Onze club komt thuis

Er is weer hoop voor amateurclubs. Oude voetbalverenigingen die begin jaren zeventig naar verlaten sportparken aan de rand van de stad werden gedreven, keren voorzichtig terug naar de bewoonde wereld. Het wordt weer tijd voor kroketten na afloop.

Ze zijn weer terug in het dorp, de voetballers van CTO'70. Buiten speelt het eerste op een bevroren veld een vriendschappelijke wedstrijd tegen SV 2000 uit Amsterdam-Noord. De vrouwen zitten binnen aan de bar, het is te koud om aan de zijlijn te kleumen.

De amateurclub is drie jaar geleden teruggekeerd naar Duivendrecht. Net als vele voetbalverenigingen moest de club begin jaren zeventig wijken voor nieuwbouw. Bij veel gemeenten ontstond een trend om sportverenigingen te verbannen naar ver buiten de bewoonde wereld. De nieuwe sportparken kwamen tegen industrieterreinen te liggen of op onherbergzame plekken tussen spoorlijnen en snelwegen aan de buitengrenzen van stad en dorp.

Een historische vergissing, klagen voetbalfans al jaren. De verhuizing werd de nekslag voor het jeugdvoetbal, dat toch al tanende belangstelling kende. Ouders hadden geen zin meer hun kinderen naar deze afgelegen oorden te brengen. En ook het aantal bezoekers langs de lijn nam snel af. Dertig jaar later lijkt het tij te keren. Voorzichtig keren de oude clubs terug naar hun thuisbasis. In Amsterdam voetballen de jongens van Jos en TOS Actief weer in de Watergraafsmeer en in Utrecht krijgen voetbalverenigingen van naam een plek in de nieuwbouwwijken van Leidsche Rijn.

CTO, een fusie tussen Oda (Op doel af) en Tavenu (Ter aangename verpozing en nut), moest in 1970 het dorp uit en kreeg een plekje op sportpark De Toekomst. ,,En toen was Ajax daar nog niet', benadrukt bestuurslid Idaline Andriessen. Het sportpark lag destijds nog in een verlaten vlakte tussen de Bijlmermeer en Duivendrecht. Kantoren waren er nog nauwelijks en ook de Arena moest nog gebouwd worden. Niemand protesteerde tegen de verhuizing. ,,We waren best tevreden, omdat we er een prachtige kantine voor terugkregen. In Duiven drecht zaten we in een houten keet, die 's winters vreselijk koud was. En toen kon je nog over een lange weg naar De Toekomst fietsen, dus dat was nog te doen.'

Maar dat werd al snel anders. In rap tempo werd er gebouwd in Zuid-Oost. Het Arenagebied werd een kruispunt van spoorlijnen en snelwegen en de kantoorgebouwen rezen als paddestoelen uit de grond. ,,De laatste jaren werd het voor de kinderen moeilijker nog zelfstandig naar de training te fietsen. Toen er ook nog een jongen werd aangereden, was het duidelijk dat er iets moest veranderen.'

SV Bijlmer huist nog steeds op De Toekomst. Trainer Marlon Liesdek ziet de jongens iedere keer als een langgerekt peloton naar het complex fietsen. ,,Het lijkt de Tour de France wel. Omdat het zo afgelegen ligt, komen ze in groepsverband naar de training.' Liesdek is blij dat Ajax zo hebberig is en het hele sportpark wil annexeren. ,,Ze willen hun eigen Milanello, een trainingsdorp zoals AC Milan heeft gebouwd. En daarom moeten wij weg.' De trainer vindt het prima. ,,Kunnen we weer terug naar ons oude nest. We zijn begonnen midden in de Bijlmer, waar nu het winkelcentrum De Amsterdamse Poort staat.'

Als de plannen doorgaan kunnen de voetballers straks in het Bijlmerpark voetballen, want nu de hele Bijlmermeer op de schop gaat het stadsdeel weer ruimte maken voor het voetbal. ,,We willen het terugbrengen in de wijk', zegt Leen Noordermeer, beleidsmedewerker sport en recreatie bij het stadsdeel. ,,Bij De Toekomst leiden de clubs een zieltogend bestaan en we verwachten dat de belangstelling groeit als er weer dicht bij huis gevoetbald kan worden.'

De ervaringen van CTO'70 zijn goed. De club heeft tegenwoordig zelfs een wachtlijst. ,,Alle afdelingen hebben minstens tien jongens in de wacht staan', rekent Andriessen uit. ,,Samen zijn dat er zestig, maar het hadden er ook honderd kunnen zijn.' Vanuit de bestuurskamer in het nog nieuw ruikende verenigingsgebouw is de wedstrijd goed te volgen. Bij de rust is het 2-1 voor de thuisclub. Stram van de kou druppelen de toeschouwers de kantine binnen. De laaghangende zon kan de vrieskou niet verdrijven.

,,Sinds we hier zitten zie je de oude Duivendrechters terug komen. Op hun zondagse wandeling lopen ze even langs.' Pal naast de voetbalvelden staan rijtjeshuizen. ,,Er is wel wat gemopperd toen we kwamen, maar dat stelde niet veel voor', vindt Andriessen. En de voetbalclub doet goede zaken, want de bedrijven van Duivendrecht staan graag op de reclameborden.

De Surinaamse trainer van SV Bijlmer hoopt op meer vrijwilligers in het Bijlmerpark. ,,Vroeger werd er altijd gekookt voor een wedstrijd', herinnert Liesdek zich. ,,Het zou heerlijk zijn als dat weer terugkomt. Er is toch niets gezelliger dan lekker eten en naar voetbal kijken.' Maar ondanks het gebrek aan vrijwilligers staan er toch nog bakken vol eten voor de jongens die buiten bezig zijn met de laatste training voor de winterstop. Roti's, pom, moksi meti, er wordt goed voor ze gezorgd.

Samen met de clubs Flamingo, Kismet en de KSJB krijgt de SV Bijlmer straks onderdak in het Bijlmerpark. Allemaal komen ze van De Toekomst af. De politiek in Zuid-Oost maakt zich wel zorgen of de amateurclubs straks hun huur wel kunnen betalen. Om te kijken hoe ze daar in Leidsche Rijn mee omgaan, gingen ambtenaren en politici onlangs op studiereis naar Utrecht. ,,De bus zat vol', vertelt Noordermeer tevreden. ,,We hebben veel geleerd. Waar je goed naar moet kijken is de exploitatie van het terrein. Het zijn allemaal arme verenigingen. Daarom gaan de voetbalclubs volgens het plan één verenigingsgebouw en één kantine delen. Een ook de velden, waarvoor 2042 euro per jaar aan huur betaald moet worden, kunnen ze samen makkelijker opbrengen. En je moet ervoor zorgen dat er ook andere ondernemers op het sportpark komen, zoals een sportwinkeltje, kinderopvang en fysiotherapeuten.'

De ambtenaren van sport en recreatie hebben zich ,,het apenzuur moeten vechten' voor de nieuwe voetbalvelden in het Bijlmerpark. Noordermeer: ,,Er waren wel bewoners die klagen dat ze geen voetballers in hun achtertuin willen, maar dat soort klagers heb je altijd. Veel moeilijker waren de onderhandelingen over de indeling van het park. Er zijn zoveel afdelingen op het stadsdeelkantoor die ook wat willen. De ene ambtenaar wil genoeg water in het park, de andere claimt meer woningen en de volgende vindt dat de Bijlmer recht heeft op een eigen Vondelpark.'

Het nieuwe sportpark moet wel twintig jaar mee, dus deed de deelraad Zuid-Oost een onderzoek naar de groei van het aantal sporters. ,,De deelname is nu gering, maar als je naar de samenstelling van de bevolking kijkt weet je dat er een enorme groei aankomt. We weten dat etnische minderheden weinig in verenigingsverband sporten, maar dat wordt anders. Hun opleidingsniveau gaat omhoog, mede dankzij de goede economische situatie van Nederland. En hoe hoger opgeleid, hoe eerder ze gaan sporten', denkt Noordermeer.

Trainer Liesdek is er heilig van overtuigd dat er in de Bijlmer een nieuwe generatie topvoetballers aankomt. Nu al staan er soms scouts van profclubs langs de lijn. Er is al heel wat talent door Ajax weggekaapt bij de SV Bijlmer. Over talent heeft de club niet te klagen. ,,Bij De Graafschap, NAC, Volendam en Telstar voetballen ónze jongens.' Liesdek is het met de kritiek van Johan Cruijff eens dat trainers te veel bezig zijn met het drillen van de jeugd in systemen en op techniek. ,,Ik laat ze voetballen op de training. Van mij hoeven ze niet eindeloos rondjes te rennen. We doen hier niet aan atletiek, vind ik. Met de conditie zit het meestal wel goed en ze komen toch voor het spelletje.'

Liesdek vindt dat de profclubs aan de toch al noodlijdende amateurclubs vergoedingen moeten betalen voor het talent dat ze weghalen. ,,Wíj hebben in deze jongens geïnvesteerd en daar krijgen we niets voor terug.' In de tijd dat Bobby Haarms nog hersteltrainer was van Ajax, kreeg de SV Bijlmer nog wel eens oude voetbalshirts toegeschoven. En ook het meubilair in de bestuurskamer is een cadeautje van Ajax.

Eenmaal weer op het oude vertrouwde nest hoopt de trainer op vijfhonderd bezoekers bij een competitiewedstrijd. De halve wereld mag in de Bijlmer wonen, toch zijn het op een enkele Ghanees en Afghaan na allemaal Surinamers die voetballen. ,,Maar het gaat wel beter, de laatste jaren komen er zelfs Nederlanders bij ons spelen.' Dat Marokkanen en Turken het laten afweten in de Bijlmer komt volgens Liesdek door een gebrek aan doorzettingsvermogen. ,,Wij Surinamers zijn gemaakt voor het voetbal. We zijn atletisch gebouwd en alles gaat vanzelf. Marokkanen en Turken moeten er misschien meer voor doen. En dan komt het toch aan op mentaliteit. Wat je ziet is dat met name Marokkanen snel afhaken. Ze voelen zich achtergesteld, gaan kankeren op de trainer en accepteren zijn kritiek niet. Dezelfde houding hebben ze in de hele maatschappij. Het wordt tijd dat ze eens over dat underdog-gevoel heen stappen.'

In de kantine van het Rotterdamse Zwart-Wit '28 staat een 81-jarige man te stofzuigen. ,,De oudste vrijwilliger', zegt erelid Hennie Troost. Zelf is de oud-voorzitter 77 en al zestig jaar lid van zijn club. Over een paar jaar zal Zwart-Wit verdwijnen uit Rotterdam-Zuid, waar de club ooit landskampioen bij de amateurs werd. En hier drijft de gemeente de amateurclubs van het Zuiderpark nog ouderwets de stad uit. Het park wordt 'heringericht' en in het 'masterplan' zijn de voetbalvelden geschrapt. ,,Niemand heeft erom gevraagd, maar ineens moet alles anders in het park. Er moet gerecreëerd kunnen worden. Sinds Willem-Alexander aan watermanagement doet zijn er plotseling discussies over waterpartijen en die moeten er ook in het Zuiderpark komen. En allochtonen gaan graag in het park barbecuen en daarom moeten er weidjes komen waar dat kan.' Het zijn niet alleen de voetballiefhebbers die het masterplan naar de prullenbak verwijzen, ook buurtbewoners spuwen hun gal in de plaatselijke kranten. ,,Ze zitten helemaal niet te wachten op al die verbeteringen', vat Troost samen. ,,Liever hebben ze dat het park beter wordt onderhouden. En ze zien de voetbalverenigingen niet graag vertrekken.'

Zijn club verhuist waarschijnlijk naar Barendrecht. En hoe Troost ook ver knocht is aan Zuid, hij wil niet nostalgisch gaan zitten treuren. ,,Misschien wordt het onze redding. Waar wij komen, bouwt Barendrecht een nieuwe wijk. Ik wil niet discrimineren, maar we hopen daar in Smitshoek meer Nederlanders aan te trekken.' En die zijn hard nodig voor het vrijwilligerswerk waarop Zwart-Wit drijft. De weinige vrijwilligers die zijn gebleven zijn bijna allemaal ver over de vijftig. Tachtig procent van de voetballers van Zwart-Wit is allochtoon. ,,Dat levert geen kader op. Ik ben wel op huisbezoek geweest bij allochtonen en dan krijg je te horen dat ze toch contributie betalen. Ze vinden dat je dan geen vrijwilligerswerk hoeft te doen.'

Zwart-Wit is een begrip in Rotterdam. Van 1940 tot 1966 huurden ze velden op Varkenoord bij Feyenoord. De voetbalclub heeft zijn wortels in de CJMV, de Christelijke Jonge Mannen Vereniging. ,,Iedereen kende elkaar. Als er iemand niet op de kerkenraad verscheen, dan hinderde dat niet want je zag hem later wel op het voetbalveld.' Ook daar moest Zwart-Wit vertrekken naar de rand van Zuid, bij sportpark De Vaan waar nu de laatste dagen worden gesleten. De tribune is door vrijwilligers aangelegd. En dat er goed gevoetbald werd blijkt wel uit de openingswedstrijd. ,,We verloren met 0-1 van Ajax, dat is toch niet slecht', vindt Troost.

In de eerste jaren op De Vaan gloreerde de club. ,,Alleen al doordat we een lichtinstallatie hadden waren we populair. Als Coen Moelijn hersteld was van een blessure, dan kwam Feyenoord bij ons een oefenwedstrijdje spelen.' En met de inkomsten ging het ook al goed. Er werd een lichtreclamezuil neergezet die van de snelweg goed te zien was, wat volgens Troost omgerekend 18 000 euro per jaar opleverde. ,,En er werd veel gedaan voor de jongens. Na de training op donderdag kregen ze te eten. Er waren pannenkoeken, soep en kroketten. En als er uit gespeeld werd, dan werd er op de terugweg bij Hoevelaken gestopt. Dan gingen we bitterballen eten.'

Langzaam is het verenigingsleven verloren gegaan. Met jaloezie kijkt Troost naar Spakenburg en IJsselmeervogels. Beide clubs spelen ook in de hoofdklasse. ,,Maar die komen niks tekort. De gemeente legt heel wat bij. Als de ene club van de gemeente iets nieuws krijgt, dan eist de ander het ook. Maar hier in Rotterdam zijn zoveel clubs. En eigenlijk zegt de gemeente tegen ons dat we het maar zelf moeten uitzoeken. En de regels worden steeds strenger. Neem zoiets als de legionella-bacterie. De waterleidingen voldoen niet meer en we moeten zelf opdraaien voor de kosten.'

Troost hoopt op ,,een nieuwe frisse start' in Barendrecht. Maar zijn Zwart-Wit-ziel doet pijn. Of de club straks nog in de eigen shirt speelt is onzeker. De kans is groot dat deze moet fuseren. Als het in Barendrecht mislukt, denkt Troost, dan is het over. ,,Je wordt zo moe van het almaar tegen de stroom op roeien. Natuurlijk blijf ik in mijn hart liever hier. Nu komen de mensen nog omdat we hoog spelen. Maar als we straks degraderen naar de tweede of derde klasse, dan is het gebeurd met ons.'

Bij CTO in Duivendrecht hebben ze geen garantie dat de club niet alsnog moet wijken voor kantoren en woningen. Bestuurslid Andriessen is niet bang. ,,Het heeft de gemeente anderhalf miljoen gulden gekost, die zal niet snel van gedachten veranderen.' Buiten rennen de jongens nog over het bevroren veld. Het wordt 5-1 voor de thuisclub.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden