'Onzeker pensioen, wen er aan'

Hoogleraren presenteren plan dat risico's spreidt, maar geen garanties biedt

Zal de pensioenspaarder zich uiteindelijk niet altijd bekocht voelen? Het was een stelling die vorige week voorbij kwam tijdens een debat in de pensioenweek van verzekeraar Aegon. Een aantal deskundigen moest erop reageren, en tja, ze konden het eigenlijk alleen maar beamen.

Het is nu eenmaal erg moeilijk uit te leggen aan mensen dat je geen enkele zekerheid meer hebt over je pensioen. "Hoogopgeleiden begrijpen het net zo min als laagopgeleiden", zei Theo Nijman, hoogleraar in Tilburg. "Hoe goed je het ook probeert uit te leggen, je gaat zeker problemen krijgen met de consument als het pensioen laag uitvalt."

Wetenschappers maken zich zorgen: hoe zorg je ervoor dat het publiek begrijpt dat je nergens op kunt rekenen? Discussies over het korten van pensioenen brengen al even een schokeffect teweeg, denkt Nijman. Maar alom wordt verwacht dat men toch teleurgesteld zal worden.

Deze onzekerheid beschouwen de hoogleraren Lans Bovenberg (Tilburg) en Herman Kappelle als een gegeven. Kappelle is hoogleraar aan de VU en werkzaam bij verzekeraar Aegon. Hij heeft zich eraan geërgerd dat vakbonden het pensioenakkoord presenteren als een manier om mensen toch nog zekerheid in hun pensioen te bieden. "We moeten gewoon toegeven dat alle risico's bij de werknemer liggen en dat niemand precies weet wat hij krijgt."

Kappelle en Bovenberg lezen in het pensioenakkoord zelfs iets anders dan wat werkgevers en werknemers ermee bedoeld hebben. Kappelle: "Het is gewoon een beschikbare premie-regeling. Dat betekent dat er een vaste premie ieder jaar wordt ingelegd, en je pensioen afhangt van de opbrengsten op je pensioendatum."

Werkgeversorganisatie VNO-NCW en vakcentrale FNV bestrijden dit. Het is volgens hen nog steeds mogelijk dat werkgevers en werknemers bepaalde risico's samen dragen. Maar de premie kan niet ver meer stijgen, geven ook sociale partners toe. De grens aan wat werkgevers kunnen en willen betalen, is in zicht. In de praktijk worden dalende rendementen dan toch op de deelnemer afgewenteld.

Kappelle en Bovenberg manen sociale partners en de overheid nu tot snelheid. Bovenberg: "De werkgevers met dure pensioenfondsen worden ongeduldig. Wij hebben nu een manier bedacht om snel over te gaan op een nieuw pensioencontract."

Kern van de nieuwe pensioenregeling is natuurlijk: geen garanties. Maar je staat er ook niet helemaal alleen voor. Als je met pensioen gaat in een ongunstige tijd, pakt je pensioen niet automatisch ook veel lager uit. Schokken worden opgevangen in de tijd. Bovendien zag Bovenberg kans om de risico's voor jongere pensioenspaarders iets te verhogen en voor ouderen te verlagen. Zo spreid je de opbrengsten en verliezen.

Het kabinet moet wat aanpassen in de Pensioenwet om dit pensioencontract mogelijk te maken, maar erg ingewikkeld is dat volgens de twee hoogleraren niet. Het rekenmodel dat zij volgende week voorrekenen in vakblad Pensioen en Praktijk gaat goed samen met de verlaagde pensioenopbouw van 1,75 procent per jaar, zoals in het regeerakkoord is opgenomen. "De werkgever moet alleen wel bereid zijn zoveel te betalen dat je 70 procent van het middelloon kunt opbouwen in veertig jaar", zegt Kappelle. "Maar je kunt in dit model ook andere afspraken maken."

Gaan we dit model begrijpen? Kappelle: "Meer dan dat: het is uitvoerbaar, communiceerbaar en je behoudt je koopkracht".

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden