'Onze kilometers zijn beter dan die van veel anderen'

AMSTERDAM - Ruim drie jaar geleden stopte Emmanuele Bombini met wielrennen. De Italiaan, momenteel ploegleider van het succesvolle Gewiss-formatie, was een toegewijd coureur. Geen uitgesproken prijsjager, wel iemand die met hart en ziel voor zijn vak leefde.

Geheel toevallig was het moment waarop Bombini de laatste kilometers in wedstrijdverband wegtrapte, het keerpunt in het Italiaanse cyclisme. Wanneer de sportbestuurder zijn trainingsdakboek op tafel legt, wordt meteen duidelijk waaraan het wielrennen op het Apennijns schiereiland zijn opmars te danken heeft. “Italianen trainen nu vijftig procent meer dan ik deed. Ongelooflijk!” In zijn tijd was de winter er voor om te rusten. Nu zijn december en januari de belangrijkste maanden van het seizoen. “Het is de basis. Vergelijk het met het fundament van een huis.”

Voor Gewiss begon 1995 al op 4 november 1994. Aan de hand van tests werd bepaald welke trainingsomvang per renner - op papier - het meeste rendement sorteert. Het is leuk en aardig om vanochtend bij de start van de Omloop Het Volk te melden dat je al zesduizend, tienduizend of misschien nog meer trainingskilometers in de benen hebt, veel schiet je er niet mee op. Je hoeft het geen wielrenner te vertellen: niets is gemakkelijker dan uren op de fiets zitten. Een trainingsbeest als Adri van der Poel schroomt niet om na een klassieker nog honderd kilometer richting huis te rijden. Ploegleiders van de oude stempel belden 's ochtends om een uur of acht naar hun renners om te checken of ze de echtelijke sponde al hadden verlaten.

Natuurlijk, een wielrenner zonder kilometers in de benen komt niet ver. De aartsvader én nieuwlichter van de Italiaanse ploegleiders, Giancarlo Ferretti, liet zijn renners daags voor de Franse openingskoers GP La Marseillaise nog achteneenhalf uur afbeulen op de fiets. Bij terugkeer in het hotel stond de dagteller op 237 kilometer. “Onze kilometers zijn beter dan die van veel anderen,” vertelde de Deen Bjarne Riis, lid van de Gewissploeg, onlangs in L'Equipe. “Niet de kwantiteit telt, maar de kwaliteit,” trapte Bombini in hetzelfde blad een open deur in.

Sinds het grote leger critici de opbloei van het Italiaanse wielrennen niet langer uitsluitend toeschrijft aan de synthetische bloeddoping EPO, zijn de doorgaans ouderwets denkende ploegleiders uit de klassieke wielerlanden driftig aan het kopiëren geslagen. Want wie in de plaats daarvan durft te roepen dat de Italiaanse successen de vrucht zijn aan een simpele golfbeweging - het wezen van de geschiedenis - wordt hartelijk uitgelachen. Talent is weliswaar een belangrijke voorwaarde om uit te blinken, door de jaren heen hebben vooral nieuwe trainingsmethodes wezenlijke bijdrages geleverd aan opmerkelijke prestaties. In het schaatsen was Eric Heiden een significant en baanbrekend voorbeeld. De Amerikaan, die in 1980 te Lake Placid vijfmaal Olympisch goud won, had in de garage van het ouderlijk huis een heus krachtsportcentrum ingericht. Hij was de eerste van zijn generatie en 'dus' de concurrentie mijlen voor.

Dat de krachtig aanzwellende stroom Italiaanse overwinningen het spraakmakende decor van etalages van apotheken vormt, wordt door Bombini en vele anderen ontkracht door simpelweg aan het ploegbudget te refereren. De post 'medische begeleiding' omvat bij Gewiss slechts twee procent van de begroting. Goed voorbeeld doet - eindelijk - goed volgen, maar een adequaat antwoord hebben de buitenlanders dit seizoen nog niet kunnen formuleren. Van het aantal geregistreerde overwinningen (59) vielen er 22 in Italiaanse handen. Meer dan eens waren de nummers één, twee en drie in de uitslag Italianen, vrijwel altijd eindigde een transalpijn mee 'voorin'. Het beeld wordt zelfs ernstig vertroebeld omdat in de eerste twee maanden van 1995 al driftig in Australië en Colombia werd gekoerst. Wie de uitslagen schoont van wedstrijden waarin om logistieke redenen géén Italianen reden, moet de conclusie trekken dan de veelvraten de meeste kruimels ook nog smakelijk consumeerden. In dat licht gezien eisten Cipollini cs bijna de helft van alle overwinningen op.

Het heeft voor de rest nauwelijks zin nog op de fiets te stappen, zo lijkt het. Renners die met beduidend minder genoegen moeten nemen, putten troost uit de gedachte dat ook bij Italianen de grens van het fysieke vermogen een keer bereikt wordt. Door de kwaliteit van de training te verhogen, moet het in theorie mogelijk zijn een deel van de achterstand in te lopen. Het is veelzeggend dat het woord trainer tot dusver niet bestond in de (Nederlandse) wielerwereld. De KNWU heeft Arie Koops, oud-conditie- en vrouwentrainer van de schaatsbond aangetrokken om de bondscoaches terzijde te staan. Raas ging in zee met Eugene Janssen. Het was een doorbraak voor de Zeeuw om de Limburger die ook wegcoach atletiek is, mee te nemen naar het oefenkamp in het schilderachtige Italiaanse badplaatsje Marina di Castagneto Carducci. Janssen schreef op de persoon gerichte programma's. Hij leerde er de renners naar hun lichaam te luisteren - “de beste trainer is de sporter zelf,” vertelde hij eind januari bij de ploegpresentatie in Brussel - en kwelde ze niet met confectie-sessies. Zoals Raas vroeger in zijn onwetendheid wel conditie en mentale hardheid kweekte. Gewoon door een hoop kilometers te rijden, puur omdat iedereen het deed. Peter Post was als ploegleider ook het symbool van de oude stempel. Rijen moeten ze, placht de Amstelvener in onvervalst plat Amsterdams te roepen, al haalde hij in het verleden wel eens een trainer in huis (de Belg Ludwig Vandeputte) en vond hij het prima dat Eddy Bouwmans zijn licht opstak bij schaatscoach annex wielerfanaat Ab Krook.

Het vervelende is dat het bij de frele Bouwmans (nog) niet werkte - wellicht werd hij te zwaar belast - terwijl verloren gewaande Italianen sterker en ambitieuzer dan ooit tevoren terugkerrden. Gianni Bugno, afgelopen najaar in de put door een omstreden dopingaffaire, won reeds drie wedstrijden en heeft er al een trainingskamp in Colombia opzitten. Mario Cipollini wisselde van medisch begeleider (hij ruilde Conconi in voor Ferrari), trainde deze winter een maand intensief in Californië, vloog met speels gemak over cols die voorheen onneembaar bleken, en droomt van een overwinning in Milaan-San Remo.

Knop

Raas en Priem zijn al blij wanneer ze in psychisch opzicht een knop bij hun renners om kunnen draaien, voorzover ze althans Nederlandstalig zijn. Walter Planckaert, tijdelijk ploegleider in ruste, verwoordde het vorig jaar treffend in deze krant: “We weten wel hoe het moet, maar je krijgt de renners met geen man en macht bij moeder de vrouw vandaan.” En trainen zoals de Italianen doen, wist Eugene Janssen al bij voorbaat, kan alleen maar in Italië. Laat je de renners uit de lage landen in hun woonomgeving een intensief programma afwerken, dan kun je ze zo in de vrieskist leggen, omschreef hij het de vorige maand nogal plastisch. Met andere woorden: de temperaturen in Nederland en België lenen zich er in de winter niet toe. De troepen van Jan Raas hebben er inmiddels twee trainingskampen in Zuid-Europa opzitten. Mede doordat Abdoesjaparov de meeste koersdagen ziek te bed lag, heeft alleen knecht Marc Wauters een wedstrijdje voor Raas gewonnen. Maar de goede wil is er in zijn algemeenheid. Nederlandse renners verschansen zich zelfs in een 'onderdrukkamer' van de luchtmacht in Soesterberg om de omstandigheden na te bootsen die ze in oktober aantreffen op het WK in Colombia: fietsen op 2600 meter hoogte.

Intussen schrijdt in Italië de ontwikkeling voort. Met het opheffen van de scheiding tussen profs en amateurs, worden thans de bouwstenen voor een structureel sterke Olympische selectie aangesleept. Op één front werkt de toverstaf niet: Felice Gimondi herdenkt dit jaar het feit dat hij dertig jaar geleden als laatste Italiaan de Tour de France won.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden