Ooit hoop ik een pad te vinden

Ooit hoop ik een pad te vinden

dat geen bestemming heeft.

Een pad als kunstwerk, zonder einde,

slechts gecreëerd om er te zijn.

Henning Mankell, uit 'Voor de vorst'

Het zal een verrassing zijn. Dit jaar is de oplossing van de kerstpuzzel van Trouw geen wijsheid van een filosofisch staatsman zoals de Tsjechische president-schrijver Vaclav Havel. Het is ook geen verstandige uitspraak van een politicus, zoals de woorden van de Noorse premier Jens Stoltenberg na de aanslagen door Anders Breivik. En ook geen mooie passage uit een roman, zoals de slotzin van Hella Haasse's Oeroeg. De 'Spreuk van het Jaar 2012', zoals sommige inzenders de slotzin noemen, komt uit een Zweedse misdaadroman, toevallig opgemerkt tijdens het lezen van de detective. Bij nader inzien en tellen bleek het een verzameling van honderd letters - precies het aantal citaten dat het jaaroverzicht steevast telt.

Henning Mankell is niet de eerste de beste crimi-auteur. Zijn boeken, waarin politiechef Kurt Wallander de hoofdpersoon is, zijn verslavend. De slotzin komt uit 'Voor de vorst', waarin een oudere dame zich inzet voor het behoud van Zweedse wandelpaden. Zij vraagt zich af wat een pad eigenlijk is, waarom het langs de ene kant van een boom of een steen loopt en niet langs de andere kant, wie als eerste over dit pad heeft gelopen en wanneer dat geweest is. De inzenders van de oplossing vonden het een mooie zin en gebruikten kwalificaties als wijs, filosofisch, romantisch, mysterieus, spiritueel, uit het hart gegrepen, en zelfs 'een kunstwerk zonder einde'.

De puzzel zelf was geen wandelpad, eerder een dwaalspoor met valstrikken - zoals de 'onverwachte manier' waarmee Halbe Zijlstra uit de hoek kwam over mormonen en ANWB-bobo Guido van Woerkom niet over de 130 kilometer sprak, maar over natuur. Grootste instinker werd de opmerking genoemd van oud-minister Gerd Leers: 'Ik heb het wel gezegd, maar dat was tegen een luchtvaartjournalist'. Rechter Pieter Kalbfleisch en massamoordenaar Anders Breivik (met zijn 'vochtinbrengende crème') tekenden voor de 'meest krankzinnige uitspraken'. Sommigen vonden deze editie de moeilijkste van 'alle 26 puzzels'.

Geraffineerd was de puzzel dit jaar ook vanwege het ontbreken van leestekens en door drie e's achter elkaar - en ook nog in één woord (gecreëerd). Er was ook iemand die het maar een 'grijze mannen'-puzzel vond. Sportliefhebbers beleefden vreugde aan de bijdragen van de blije atleet Churandy Martina, de hartveroverende zwemster Ranomi Kromowidjojo en de 'superieure commentator' Hans van Zetten over Epke Zonderland.

In de reacties wordt vaak benadrukt dat er in samenspel is gepuzzeld. Opa en oma schoten te hulp, dochter en schoondochter waren inventief, moeder en dochter bleken een goed span en twee zonen van 13 en 15 hielpen mee. De puzzel brengt met Kerst soms ook 'heerlijke gezinsrivaliteit' te weeg. 'Als kind vond ik het niet leuk dat ze thuis zaten te puzzelen, maar nu ben ik zelf verslaafd', schrijft een deelnemer. Een lezer uit Lissabon vindt de prijsvraag een goede manier om er tijdens de feestdagen in Nederland achter te komen wat er het afgelopen jaar is gebeurd.

Een deelnemer schreef: 'Ik hou niet zo van de term 'kerstgevoel' en 'kerstsfeer', maar de citatenpuzzel brengt mij aardig in de richting.' Jammer dat er niet elke maand een in de krant staat, vond een inzender. Er was zelfs iemand die de citatenpuzzel op de lijst met immaterieel cultureel erfgoed van Unesco wil hebben, net als sinterklaasavond en carnaval.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden