Ooit dachten moslims over seks veel ruimer

,,Moslims zijn tegenwoordig op seksueel gebied heel erg verkrampt, vergeleken met de tijd van Al-Djaahiz, een Arabische schrijver en vrijdenker uit de negende eeuw'', zegt Hafid Bouazza, kritische moslim van nu. Morgen houdt hij in de Mozes en Aüronkerk in Amsterdam de lezing van het George Mosse Fonds, ter bevordering van de studie homogeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.

door Kees Bakhuyzen

Rond voor rond of als een pikhouweel, is de titel van Bouazza's voordracht en ook van een traktaat Al-Djaahiz dat hij heeft vertaald (uitgeverij Prometheus) en dat opvallend vrijmoedig spreekt over (homo)seksualiteit.

,,Wat mij aantrekt is Al-Djaahiz' hartstochtelijke pleidooi voor vrijheid van spreken en daarmee ook voor vrijheid van gedrag'', zegt Bouazza. ,,Al-Djaahiz hechtte veel waarde aan de afwisseling van ernst met spel en humor en hij vermengt dat met pornografie. Het is bekend dat er veel scabreuze literatuur geschreven is, maar het is nooit serieus onderzocht, hoewel ik denk dat het een zeer belangrijke beweging is geweest in de Arabische cultuur. Het vormde een geaccepteerde uitlaatklep, te vergelijken met de stront-folklore in de westerse Middeleeuwen. Misschien moeten Arabieren er zelf eens wat meer naar kijken. Toen toonden Arabieren een gigantische nieuwsgierigheid naar andere landen, mensen, de wereld om hen heen. Zo ontstaat wetenschap. Maar nu wordt haast al het grote onderzoek naar Arabische geschriften door westerlingen gedaan. Duitsers zijn bezig met het Groot Arabisch Woordenboek en een Duitse archeoloog vond onlangs bij de restauratie van een bekende moskee in Jemen oude manuscripten van de Koran. Dat is zo interessant, omdat we weten dat er andere koranversies bestaan, maar helaas worden die niet vrijgegeven. Het is belangrijk om kritisch naar je eigen cultuur te kijken, omdat dat het begrip van je geschiedenis bevordert. Er worden prachtige dingen ontdekt en mooie boeken geschreven, maar daarvoor is van moslimzijde geen belangstelling. Het is alléén maar politiek, dat vind ik zo treurig.''

Bouazza: ,,Al-Djaahiz' vrijmoedigheid over seksualiteit is opvallend, met name het feit dat de keuze voor een meisje of een knaap wordt opengelaten staat in schril contrast tot manier waarop dat binnen de moslimwereld tegenwoordig toegaat. Wat ik ook zo charmant vind, is het feit dat seksualiteit gezien wordt in puur fysieke termen. Men ging niet naar de hoogte van Plato met zijn Symposium over de liefde. Al-Djaahiz zegt: 'Een jongen menstrueert niet en wordt niet zwanger'. Het gaat om logische, heel praktische dingen. Het is overigens wel een overheersend mannelijke kijk.''

Bouazza stelt vast dat mensen geen moeite hebben met homoseksualiteit als ze met hun gehele seksualiteit makkelijker omgaan. ,,Homoseksualiteit hoef je niet te verklaren, we moeten eerder een verklaring vinden voor homofobie.''

De omslag in de Arabische kijk op seksualiteit verklaart Bouazza uit een verandering in het godsconcept. ,,De benadering van de moslims werd veel enger, letterlijk. De wanabieten stortten zich op een gegeven moment helemaal op de religie als de kenmerkende identiteit en de islam zonderde de Arabieren af van de rest van de wereld. Dat was in de late Middeleeuwen een enorme omslag ten opzichte van de tijd van Al-Djaahiz.

,,De houding van tegenwoordig wordt natuurlijk ook ingegeven door angst - voor de invloed van het Westen als vrijplaats voor obsceniteit en seksualiteit. Alsof perversiteit van buitenaf komt. Perversiteit ontstaat in de geest van de mens zelf. Al-Djaahiz accepteert dat en verbindt het met humor. Kijk naar Rabelais in Frankrijk: dat was al poep en seks, maar altijd met humor. Rabelais zag de mens als een vat drek, maar dan wel met een sublieme geest. Hij zag de tegenstelling van de goddelijke hoogten waartoe de geest kan stijgen, terwijl het daarnaast gewoon een kleien omhulsel blijft. Dat is een gedachtegang waar ik me wel in kan vinden.''

Hafid Bouazza trok afgelopen jaar veel aandacht door zijn waarschuwingen in de media voor het gevaar van moslimextremisme. ,,Het zat me ontzettend hoog en ik vond dat Nederland zich echt voor de gek liet houden. Ik heb er nu genoeg over geschreven; ik vind dat het nu aan de moslims is om een stap te doen, maar het is schrikbarend hoe weinig er uit die hoek komt. Het zou zo mooi zijn als moslims zich voor één keer eens flexibel zouden opstellen, maar ik ben bang dat dat niet zal gebeuren, zolang mannen die beweren te weten wat God wel en niet wil de enigen zijn die het voor het zeggen hebben. Er is nog een gigantische omkeer in het denken nodig om dat in te kunnen zien.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden