Reportage

Onvoorspelbaar Zaltbommel is een nek-aan-nekrace, zoals elke keer

Op het stadhuis in Zaltbommel wordt woensdagavond volop geteld. Beeld Merlin Daleman

In Zaltbommel is de gemeentepolitiek versnipperd geraakt en onvoorspelbaar geworden. In geen twintig jaar werd geen partij twee keer achtereen de grootste. 

In de lokale politiek zijn de gezichten belangrijk, zegt Kees Metz, lijsttrekker van Zaltbommel Veranderen met Visie (ZVV). Daarom staan hoog op de lijst van zijn partij mensen uit verschillende dorpen die bij de gemeente horen. Metz (69) komt uit de stad Zaltbommel zelf. Wie met hem door het centrum loopt, hoort dan ook regelmatig: “Hé Kees.” Of zelfs: “Hé Kees, op wie moet ik nou stemmen? De nummer een of de nummer acht?”

Voor een kandidaat-raadslid betekent verkiezingsdag vooral wachten tot de uitslagen ’s avonds binnendruppelen. De laatste folders met de slogan ‘ZVV, omdat u hier woont’ zijn afgelopen weekend al huis-aan-huis verspreid. ZVV staat voor een ideologieloze politiek. De lokale partij stemt niet vanuit een linkse, rechtse, conservatieve of progressieve overtuiging, maar ‘met gezond verstand’, zegt Metz, terwijl hij een van die folders uit zijn jaszak haalt. “We kiezen een zakelijke aanpak. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet meer geld uitgeeft dan erin komt.”

Kees Metz van ZVV, in gesprek met burgemeester Rehwinkel. Beeld Merlin Daleman

Wat dat betreft lijkt de partij wel een beetje op de gemeente Zaltbommel zelf. Politiek gezien laat de plaats – een stad in provincie Gelderland waar ‘houdoe’ opvallend vaak klinkt – zich moeilijk in een hokje plaatsen. Er zijn dorpen waar overwegend christelijk wordt gestemd, er zijn ook liberale kernen. Maar veel kiezers lijken er vooral te zweven. Sinds elf dorpen in 1999 bij Zaltbommel gingen horen, was er nooit twee keer achter elkaar één partij de grootste.

Stuivertje wisselen

De afgelopen vier jaar mocht ZVV, die al twaalf jaar in het college zit, met vijf zetels de positie van de grootste claimen. De lokale partij snoepte volgens Metz van allerlei partijen stemmen weg: VVD, D66, CDA. Al was de overwinning wel op het nippertje. Het scheelde zestien stemmen met het CDA voor de laatste restzetel.

Sinds de vorige verkiezingen is er nogal wat veranderd. De SP doet voor het eerst mee in de gemeente. En de fracties van GroenLinks en de PvdA zijn samengegaan, zoals dat op meer plekken in Nederland gebeurde, bleek eerder uit een rondgang van Trouw.

Een stem voor de enige lokale partij van Zaltbommel, blijkt voor sommige kiezers vooral een stem tegen die landelijke partijen. Zo is Corrie Rab (48), die net haar handbike langs het stadhuis stuurt, wel even klaar met Den Haag.

Kijk zelf welke coalities mogelijk zijn in Zaltbommel. De tekst loopt hieronder verder.

“Bent u niet van ZVV? Ik heb zojuist op u gestemd, hoor”, zegt ze tegen Metz. “Ze hebben in Den Haag de afgelopen jaren vooral veel financieel afgepakt. Mijn zoon studeert, nu moet je dat helemaal zelf betalen. Ik heb veel zorg nodig, dat wordt ook allemaal minder. Daarom dacht ik dit jaar: ik stem lokaal. Dat was voor het eerst eigenlijk.”

Wat ook speelt in Zaltbommel: winkelen op zondag om weer wat meer leven in de brouwerij te brengen. Of de vraag of er een nieuw zwembad moet komen. Daar is na een lange discussie in de laatste raadsvergadering voor de verkiezingen eindelijk een knoop over doorgehakt. Een zwembad/sporthal komt er. De kosten voor de gemeente: 15,5 miljoen euro.

Het zijn dergelijke lokale issues waar een partij als ZVV het van moet hebben, beseft Metz. Hij besloot daarom als fractieleider zelf het woord te voeren in het debat over het zwembad, in plaats van het raadslid dat zich normaal met sport bezighoudt.

Onvoorspelbaar

De komende vier jaar wordt vooral de mogelijke gemeentelijke herindeling onderwerp van gesprek, verwacht Metz. Want het samengaan met Maasdriel hangt in de lucht. Daar zal een lokale partij als ZVV wel tegen zijn? Metz, met zijn zakelijke benadering: “Wij zijn niet tegen een samenwerking met de gemeente Maasdriel, maar er is op dit moment geen reden om de twee gemeenten samen te voegen. Het gaat financieel goed met Zaltbommel.”

Of zijn zakelijke benadering aanslaat bij de kiezer, moet blijken bij het tellen van de stemmen. In de trouwzaal van het stadhuis, met de hoge plafonds en oude schilderijen aan de muur, kijkt de lijsttrekker toe terwijl de stapel stembiljetten per partij steeds hoger wordt. De tellers proberen zich zo snel en secuur mogelijk door de biljetten heen te werken, zodat de uitkomst van dit stembureau aan burgemeester Peter Rehwinkel doorgegeven kan worden. Die roept in de raadszaal de uitslag om, stembureau voor stembureau. Zo wordt de spanning bij de aanwezige kandidaat-raadsleden lekker opgebouwd.

Of de stapel voor de ZVV opnieuw de hoogste is? ZVV krijgt volgens de voorlopige uitslag precies even veel stemmen als SGP. Opnieuw een nek-aan-nekrace dus. Metz zal pas morgen weten of zijn partij voor de tweede keer achtereen de grootste wordt. "In Zaltbommel weet je dat nooit.”

Lees ook: Exitpolls: GroenLinks grootste in Amsterdam en Utrecht. Leefbaar blijft grootste in Rotterdam, referendum nek-aan-nek

Een overzicht van de berichten over de gemeenteraadsverkiezingen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden