Ooggetuige van plotselinge dood moet zichzelf in de gaten houden

Hulpdiensten slepen een rubberboot weg in de haven van Scheveningen. Bij een botsing met een motorboot kwam een opvarende om.Beeld EPA

Bezoekers van de Volvo Ocean Race zagen in Scheveningen een dodelijke aanvaring tussen een motorboot en een rubberboot. Ooggetuigen van de fatale aanrijding bij Pinkpop maakten hetzelfde mee. Welke impact heeft dit op omstanders en hoe gaan ze er het beste mee om?

“Blijf werken, ga naar verjaardagen, zorg dat je je dagelijkse ritme vasthoudt”, adviseert hoogleraar klinische psychologie Agnes van Minnen. Ze is gespecialiseerd in het behandelen van mensen met een posttraumatische stress-stoornis. “Je kunt je er op geen manier op voorbereiden. Het is niet zo dat militairen in een oorlogsgebied minder last hebben van trauma’s dan de bezoekers die het ongeluk in Scheveningen hebben gezien. Hoe je reageert, weet je nooit”, aldus Van Minnen.

Rosa Jansen, voorzitter van de raad van bestuur van Slachtofferhulp Nederland, beaamt dat. “Sommige mensen schieten tijdens zo’n ongeval meteen te hulp, anderen rennen zo hard mogelijk weg. Daar is geen peil op te trekken. Maar als het gaat om het verwerken van zo’n ervaring dan weten we dat in de eerste week veel mensen last hebben van stressklachten, slaapproblemen en nachtmerries. Ze zien wat er gebeurd is als een film steeds opnieuw in hun hoofd”, aldus Jansen.

Toch: deze klachten nemen meestal binnen een week al af. Bij 90 procent van de mensen zijn de klachten binnen vier weken weg. “Als iemand na vier tot zes weken nog veel last heeft van symptomen, moet gekeken worden naar professionele hulp in de vorm van een behandeling”, zegt Jansen

Beiden zijn het erover eens dat het niet goed is om na een ongeluk meteen in gesprek te gaan met andere mensen die hetzelfde hebben gezien. “Dat kan ervoor zorgen dat je benadrukt hoe erg het ongeluk is geweest, dat kan juist voor extra klachten zorgen”, legt Van Minnen uit.

Maar een gouden regel voor hoe het wel moet, bestaat niet. “Sommigen willen er heel veel over praten, anderen gaan liever wandelen”, zegt Jansen. Wat wel invloed heeft, is wat iemand tot het moment van de gebeurtenis heeft meegemaakt en hoe diegene in het leven staat. “Het kan zijn dat je net een dierbare bent verloren en je daardoor meer moeite hebt met het verwerken van zo’n situatie. Maar de impact kan ook anders zijn als je zelf schipper bent en het ongeluk in Scheveningen ziet gebeuren. Het feit dat je ‘het zelf had kunnen zijn’ kan het verwerkingsproces beïnvloeden”, aldus Jansen.

Alert

“Ooggetuige zijn van een plotselinge dood valt volgens de officiële definitie onder een trauma”, zegt Van Minnen. “Toch is het belangrijk om dat niet steeds te benoemen maar gewoon goed op jezelf te letten. Wees alert op gedragsveranderingen. En als het om kinderen gaat, vragen we ouders te letten op signalen van bijvoorbeeld extreme aanhankelijkheid, altijd in de buurt van ouders willen zijn”, vult Jansen aan.

Daarnaast is het volgens haar goed om te kijken wat mediaberichten met je doen. Het kan soms helpen de krant even niet te lezen, of de tv uit te zetten als ze weer over het ongeluk beginnen. “Aan de andere kant vinden sommigen dat juist een bevestiging van wat zij hebben meegemaakt.”

Vrienden, familieleden, buren en kennissen kunnen ook helpen. “Luister naar wat iemand wil en vraag naar wat iemand nodig heeft. Als ze erover willen praten is dat goed, als ze dat niet willen is dat ook oké.”

Lees ook: John Fisher: het zesde dodelijke slachtoffer van de gevaarlijke Volvo Ocean Race

Ondanks alle moderne apparatuur is de zeilwedstrijd Volvo Ocean Race nog altijd levensgevaarlijk, blijkt uit de vermissing van zeiler John Fisher. Hij sloeg in maart dit jaar overboord in de zuidelijke oceaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden