REPORTAGE

Ook de leraren van ’t Iemenschoer staken, want in de klas is het ‘puur overleven’

Het team van ’t Iemenschoer bij het busje waarmee ze vanuit Hengelo naar Den Haag reden. Beeld Koen Verheijden

Een werkdag van tien uur, amper pauze en in je eentje een klas draaien vol kinderen met complexe problemen. Voor de medewerkers van ’t Iemenschoer, een school voor speciaal onderwijs in Hengelo, is het eerder regel dan uitzondering. In Den Haag uitten ze vrijdag hun onvrede. 

“Hebben we wel spuugzakjes meegenomen?” Door het busje klinkt een schaterlach. De medewerkers van ’t Iemenschoer mogen zich doorgaans een slag in de rondte werken, deze ochtend is de stemming uitgelaten en strijdlustig. Terwijl de regen tegen de ruiten tikt en het busje over de Sallandse Heuvelrug zoeft, klapt en zingt het team luidkeels mee met ‘Jij krijgt die lach niet van mijn gezicht’.

Hechtingsstoornissen en autisme

Op sommige schooldagen is die tekst een stuk minder van toepassing, weten ze allemaal. De basisschool voor speciaal onderwijs in Hengelo heeft grote moeite om de boel draaiende te houden, vertelt leerkracht Madelon Nikkels. Door het grote lerarentekort staan er continu verschillende invallers voor de klas, wat een grote wissel trekt op zowel de docenten als de kinderen. “Veel van onze leerlingen kampen met hechtingsstoornissen of autisme. Zij hebben juist heel veel structuur nodig.”

De school telt ongeveer honderd leerlingen en 35 medewerkers, van wie er zeven naar Den Haag gaan voor de onderwijsstaking. De rest blijft thuis of werkt op school om achterstallig werk in te halen. Zo ook directeur Elleke Peterkamp. Zij steunt de staking wel, maar heeft zoveel werk dat ze deze dag liever gebruikt voor het uitwerken van notulen, de opknapbeurt van het schoolplein en het zoeken van vervanging. Nu de school dichtgaat heeft ze ouders aangeboden om kinderen op te vangen tijdens de staking, maar daar maakt niemand gebruik van. 

Luiers en epilepsie

Eigenlijk heeft iedereen de hele tijd achterstallig werk, vertellen de medewerkers terwijl er koffie en een zak met tomaatjes en komkommer rondgaat. Linda van Beek, assistent in de onderbouw, werkt al achttien jaar bij ’t Iemenschoer. Haar functie is de afgelopen jaren erg veranderd, zegt ze. “Er wordt nu veel meer van me gevraagd. Ik draai vaker groepen alleen, de kinderen hebben zwaardere problemen. We hebben kinderen die luiers dragen, met epilepsie of een handicap. Ik heb eigenlijk nooit pauze, alleen om een kop koffie te halen.”

Wat de situatie in het speciaal onderwijs extra ingewikkeld maakt, is dat er altijd minimaal twee mensen op een groep moeten staan: een leerkracht en een assistent. Door de complexe problematiek van de kinderen kun je klassen bovendien niet zomaar opdelen of naar huis sturen. Ondertussen zijn er op 84 procent van de scholen voor basis- en speciaal onderwijs geen of te weinig invallers, bleek eerder dit jaar uit een enquête onder leden van de Algemene Onderwijsbond (AOb). Er wordt massaal doorgewerkt bij ziekte.

Burn-outs

Juist door die tomeloze inzet ziet directeur Peterkamp geregeld docenten uitvallen met burn-outklachten. En dan is het iedere week weer behelpen. “Ik heb nu een groep waar de helft van de tijd steeds andere vervanging voor de klas staat. Het is puur overleven. Dat is echt een ramp voor onze kinderen.”

De medewerkers van ’t Iemenschoer staken dan ook niet in de eerste plaats voor een beter salaris, maar vooral voor het verlagen van de werkdruk, benadrukken ze. Er moet meer geld per leerling komen, zodat ze meer mensen kunnen aannemen. Eenmaal aangekomen op het Malieveld steken ze hun spandoeken met de teksten ‘op de bres voor minder stress’ en ‘overspandoek’ onder luid gejoel in de lucht.

Als hun eigen bestuur zich achter de staking had geschaard, waren er waarschijnlijk meer collega’s naar Den Haag gekomen, denkt Nikkels. “Het is jammer dat ze niet doen. Ze hebben hetzelfde argument als CNV Onderwijs: de onderhandelingen lopen nog. Maar je weet natuurlijk niet wat daaruit gaat komen.”

Voorspelbare grappen

Aan het programma op het Malieveld missen de thuisblijvers overigens weinig, blijkt al snel. Het ‘schreeuwkoor’ van de Fontys-pabo is nauwelijks te verstaan, docent John Brewster houdt een flets betoog over ‘hoop als uitgestelde teleurstelling’ en presentator Dolf Jansen maakt een paar voorspelbare grappen over vrouwelijke docenten van middelbare leeftijd.

Het mag de stemming niet drukken, vinden de medewerkers van ’t Iemenschoer. Ondanks de kou en harde wind zijn er naar schatting meer dan 40.000 leraren en ander onderwijspersoneel naar Den Haag zijn gekomen. Dat is opbeurend, vinden ze. Maar het is vooral belangrijk voor het team dat op het Malieveld ook kinderen en studenten aan het woord komen over wat zij zelf merken van het lerarentekort en de werkdruk. In filmpjes en op het podium delen ze anekdotes over propvolle werkgroepen, gebrek aan feedback en uitvallende lessen. “Dáár gaat het uiteindelijk om”, zegt Nikkels. “We moeten aan hun toekomst denken.”

Correctie: in de eerste versie van dit artikel was de naam van de school verkeerd gespeld. Dit is inmiddels aangepast.

40.000 betogers op Malieveld 

Op het Malieveld demonstreerden vrijdag meer dan 40.000 leraren en ander onderwijzend personeel tegen lage salarissen en hoge werkdruk, schat organisator de Algemene Onderwijsbond (AOb). “Dat is echt heel veel, zeker gezien de kou en de harde wind. We hopen dat Slob nu zegt dat er meer geld komt. Het lerarenprobleem is nu echt een maatschappelijk probleem aan het worden”, aldus een woordvoerster.

Volgens de AOb is er voor heel het onderwijs, van basisonderwijs tot en met de universiteiten, 4 miljard euro nodig. 
De bond had leerkrachten uit andere onderwijssectoren gevraagd om mee te doen. Enkele tientallen middelbare scholen deden dat, maar op universiteiten, hbo’s en mbo’s wordt voor zover bekend gewoon lesgegeven.

Lees ook:

Het regent stakingen: wat hangt er in de lucht?

Stakingen in het onderwijs. Stakingen voor een betere pensioenregeling en een lagere AOW-leeftijd. ­Acties, waaraan zelfs weinig staak- of actielustige beroepsgroepen als politieagenten, ambulancepersoneel en universitaire docenten aan meedoen. En dat terwijl er vorig jaar ook al veel werd gestaakt: vooral in de metalektro-industrie maar ook door personeel in de jeugdzorg. Hangt er iets in de lucht?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden