'Onze satire is een soort euthanasie of verdoving'

interview Journalist houdt Servië een spiegel voor op zijn populaire website

Vier jaar geleden zocht Dejan Nikolic een manier om zijn woede van zich af te schrijven en begon hij een satirische website. Dat werd Njuz.net, dat in korte tijd razend populair is geworden in Servië en omringende landen. De site trekt honderdduizenden bezoekers, heeft een krantenbijlage en een tv-show.

Njuz (het Engelse news in Servische spelling) toont 'het nieuws in de spiegel'. Het wil door uitvergroten en omdraaien de absurditeit van de Servische politiek en samenleving laten zien. Op de verjaardag van zijn geesteskind blikt Nikolic terug op wat deze golf van spot bereikt heeft. Veel illusies heeft hij daar niet over.

In 2010 bestond Njuz uit een paar kolderberichten op Facebook, nu word ik tot mijn verbazing uitgenodigd op een kantoor. U bent onderhand een van de meer serieuze media.

"We zijn het énige serieuze medium! De media worden onderhand belachelijk, en aangezien wij daar het tegendeel van willen zijn, moeten we serieus worden om trouw te blijven aan ons motto: 'het nieuws in de spiegel'. Als je onzin in de spiegel bekijkt, krijg je echt nieuws. Dat zijn wij."

Hoe kwam u op het idee dat er in een land van zes miljoen mensen een publiek van honderdduizenden is voor dit soort satire?

"Ik verwachtte niets. Er wordt wel gezegd dat satire de laagste vorm van humor is, maar dat je een hoog IQ nodig hebt om het te snappen. Maar ik begon er gewoon mee om frustratie van me af te schrijven. De eerste dag trokken we 12.000 lezers, de tweede 25.000, enzovoorts. Toen schreven we een bericht over een dronken Servische toerist die een haai vermoordde. Andere media trapten erin en namen het over, en onze naam was gevestigd. Ik was net zo verbaasd over het succes als ieder ander.

"Het heeft me een grote les geleerd: je moet mensen niet onderschatten. Deze samenleving lijkt verwoest door geestdodende televisie en muziek en alle gebeurtenissen van de afgelopen twintig jaar. Maar we vergeten dat mensen hier altijd zwarte humor hebben gewaardeerd. Het was alleen indirect, verstopt in metaforen en analogieën. Je kon hier niet zeggen 'de koning is een idioot', dat moest je anders brengen. In de Verenigde Staten is satire veel directer. Dat wilde ik hier ook. En we brachten het op een moment dat er helemaal niets anders te vinden was. Alleen maar de allergoedkoopste leugens."

Zijn jullie typisch een product van de Balkan?

"Oh, vast. Wat we doen is in principe een kopie van de Amerikaanse satirische website The Onion. Maar er is iets specifieks aan de dingen waar wij om kunnen lachen. Onze humor is erg donker. Lachen is een manier om frustratie en angst te laten zien, en daar hebben we hier genoeg van. Dus moet je humor ontwikkelen om te overleven."

Is wat u schrijft politiek?

"Zeker. Of ten minste, dat was het. Ik denk dat ik heb opgegeven, ik word te oud voor die onzin en wil gewoon een leuk leven leiden. Bovenal is dit niet opgezet om iets te veranderen, of om mensen aan te zetten tot verandering. Het is mijn manier om te zeggen 'zo denk ik erover en verder interesseert het me niet'. Wat me tot schrijven drijft, zijn de hypocrisie en de verschrikkelijke leugens die we voorgeschoteld krijgen. Dan raak ik van slag en ga ik schrijven. Maar dat is tegenwoordig zeldzaam, want ik wil de sfeer niet vergallen. Het werd echt te zwart."

Jullie grote succes zou op twee dingen kunnen wijzen: de wanhoop over al die leugens moet enorm zijn in Servië, en ten tweede worden jullie wellicht gezien als de oplossing.

"De wanhoop is groot, dat zeker. Maar ik denk niet dat wij de oplossing zijn. We zijn eerder een soort euthanasie of verdoving. We laten mensen vergeten, maar we bieden geen oplossing.

"En als ik echt gemeen over ons ben, vermoed ik dat we eerder een instrument zijn geworden van de mensen die de wanhoop veroorzaken. Het is interessant dat we geen problemen hebben gehad met censuur. Nooit. Dat geeft te denken.

"In het begin hielp ons succes lezers om te beseffen dat ze niet alleen zijn, dat er honderdduizenden anderen zijn die je eigenlijk als normaal kunt beschouwen. Die een modern, vrij leven willen leiden. Dat maakt de wanhoop misschien draaglijk, maar dat betekent niet dat ze er ook iets aan doen. Een oplossing blijft ieders individuele keuze. Dat kan niet van bovenaf komen en zeker niet van ons."

undefined

Wie is Dejan Nikolic?

Dejan Nikolic werkte jarenlang als journalist en hoofdredacteur voor diverse digitale media. Hij startte een reeks serieuze websites in Servië zoals Profit en E-magazine, voor hij in 2010 Njuz.net begon.

Een van hun grotere wapenfeiten was de 'wereldprimeur' dat Dobrica Cosic, een controversiële Servische schrijver, in 2011 niet de Nobelprijs voor de Literatuur had gekregen. Hun bericht bracht veel mensen aan het twijfelen of Cosic misschien niet tóch de prestigieuze prijs had ontvangen.

Binnen een jaar gaf Nikolic zijn baan op en wijdde zich volledig aan het project waarmee hij diverse prijzen won, onder meer van de journalistenvereniging van Servië. "Ik kreeg de kans om hiervan de beste baan te maken die ik ooit zou kunnen hebben", zegt hij grijnzend. Njuz groeide de afgelopen jaren uit tot een bedrijf met zeven voltijds medewerkers.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden