Onze zoektocht naar het religieuze ongemak

Gelovigen onder ons hebben het niet gemakkelijk gehad na de aanslagen in Parijs en de verijdelde complotten in België. 'Religie' en in het bijzonder de islam stonden in de verdachtenbank als bron van het kwaad. En laten we eerlijk zijn, zoals buitenlandredacteur Stevo Akkerman en diverse anderen in Trouw beschreven, religie heeft inderdaad ongemakkelijke, gewelddadige kanten. In de afgelopen weken is de krant, net als vrijwel alle andere media, op zoek gegaan naar verklaringen voor de motieven van deze terroristen die het leven van anderen en van henzelf verachten.

Op allerlei plekken in de krant hebben wij verslag gedaan van onze zoektocht naar het religieuze ongemak. Onze cartoonisten, zoals Pieter Geenen, lieten zich niet onbetuigd om over de zwarte kanten van geloof te getuigen. Toevalligerwijs publiceerden wij ook twee onderzoeken naar geloofsbeleving in Nederland. Uit de eerste publicatie bleek dat de meerderheid in Nederland niet meer in een persoonlijke God gelooft, in de tweede dat een meerderheid van de ondervraagde Nederlanders vindt dat religie meer kwaad dan goeds brengt. En dat leek zijn bevestiging te vinden in een interview, afgelopen donderdag in De Verdieping, met moslim-radicaal Shabir Burhani. Samengevat kwam dit interview er op neer dat in zijn ogen geweld soms nodig was om 'mensen te bevrijden uit ongeloof'. Koren op de molen dus van mensen die de mening zijn toegedaan dat religie intrinsiek gewelddadig is.

We zochten uiteraard ook naar andere verklaringen. Mochten moslims zich diep beledigd voelen door de cartoons onder andere in Charlie Hebdo? Gaat de vrijheid van meningsuiting zo ver dat je mensen tot diep in hun ziel mag beledigen, kwetsen of anderszins pijn doen? Christenen hebben hiermee al ruime ervaring, getuige onder andere het ezelsproces tegen Gerard Reve of de film Life of Brian. Ook deze vragen stelden we. "Wie niet religieus is kan zich moeilijk voorstellen hoe grievend beledigingen kunnen zijn op religieus gebied", riep theologe Alja Tollefsen gisteren in het Theologisch Elftal bijna wanhopig uit. Zij riep op tot zelfreflectie met betrekking tot de cartoons in Charlie Hebdo. Gaat de meningsuiting zo ver dat je de ander pijn mag doen? was haar vraag. Anderen stelden in de krant vast dat het geweld niet zozeer in religie zit, maar in de mens zelf. Seculiere ideologieën hebben eveneens een gewelddadige kant, zeer gewelddadig soms.

De zoektocht van Trouw leverde veel brieven van lezers op, soms instemmend, soms kritiserend, maar ook met vragen over onze motieven. "Zijn er nog wel mensen bij Trouw die geloven?" vroeg een lezer zich af die moeite had met de kritische verhalen over religie. Dat antwoord luidt bevestigend. Bij Trouw werken collega's van uiteenlopende pluimage, onder wie protestanten, katholieken, agnosten, mensen die anders-geloven of helemaal niet.

Hoe wij over religieuze kwesties schrijven mag hierdoor niet bepaald worden. Je hoeft niet gelovig te zijn om over geloofszaken en levensbeschouwing te rapporteren. Wel moet er interesse zijn om op de vele vragen over de gemakken en ongemakken van religies oprecht antwoorden te zoeken. Daarbij ontlenen wij onze inspiratie uit de christelijke waarden van de krant. De vrijheid van meningsuiting zien wij als cruciale factor in een pluriforme samenleving, net als geloofsvrijheid en respect voor de ander. Die vrijheden kunnen botsen en daarover schrijft de krant, zowel wanneer religieuze extremisten niet-gelovigen de maat nemen als wanneer religieuzen in hun geloofsbeleving worden beknot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden