Onze tanks terug voor Tallinn

Een Leopard-tank tijdens een Navo-oefening op de militaire basis Bergen-Hohne in Duitsland, vorig jaar. Beeld BELGA
Een Leopard-tank tijdens een Navo-oefening op de militaire basis Bergen-Hohne in Duitsland, vorig jaar.Beeld BELGA

Al tijdens de Koude Oorlog voldeden de meeste West-Europese landen met betrekking tot hun defensie-uitgaven niet aan hun Navo-verplichtingen. Maar in de afgelopen kwart eeuw heeft een ware kaalslag op de West-Europese krijgsmachten plaatsgevonden.

Niet alleen is er zeer zwaar bezuinigd op militair personeel en materieel, ook het soort training en bewapening is gewijzigd. Echte vechtmachines werden omgeturnd tot orde-handhavers en soms tot halve opbouwwerkers. Met als achterliggende gedachte dat een oorlog op het Europees continent ondenkbaar was geworden; onze militairen werd nu de taak toebedacht vrede en voorzieningen naar streken ver buiten het Atlantisch gebied te brengen.

Wie na de val van de Muur nog waarschuwde voor een blijvende kans op een militair conflict in Europa kon op hoongelach rekenen. In een rapport van de TeldersStichting werd zestien jaar geleden - toen Jeltsin nog in het Kremlin zetelde en vrijwel niemand van Poetin had gehoord - voorspeld dat Rusland ofwel zou 'vergruizelen', met gevaarlijke onrust en instabiliteit tot gevolg, dan wel zou terugglijden 'naar een staat van dictatuur'.

Zo'n dictator zou 'licht in de verleiding kunnen komen om de binnenlandse problemen te bedekken of te verzachten door op buitenlandse avonturen uit te gaan. De dictatoriale heersers zullen daarbij worden geleid door de hoop dat krachtig buitenlands-politiek optreden Rusland weer het aanzien zal geven waarop het naar de mening van veel Russen recht heeft. Daarbij is het van belang de diepgeworteldheid van de breed levende anti-Westerse sentimenten niet te onderschatten.'

Linkse Kamerleden beweerden destijds dat het rapport een achterhaalde Koude Oorlogsmentaliteit ademde. Aldus reageerde bijvoorbeeld een D66-er die tegenwoordig burgemeester van Wassenaar is, en daar dus in buitenlands-politiek opzicht gelukkig grotendeels onschadelijk is; hooguit kan hij zijn strategische bijziendheid nog tijdens borrels bij diplomaten uitventen.

Naast deze Jan Hoekema oreerde echter de toenmalige PvdA-woordvoerder eveneens dat van Rusland heus geen gevaar meer viel te duchten. Diens naïviteit is zorgwekkender, want inmiddels is deze PvdA-er minister van buitenlandse zaken: Bert Koenders.

Ten tijde van Jeltsin vormde Rusland geen direct gevaar. Maar zelfs na het aan de macht komen van Poetin en het steeds openlijker autocratisch karakter van zijn bewind, zijn de bezuinigingen op de West-Europese krijgsmachten jarenlang onverminderd doorgezet. Pas met de Russische bezetting van de Krim in februari/maart 2014 en vervolgens de verdekte interventie in oostelijk Oekraïne zijn in het Westen meer ogen open gegaan, al sluit menigeen nog altijd liever zijn ogen om van voortgezette vreedzame betrekkingen te kunnen blijven dromen.

Sinds de Tweede Wereldoorlog werden voor de landstrijdkrachten tijdens een militair conflict tanks van doorslaggevend belang geacht. Ook dat wapen werd echter in het post-Koude Oorlog-tijdperk als achterhaald beschouwd. In West-Europa althans; daarbuiten zijn veel staten hun landmacht nog altijd rond het tankwapen op blijven bouwen. Rusland is de absolute kampioen; het Kremlin beschikt vandaag de dag over meer dan 15.000 zware tanks. De Volksrepubliek China, dat haar krijgsmacht nu al jaar in jaar uit stevig uitbreidt, is de nummer 2: Peking beschikt over meer dan 9000 tanks.

Nederland bezat er in 1990 ruim 900. Dat aantal was al aanzienlijk gereduceerd toen CDA-minister van defensie Hans Hillen in 2011 besloot ook de resterende tanks weg te doen. Onlangs redde de huidige defensieminister Jeanine Hennis de laatste vijftien tanks door ze uit de verkoop te halen. Zo kan in ieder geval de kennis van het omgaan met deze tanks voor onze krijgsmacht behouden blijven.

Hopelijk is dit een aanzet tot echte koerswijziging. De Duitse minister van defensie, Ursula von der Leyen, houdt met het oog op Poetins agressieve koers 100 extra tanks in dienst. Dat voorbeeld is het navolgen waard. Met een tankmacht van 115, zou Nederland in elk van de drie Baltische staten twee eskadrons kunnen stationeren en er daarnaast twee in ons eigen land op na kunnen houden.

Indien ook andere Navo-lidstaten op een dergelijke wijze zouden laten zien dat de verdediging van onze Baltische bondgenoten hun menens is, is dat signaal een grotere bijdrage aan vrede en stabiliteit dan menig operatie die afgelopen kwart eeuw onder de benaming 'vredesmissie' is uitgevoerd ooit opleverde.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

undefined

Een vader tilt zijn zoon op om een blik te werpen in de loop van een Leopard tank tijdens de landmachtdagen in 2010 op de Johannes Postkazerne in Havelte. Beeld ANP
Een vader tilt zijn zoon op om een blik te werpen in de loop van een Leopard tank tijdens de landmachtdagen in 2010 op de Johannes Postkazerne in Havelte.Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden