Ook de koning begint over de oorlog

Willem-Alexander mijdt pijnlijk onderwerp niet bij bezoek aan Japan. Zijn toon is milder dan die van Beatrix in 1991.

Net als zijn moeder Beatrix, heeft koning Willem-Alexander gisteren tijdens het staatsbanket in Tokio het leed ter sprake gebracht dat de Japanse legers tijdens de Tweede Wereldoorlog Nederlanders in voormalig Nederlands-Indië hebben aangedaan. Hij is samen met zijn vrouw Máxima tot en met morgen in Japan voor een staatsbezoek.

In concentratiekampen in de voormalige kolonie zijn door het vaak wrede gedrag van Japanse militairen talloze Nederlanders omgekomen en nog meer mensen hebben aan dat verblijf een levenslang trauma overgehouden. Veel Nederlanders kwamen om bij de aanleg van de beruchte Birmaspoorlijn. Dat oorlogsverleden heeft voor een groot deel de verhoudingen tussen Nederland en Japan bepaald.

Koning Willem-Alexander zei gisteren in het keizerlijk paleis in Tokio dat Nederland dat verleden niet kan vergeten. "De wonden die zijn geslagen, blijven het leven van velen beheersen. Het verdriet om de slachtoffers blijft schrijnen. De herinneringen aan gevangenschap, dwangarbeid en vernedering tekenen het leven tot op deze dag."

Niettemin lijkt het erop dat zijn toon iets milder was dan die van zijn moeder tijdens haar bezoek in 1991. Zo zei Beatrix: "Velen van mijn landgenoten hebben de oorlog niet overleefd." Ook peperde zij haar Japanse toehoorders in dat die pijnlijke geschiedenis in hun land minder bekend is. Opvallend was dat Willem-Alexander gisteren in zijn toespraak het woord verzoening gebruikte, in de zin dat velen in Japan en Nederland zich daarvoor hebben ingespannen.

Ook keizer Akihito wees in zijn tafelrede op de oorlog. Hij vond het 'hoogst ongelukkig' dat de lange vriendschappelijke band tussen de landen werd verbroken door de Tweede Wereldoorlog. Hoewel Japan dat verleden nooit zal vergeten, hoopte de keizer dat meer dan ooit de goede relaties worden hersteld. Tot een herhaling van zijn 'oprechte bedroefdheid' over het conflict in Nederlands-Indië kwam het niet. Wel bedankte hij Beatrix voor haar inspanningen in 2000 in discussies met slachtoffers uit Nederlands-Indië.

Beide staatshoofden herinnerden er gisteren aan hoe de twee landen ruim vierhonderd jaar geleden een vruchtbare samenwerking aangingen op het eiland Decima. Behalve het profiteren van de handel was er in de recente jaren een uitwisseling van elkaars taal, wetenschap en cultuur. Zij spraken de hoop uit dat die banden in de toekomst nog flink zullen groeien.

Van de kant van de Japanse pers was gisteren een ongekende belangstelling voor het staatsbezoek van het Nederlandse koningspaar. Dat had vooral te maken met kroonprinses Masako (50) die voor het eerst sinds elf jaar weer bij een officiële gelegenheid als een staatsbanket aanwezig was. Ze is al jaren depressief. In Japan denkt men dat dit alles te maken heeft met de warme banden die tussen de twee families bestaan.

undefined

Stichting Ereschulden: Hoop op toenadering

De toespraak van keizer Akihito heeft de Stichting Japanse Ereschulden enige hoop over toenadering gegeven. De stichting komt op voor de belangen van Nederlandse slachtoffers van de Japanse bezetting in Nederlands-Indië. Volgens voorzitter Jan van Wagtendonk kan de goodwill waarover de keizer sprak de basis vormen om verder in gesprek te gaan. Hij hoopt uiterlijk op 15 augustus 2015 schulderkenning, een spijtbetuiging en compensatie van Japan te krijgen. Dan is het zeventig jaar geleden dat Japan capituleerde. Er zijn volgens hem nog zo'n 60.000 slachtoffers in leven.

'Verheugd' is Van Wagtendonk over de toespraak van koning Willem-Alexander. "Vergelijkbare woorden heb ik in een persoonlijke brief aan hem geschreven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden