Onvoorspelbare natuur doet klimaatdebat oplaaien

Modellen zitten ernaast, opwarming aarde ging iets minder snel

Zat de opwarming van de aarde begin deze eeuw in een dip? Nee, zeiden wetenschappers vorig jaar. Ze haalden wat foutjes uit de waarnemingen en streken zo deze oneffenheid glad. Ten onrechte, werpen collega's nu tegen. Zelfs na die correcties blijft de temperatuurreeks achter bij wat de modellen voorspelden.

Tussen 2000 en 2014 warmde de aarde nauwelijks op. De uitstoot van broeikasgassen ging onverminderd door, maar de temperatuurstijging bleef achter bij alle verwachtingen. Klimaatscepici zagen er hun gelijk in bevestigd en in 2013 erkende ook het IPCC, het VN-klimaatpanel, dat de opwarming was vertraagd. Kennelijk hadden de modellen tijdelijke effecten, zoals de warmteopname door de oceanen, onderschat.

Er was helemaal geen dip, schreef een groep wetenschappers afgelopen juni in Science. Het lag aan fouten in de metingen. Vroeger werd vanuit schepen met een emmertje water uit de zee geschept, om de temperatuur te meten. Toen deze methode werd vervangen door een netwerk van boeien in de oceanen, zijn de temperatuurreeksen niet goed op elkaar afgestemd. De wetenschappers corrigeerden dit en toen bleek de jaarlijkse opwarming aan het begin van deze eeuw niet anders dan in de vijftig jaar daarvoor.

Dat zegt niet alles, schrijft een groep klimaatwetenschappers in het vakblad Nature Climate Change. Tussen 1950 en 1970 warmde de aarde ook niet op - het broeikaseffect werd gedempt door de luchtverontreiniging. Als ze de trends per decennium bekeken, dan kwam de periode 2000-2010 uit de bus als een tijd van weinig opwarming. Ook na correctie voor de boeien en de emmertjes.

De wetenschappers kunnen niet anders dan concluderen dat de klimaatmodellen de stijging van de temperatuur niet goed hebben voorzien. De modellen hebben de opwarming overschat - de zon was minder actief en vulkanisch stof zorgde onverwacht voor afkoeling. En minstens zo belangrijk: de modellen zagen natuurlijke variaties over het hoofd - zo nam de Stille Oceaan in die jaren extra veel warmte op.

Dat is de belangrijkste les die we hiervan hebben geleerd, zegt Rob van Dorland, klimaatwetenschapper bij het KNMI en niet betrokken bij deze studies. "We begrijpen het klimaatsysteem goed, ook de natuurlijke processen. Het probleem zat hem in het onvoorspelbare karakter van de natuurlijke variaties en in het gedrag van zon en vulkanen."

In elk model vinden de pieken en dalen van de natuurlijke variaties op andere momenten plaats. Bij voorspellingen wordt veelal het gemiddelde genomen van een groot aantal modellen en daarbij worden die natuurlijke fluctuaties weggefilterd. Van Dorland: "De les is dus dat we voorzichtig moeten zijn met voorspellen voor de korte termijn. De trend is duidelijk, en over honderd jaar is die dominant. Maar als we tien jaar vooruit willen kijken, moeten we verdacht zijn op onverwachte variaties."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden