Review

Onzichtbare boog

Tjibbe Veldkamp werd schrijver nadat hij in 1991 de verhalenwedstrijd voor prentenboeken won, uitgeschreven door Trouw en uitgeverij Ploegsma. Vervolgens bracht hij met illustrator Philip Hopman prentenboeken uit: 'Een ober van niks', 'Temmer Tom', 'Wilbur en Otje' en '22 Wezen'. Het zijn vrolijke, fantasierijke verhalen die lof oogstten.

Nu debuteert Veldkamp als auteur van jeugdromans met 'De bezwering'. Het gaat over een naamloze ik-figuur. Hij 'probeert greep te krijgen op de wereld en zoekt houvast in magische handelingen'. Tenminste, dat wordt op de achterflap beweerd. Zelf zou ik zeggen dat het gaat over een jongen die bezig is zijn verstand te verliezen, door zichzelf vreemde handelingen op te leggen om vage redenen.

Wellicht heeft Veldkamp sterk voor ogen gehad wat hij wilde beschrijven, maar is hij vergeten concreet te worden, waardoor de bedoeling blijft zweven. De opening is spannend: “Ze reden me naar het eiland. Ik wilde niet naar het eiland.” De jongen weet zeker dat op het eiland gevaar dreigt. Hoe weet hij dat? Hij heeft het gevoeld toen hij naar het speelpleintje voor hun huis keek. Als hij wil weten welk gevaar dreigt, sluit hij zijn ogen en stelt zich een boog voor. De boog begint bij een lantaarnpaal aan het speelplein en komt neer op het eiland. “Het was een onzichtbare boog die gebeurtenissen verbond. Als ik kon zien wat er gebeurde op de plek waar hij neerkwam, wist ik wat voor gevaar het was.”

Eenmaal op het eiland geeft hij zich de opdracht een bepaald meisje aan te raken: zij blijkt het gevaar. Als het lukt, is het gevaar geweken. Hij doet van alles dat van groot belang is voor hem, maar waar je als lezer geen touw aan vast kunt knopen. Zo legt hij een stok in een gat in de grond, zodat die kan opladen als een batterij. Waarom dit nodig is, vertelt Veldkamp niet. In dit verband weten we alleen dat hij eens wilde rijden met een trein op een spoor van Lego. Toen het mislukte, bleek dat de batterij moest worden opgeladen. Een reeks van dit soort verklaringen, maakt het verleidelijk af te haken voor het boek uit is.

De tekst is zo nu en dan erg literair. De jongen luistert zo goed dat het is 'alsof hij in zijn oren zit'. Als hij iets wil opbiechten, draaien de woorden 'proefrondjes in zijn mond'. Zijn buurmeisje Britt is zo dominant, ze 'keek de woorden naar je toe'. Op zich mooie vergelijkingen, die echter ergernis wekken in een tekst die nergens met beide voeten op de grond komt. 'De bezwering' is een boek geworden dat geschikt is voor kinderen die het prettig vinden met gefronste wenkbrauwen te lezen.

Zo abstract als Veldkamp is, zo concreet is Anton van der Kolk, wiens 'De ogen van La Negra' zich ook op een eiland afspeelt. Kinderen kunnen dit in de atlas opzoeken, want Isla Venado bestaat echt. Zelfs de hoofdpersoon, La Negra, kunnen kinderen opzoeken, al hebben ze dan veel geld nodig om naar Costa Rica te gaan. Het verhaal dat Rufina López, bijgenaamd La Negra, aan Van der Kolk heeft verteld toen hij haar op reis tegenkwam, boeide hem zo, dat hij besloot er een boek over te schrijven.

En gelijk had hij. La Negra leeft op een eiland waarop industrialisatie nog geen vat heeft. Er is geen elektriciteit, mensen leven voornamelijk van visvangst en kwaaltjes worden met eigen brouwsels aangepakt. Op Isla Venado sterven kinderen, zoals het broertje van La Negra, aan Tetanus. En als er niet een nieuwe, moderne juf was gekomen, was La Negra blind geworden.

La Negra heeft last van haar ogen en haar lerares besluit haar naar het ziekenhuis op het vasteland te brengen. Omdat er verwarring ontstaat over wie haar af zou halen, moet La Negra uiteindelijk op eigen houtje terug, door een wereld die ze zelfs uit verhalen nauwelijks kent. Het is niet een geschiedenis waarvan iedereen van verbazing achterover slaat, maar wel een verhaal dat cultuurverschil duidelijk maakt en waarheidsgetrouw laat zien hoe andere kinderen soms leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden