Opinie

Oogrollende misverstanden in strakke dubbelklucht van Stan

’Of/Niet’ van theatercollectief Stan. 26+27/5 Haarlemse Toneelschuur, 1+2+3/6 Amsterdamse Brakke Grond. www.stan.be

Het zijn wat je noemt alledaagse mensen. Twee vrouwen en twee mannen, gegoede middenklasse, onbestemde leeftijd. Ze zijn beland in een stuk van Harold Pinter en van diens landgenoot Alan Ayckbourn. Achterdocht, overspel en misverstand zijn hun thema’s.

Pinter is de sobere en pientere schrijver, Ayckbourn de vette kluchtenmaker. De vier staan dus in een zogeheten strakke klucht: ’Van wie zijn die pantoffels?’

Het Antwerpse theatercollectief Stan is verwant aan de Nederlandse theatergroepen Discordia, ’t Barre Land en Dood Paard. Bij het verzinnen van de eigennaam kwamen ze er niet en dus weer wel uit want ze vernoemden zich naar de ingeving ’Stop Thinking About Names’. Hun stijl is quasi-terloops, soms nadrukkelijk nonchalant: kijk ons eens niet spelen.

Het theatercollectief smolt welgeteld drie toneelstukken samen tot hun enscenering van ’Of/Niet’: ’Party Time’ en ’Night’ van Pinter en ’Relatively Speaking’ van Ayckbourn. Een oudere man (Damiaan de Schrijver) is gelukkig getrouwd en behalve dol op zijn vrouw (Jolente de Keersmaeker) ook gek op zijn maitresse (Sara de Roo) en op zijn tuin. Als zich een jongeling (Frank Vercruyssen) aandient, is het misverstand al gauw geboren.

Over zijn toeren ondervraagt de echtgenoot die denkt dat hij bedrogen wordt zijn vrouw: ,,Alsjeblieft mens: práát met me. Probeer eens voor één keer - één keer! - antwoord te geven op een vraag zoals ik hem stel en niet zoals jij hem verdraait. Ik heb het niet over de lunch, ik heb het niet over m’n pensioenverzekering, ik heb het over jou en die hark daar in de keuken.”

Als zijn vrouw vervolgens woordspelerig naar zijn tuingereedschap vol ongeloof echoot met ’Hark?’, antwoordt hij stomend: ,,Die jongeman dan - die mijn paradijselijke tuin betreedt, doodkalm op me afstapt en vraagt of-ie met mijn vrouw kan trouwen.”

Bemoederend en naar waarheid weet de echtgenote hem te sussen: ,,Ga jij nou maar ’ns even zitten. Je ziet er zo verhit en opgewonden uit - je hebt je weer veel te druk gemaakt. Komt het door die schoffel dat je zo overstuur bent? Weet je wat, we gaan er na de lunch gezellig met z’n allen naar zoeken, wat zeg je daarvan. Nou rustig blijven zitten. Niet bewegen.”

De Stanacteurs houden hun bourgeoispersonages strak, al zetten ze geregeld ook hun keel op, en wordt er veelvuldig vervaarlijk met de ogen gerold. Maar allee, dat hoort kennelijk bij klucht.

Een absurdistische kanteling krijgt ’Of/Niet’ pas aan het slot, wanneer het Pinterpersonage Melissa opgelucht constateert dat haar vrienden - die haar vrienden niet blijken te zijn - vrijwel allemaal dood zijn. ,,Maar de clubs! De clubs gingen dood, de zwem- en de tennisclubs gingen dood omdat ze gebaseerd waren op ideeën die geen moreel fundament hadden, überhaubt geen moreel fundament.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden