Onverwachte klus voor de senaat

D66 moet aan de bak om ook de Eerste Kamer te laten instemmen met haar wetsvoorstel voor orgaandonatie. Deze wet werkt alleen bij goede voorlichting, zeggen betrokkenen.

Nee, de fracties in de Eerste Kamer hebben dinsdag op hun eerste vergadering na de zomer niet gesproken over orgaandonatie, laat staan onderling de standpunten verkend. Aan de overkant van het Binnenhof stemde de Tweede Kamer die middag weliswaar over de donorwet van D66. Maar de uitslag kwam als een volslagen verrassing. De Eerste Kamer kan onverwacht de agenda vrijmaken voor een uitdagende klus, dit najaar.

"Ik kan gewoon niets zeggen over de kansen, of hoe het ligt in de fractie", zegt Frank de Grave, woordvoerder van de VVD-fractie in de senaat. "We gaan de eerstvolgende vergadering eerst de procedure vaststellen".

Of Nederland daadwerkelijk overstapt op een systeem waarbij iedere volwassene automatisch orgaandonor is, ligt in handen van de Eerste Kamer. Die moet de initiatiefwet van D66 goedkeuren. De behandeling duurt minstens een half jaar. De Eerste Kamer kan de Raad van State vragen om een nieuw advies, wat de procedure met maanden vertraagt. De kans is groot dat er ook nog nieuwe hoorzittingen komen met deskundigen, bijvoorbeeld artsen.

Opnieuw valt er weinig tot niets te voorspellen over de uitslag, behalve dan dat de Eerste Kamer doorgaans strenger is op juridisch-technische aspecten van wetgeving. Relatief veel initiatiefwetten van Kamerleden sneuvelen in de senaat. De afgelopen vier jaar haalden vijf initiatiefwetten de eindstreep niet, waaronder het veelbesproken verbod op onverdoofd ritueel slachten.

In elk geval zal de uitslag in de Eerste Kamer weer tot het laatste moment onzeker zijn. Senatoren maken in deze medisch-ethische kwestie hun persoonlijke afweging, niet gebonden aan een fractielijn. "Er moet voor iedereen ruimte zijn voor een eigen afweging", bevestigt Elco Brinkman, voorzitter van de CDA-fractie in de Eerste Kamer.

Ook bij andere partijen is dit een 'vrije kwestie'. 'Dissidenten' in de fracties maken daarbij hun standpunt doorgaans niet van tevoren bekend; pas bij de stemming zelf zijn de stemverhoudingen duidelijk.

Een derde zaak staat tenslotte ook vast: CDA en VVD bepalen het lot van de wet op de 'actieve donorregistratie'. Dit zijn de fracties waarvan het standpunt op voorhand het lastigst te voorspellen is.

Bij de VVD bleken er deze week onverwacht veel individuele voorstemmers te zijn, bijna een vijfde van de Tweede Kamerfractie. Maar dat kan in de senaat heel anders liggen. Omgekeerd kan het CDA in de senaat opeens verdeeld blijken te zijn: in de achterban zijn veel voorstanders van een 'ja, tenzij'-systeem voor orgaandonatie.

Pia Dijkstra, die haar initiatiefwet flink aanpaste en in twee rondes door de Tweede Kamer loodste, komt in de senaat zeker vijf stemmen te kort voor een meerderheid. De PvdA, SP, GroenLinks en 50Plus steunen haar waarschijnlijk.

Maar let op: ook bij de PvdA is er onverwacht verdeeldheid. In de Tweede Kamer stemde Kamerlid Angelien Eijsink tégen de donorwet.

De VVD heeft een arts in de fractie die als nierspecialist in zijn werk te maken heeft met patiënten op de wachtlijst. Jan Anthonie Bruijn wilde om die reden geen woordvoerder zijn in het debat. "Om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden." Ook hij zegt: "Ik heb nog geen idee hoe het met deze wet verder gaat."

de verdieping 2|3

Ethische dilemma's rond orgaanwet

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden