Ook bij de FBI draaide alles om imago

Een laatste groet voor FBI-directeur J. Edgar Hoover in Washington, 1972. (FOTO AP)

Niet speciaal agent Dale Cooper van ’Twin Peaks’, met zijn hang naar ’cherry pie’ en ’Douglas firs’, maar de door Jodie Foster gespeelde FBI-trainee Clarice Starling (’The Silence of the Lambs’) zorgde begin jaren negentig voor een opleving in de aanmeldingen aan de FBI Academy. En dan speciaal de psychologische afdeling die zich bezig houdt met het maken van profielen van misdadigers.

Maar liefst tweeduizend meisjes meldden zich in het jaar na ’The Silence of the Lambs’ bij de FBI Academy in Quantico, Virginia. Me dunkt dat de legendarische FBI-baas J. Edgar Hoover zich toen omdraaide in zijn graf. De enige twee vrouwelijke agenten die het Bureau of Investigation (voorloper van de FBI) had in 1935, werden bij de oprichting van de FBI ontslagen omdat zij niet in Hoovers ideaalbeeld pasten.

Hoovers ideale FBI-agent was meer van het type Dale Cooper: nuchter, beleefd, goed in het pak, wit overhemd, onkreukbaar. Precies wat Hoover ooit bedacht had maar dan zonder hoed. ,,Een FBI-agent haalde je er in de jaren van Hoover zo uit’’, vertelt een van de geïnterviewde agenten in de documentaireserie ’100 years inside the FBI’. ,,Ze waren op straat de enige mannen met een hoed op.’’

In de niet heel diepgravende (alle geruchten rondom Hoovers banden met de maffia en zijn omstreden homoseksualiteit blijven buiten beschouwing) maar wel zeer onderhoudende tv-serie wordt de geschiedenis van het Noord-Amerikaanse ’Federal Bureau of Investigation’ onder de loep genomen. Als Hoover aantreedt is het wilde westen net voorbij en komt de drooglegging ten einde. Het land wordt geteisterd door een misdaadgolf en corruptie viert hoogtij. De Hollywoodindustrie spint garen bij het slechte imago van politie en feds (Federal Agents): veel slapstick rond mislukkende arrestaties. In films zijn de gangsters de held, zij worden gespeeld door populaire acteurs als James Cagney en Humphrey Bogart. Zo populair zijn die filmhelden dat de echte gangsters zich in taalgebruik aan hen spiegelen.

Als iets je duidelijk wordt uit deze tv-serie is het hoezeer de beelden uit Hollywood inwerken op de Amerikaanse werkelijkheid en vice versa. Bush schakelde na de aanslagen in 2001 scenarioschrijvers in om na te denken over mogelijke aanslagen, Hoover zette in de jaren dertig scenarioschrijvers in om het imago van de FBI op te vijzelen.

’Image is reality’ riep Joe Kennedy, filmproducent, vader van John F. en vriend van Edgar Hoover, een uitspraak die de FBI-baas als credo overnam. Het eerste succes boekte Hoover al in 1934 wanneer James Cagney in ’G-men’ de rol van FBI-agent op zich neemt. Een modelagent: een goed gebekte slimme advocaat en niet te beroerd om een robbertje te vechten.

In vijf afleveringen racen we door honderd jaar FBI-geschiedenis, van James Cagney naar Johnny Depp (’Donnie Brasco’) , en van J. Edgar Hoover naar de huidige directeur Robert Mueller. De serie haakt in op sappige moordzaken; op de strijd tegen maffia en terrorisme. Het is leuk om nu eens échte FBI-agenten te zien. Zo is er een lang interview met de echte Donnie Brasco ofwel agent Joe Pistone, die infiltreerde in de maffia.

De rode draad is steeds de spiegeling tussen agent en misdadiger; de eerste die zich verdiept in de tweede en ook iets van hem overneemt. Een tragischere verwevenheid vinden we in de laatste aflevering. Anti-terreurexpert en FBI-agent John O’Neill onderzocht onder meer de aanslag op de Amerikaanse ambassade in Nairobi, Kenia en waarschuwde vergeefs voor Al Quaida. Clinton en de FBI waren met Monica Lewinsky bezig. In 1999 werd O’Neill hoofd veiligheid in het World Trade Center. Hij stierf er op 11 september 2001.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden