans. En wij hebben alweer een heel klein beetje overwaarde op ons huis. Onze middelste dochter is aan het scheiden en woont in een fijn huurhuis vlakbij. Onze oudste, die ook haar huis kwijtraakte, huurt om de hoek en onze jongste heeft een nieuw huis gekocht."

Vertrouwen

Maar het in rook opgaan van het spaargeld, dat voor de oude dag bestemd was, heeft er wel voor gezorgd dat Nelsons makelaarskantoor open moest blijven, ook al zijn zij en haar man nu 78. "Dat moest ja, maar ik zou het ook niet willen missen. Er gaat geen dag voorbij of er komt wel iemand binnen om advies. Mensen vertrouwen me, en veel van mijn cliënten zijn al jaren bij me."

Met de inkomsten uit de makelaardij helpt ze ook haar kleinkinderen met hun studiekosten. "En dat blijven we doen zo lang we allebei gezond zijn!" Zodat die zich daarvoor niet, zoals zo veel jonge Amerikanen tegenwoordig, tot over de oren in de schuld hoeven te steken.

Lees ook:

Optimisme over de woningmarkt deed de Amerikaanse stad Stockton de das om

De grote recessie van 2008 begon met een crisis in de Amerikaanse huizenmarkt. Stockton, een van de zwaarst getroffen steden, ging er zelfs aan failliet. Tien jaar later zijn de littekens er nog, maar het vertrouwen is terug.

In Stockton koop je geen koffie, maar een schuldsanering, ziet de bankdirecteur

Het Amerikaanse Stockton werd zwaar getroffen door de crisis die tien jaar geleden losbarstte. De stad ging failliet. In een serie beschrijft Trouw hoe Stockton zich herstelt. Vandaag: de zorg van een bankdirecteur. Een interview.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden