Ook al is het een rotjoch: laat hem praten

Hoe krijgen ouders van zware kwajongens hun kind weer op het rechte pad? Door hem zelf te laten praten, leren nieuwe wetenschappelijke inzichten. Ze worden nu toegepast in een opvoedcursus voor ouders van delinquente pubers, vertelt Marieke Zonnenberg, projectleider bij de Universiteit Utrecht en maatschappelijk werker bij Bureau Jeugdzorg.

De cursus heet 'Ouders van tegendraadse jeugd'. Hoe tegendraads zijn hun kinderen?
"Dat varieert. Deze cursus is voor ouders van kinderen die op het verkeerde pad dreigen te raken, bijvoorbeeld omdat ze overlast veroorzaken op straat. Maar ook voor ouders van kinderen jonger dan 12 jaar die al in aanraking zijn geweest met de politie, na een winkeldiefstal bijvoorbeeld, of ouders van pubers die herhaaldelijk de fout in gaan. Bij elke gradatie is een apart aanbod."

Waar zitten vaders en moeders van die laatste groep het meeste mee?
"Ouders die bij de jeugdreclassering komen, hebben vaak niet meer het idee dat ze invloed hebben op het gedrag van hun kind. Zij zeggen: 'Hier heb je hem. Ik kan er niets meer mee, pak hem maar hard aan'. Wij willen tijdens de cursus die invloed weer teruggeven. Door de ouders te laten kijken naar wat ze doen met straffen en belonen bijvoorbeeld. Wat gaat al goed en wat kan beter? Nieuw is het werken met animatiefilmpjes. Daarop is kort een ingewikkelde opvoedsituatie te zien. Bijvoorbeeld: je ziet je kind op het schoolplein stennis schoppen. Wat doe je dan? Ouders kunnen drie mogelijke reacties kiezen en zien daarna wat het gevolg is voor het kind."

Ieder kind reageert toch anders?
"Dat klopt. Deze aanpak is vooral bedoeld om op een makkelijke manier in gesprek te raken met ouders. Deze ouders erkennen dat hun kind een probleem heeft maar vinden het heel lastig om te zeggen waar ze zelf in de opvoeding tegenaan lopen. Die filmpjes maken bovendien het opvoedprogramma een stuk toegankelijker voor ouders die moeite hebben met de taal, omdat ze minder intelligent zijn of omdat Nederlands niet hun moedertaal is."

Ouders leren dat ze vooral moeten proberen hun kind uit zichzelf te laten praten. Waarom?
"Voorheen was het vooral belangrijk te weten wat je kind deed, al moest je daarvoor het kind controleren en informatie van hem afdwingen. Nu gaat het ook om de manier waarop je die informatie krijgt. Onderzoek van adolescentiepsychologe Loes Keijsers laat zien dat ouders die ervoor zorgen dat hun kinderen spontaan dingen vertellen, bijdragen aan minder strafbaar gedrag."

Hoe doe je dat?
"Tijdens dagelijkse contactmomenten, door samen te eten bijvoorbeeld. Kinderen vertellen ouders meer als die hen steunen, als ze samen iets leuks gaan doen en als ze niet-privacygevoelige vragen stellen."

Samen iets leuks doen is toch wel heel moeilijk als je kind van alles heeft uitgehaald. Hoe doorbreek je dat?
"Ook voor ouders van echte rotjongens geldt: zorg dat je niet in een negatieve spiraal komt. Ook al is het een rotjoch, probeer in te zien wat hij wél goed doet en benoem dat."

Het materiaal van 'Ouders van tegendraadse jeugd' is ontwikkeld door de Universiteit Utrecht en het JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling. www.jso.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden