'Onze gezinnen worden verscheurd'

Ontruiming Brits Travelers-kamp op laatste moment uitgesteld 'Dit is pure discriminatie'

De bewoners van het Britse Dale Farm, het grootste woonwagenkamp van Europa, zaten nog vastgeketend aan de toegangspoorten van hun kamp, toen het hooggerechtshof een aanstaande ontruiming onverwacht tegenhield. Althans, tot vrijdag is uitstel van executie verleend. Dan wordt duidelijk of de bewoners alsnog moeten vertrekken.

De rechter zei bezorgd te zijn dat de voorgenomen maatregelen mogelijk verder gaan dan wordt aangegeven in de ontruimingsbevelen. Daarin staat dat alleen de caravans van de zogeheten Travelers en niet de gebouwde bungalows moeten verdwijnen.

Het conflict tussen de gemeenteraad van Basildon en de Ierse Travelers - een erkende eeuwenoude nomadische groep vergelijkbaar met, maar etnisch niet verwant aan zigeuners of Roma - gaat terug tot 2001. Toen kochten de woonwagenbewoners een voormalige schroothoop naast een door een andere Travelers legaal bewoond terrein om zich er te vestigden. Het lokale bestuur begon juridische procedures om hen daar weg te krijgen en won vorige maand bij het Britse High Court. De gemeente beroept zich op het bestemmingsplan, dat niet voorziet in bewoning van het terrein.

"Het was een schroothoop; eerlijk, wij geloofden écht dat we de vereiste vergunning zouden krijgen", zegt traveler Kathleen McCarthy. Ze is 48, maar met de diepe rimpels in haar bleke gezicht ziet ze er eerder uit als zestig. "De premier zegt dat hij gelooft in het familiemodel, maar hij verscheurt onze gezinnen en gemeenschap door het terrein te ontruimen. Mijn kinderen en kleinkinderen gaan straks één kant op, en ik een andere", zegt ze met een hoorbaar Iers accent.

De geplande ontruiming kost de staat meer dan twintig miljoen euro. Deurwaarders hebben een kamp opgezet, inclusief een mediacentrum, in het aanpalende weiland.

Dale Farm, 50 kilometer ten oosten van Londen, ligt aan een landweggetje. De ene helft, kleine bungalows met ommuurde tuintjes, is legaal. De andere helft, een mix van (sta)caravans, mobiele chalets, en een enkele bungalow, is illegaal. Die onderkomens moeten verdwijnen omdat ze op land staan dat het in de zogenoemde green belt ligt: het island dat niet ontwikkeld mag worden om het groene landschap rondom gemeenten te beschermen.

Dit stuk land was in tegenstelling tot het aanpalende, legale kamp helemaal geen 'ongerept weiland', maar een schroothoop, benadrukt McCarthy. "Het gaat niet meer over groen, maar om haat en vooroordelen." Ondertussen rijden bewoners met busjes af en aan om spullen in veiligheid te brengen. Activisten bouwen aan barricades waaraan ze zich kunnen vastketenen. 'Stop de etnische zuivering', staat op een spandoek.

De Travellers weten zich steeds beter te organiseren en hebben zich verzekerd van een brede alliantie van steunbetuigers: bisschoppen en rabbijnen, actrice Vanessa Redgrave, een groep Lagerhuisleden en humanitaire organisaties, tot aan de VN toe. Maar de wet is de wet en de beslissing heeft niets met discriminatie te maken, zegt het conservatieve stadsbestuur van Basildon, waaronder het land valt. Het wordt daarin bijgestaan door premier Cameron, die sinds de rellen in Londen deze zomer niet wijfelachtig wil overkomen als het om law and order gaat. Hij benadrukt dat iedereen voor de wet gelijk is.

McCarthy: "De regering verbood ons (sinds de Caravan Act in 1994, red.) rond te reizen. Zij moedigden ons aan land te kopen en te ontwikkelen en nog kwellen ze ons."

De travelers wijzen de huizen af die Basildon hen als alternatief biedt. "Wij hebben voor wel drie of vier stukken land een vergunning aangevraagd. Telkens wordt die afgewezen", zegt Richard Sheridan van de Dale Farm Housing Association. De bewoners willen uitstel van de gedwongen ontruiming totdat halverwege november meer duidelijkheid is over twee vergunningsaanvragen die nog lopen. "Stop dit als julie mensen zijn", roept McCarthy vanachter de barricades. "Julie kunnen deze schroothoop krijgen. Wij willen alleen ergens naartoe kunnen."

Angst voor overlast, criminaliteit en dalende huizenprijzen
Travelers worden niet eerlijk behandeld, zeggen deskundigen. Vijandigheid, vooroordelen en discrimminatie tegenover hen zijn wijdverbreid en nog steeds geaccepteerd. De meeste Engelsen willen geen kamp in de buurt uit angst voor criminaliteit, overlast en dalende huizenprijzen. Die angsten, gevoed door onbegrip en een vijandige pers, kloppen niet met de realiteit, zeggen twee academici die voor de Equality and Human Rights Commission twee jaar geleden een rapport schreven over de achterstelling van Roma en Travellers, veruit de meest marginale bevolkingsgroepen in het Verenigd Koninkrijk. Van alle woonwagenbewoners - naar schatting 300.000 - heeft een kwart geen stavergunning meldt het rapport.

"Travellers vestigen zich ergens en vragen daarna pas een vergunning aan omdat zij weten dat in hoger beroep hun aanvraag door een planningsinspecteur wordt beoordeeld die geen lokale belangen heeft", legt Margaret Greenfields uit, mede-auteur van het rapport voor de mensenrechtencommissie. Dan nog wordt zeventig procent van de aanvragen afgewezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden