Ook bij nader inzien waren Piet Heins daden best oké

Beeld F. Eveleens

Het was niet helemaal wat de initiatiefnemers in gedachten hadden: Piet Hein was zo slecht nog niet, blijkt uit de plaquette die bij zijn standbeeld in Rotterdam komt. 

Zelfs niet met de normen en waarden van nu. Zo sprak Hein tijdens zijn leven met mededogen over het lot van Afrikanen en hekelde hij de behandeling die tot slaaf gemaakte indianen in Amerika ten deel viel. 

Toen vorig jaar de Rotterdamse kunstinstelling Witte de With aankondigde niet langer in verband te willen worden gebracht met een omstreden zeeheld, kwam in de stad een discussie over het Nederlands verleden op gang. Zo stelde de partij Nida in de Rotterdamse raad dat er iets moest gebeuren met het standbeeld van Piet Hein op het Piet Heynsplein. De partij drong aan op een debat over zeehelden met een dubieuze reputatie. 

Het vorige stadsbestuur besloot daarop dat bij het beeld in Delfshaven, waar Hein in 1577 werd geboren, een plaquette moest komen met daarop een verklarende tekst met feitelijke informatie over zijn leven.

Overval op San Salvador

Die tekst is nu klaar. Over die Piet Hein valt volgens Siebe Thissen veel te zeggen, maar niet dat hij iets met de slavenhandel te maken had. Thissen is hoofd van het programma beeldende kunst & openbare ruimte, dat gaat over de kunst op Rotterdamse straten en pleinen. “Het staat vast dat Hein al zes jaar was overleden toen zijn werkgever, de West-Indische Compagnie, zich met de trans-Atlantische slavenhandel ging bemoeien.”

Piet Hein werd beroemd doordat hij in 1628 de Zilvervloot van de Spanjaarden afhandig wist te maken. Met het geld dat deze buit opleverde, kon de Nederlandse Republiek haar oorlog tegen de Spaanse legers financieren. Het leverde hem een enorme huldeblijk op, met onder meer liedjes en verzen van dichters als Vondel en Huygens. “Hein zelf vond dat helemaal niets, omdat voor die vloot nauwelijks gevochten hoefde te worden”, zegt historicus Thissen, die zich in het leven van Hein verdiepte. “Hij was veel trotser op de overval op de Braziliaanse havenstad San Salvador, waar het er heftig aan toe ging.”

Volgens hem is Heins levensgeschiedenis veel complexer en genuanceerder dan vaak wordt aangenomen. De discussie over nationale figuren uit het verdere verleden is soms te ideologisch gekleurd, zegt hij. “Natuurlijk was Hein een vrijbuiter die in zeeslagen onverschrokken en meedogenloos kon optreden, maar hij was ook iemand die opvallende clementie aan de dag kon leggen.”

In brieven toonde Hein zijn medeleven met de behandeling van tot slaaf gemaakte indianen in de Mexicaanse zilvermijnen. Op de plaquette wordt daaruit geciteerd: ‘Is het een wonder dat de indiaan zijn leed op ons wil wreken? Vriendschap moet van onze kant komen, want wij bezoeken hen.’

De plaquette wordt in de loop van 2018 bij het standbeeld geplaatst.

Lees ook:

Trots zijn op Holland en Michiel de Ruyter

De spektakelfilm 'Michiel de Ruyter' viel niet bij iedereen in goede aarde. Is vermakelijke Hollandse heldenverering kwalijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden