Onverveerd door onverhard Drenthe

Wegen en paden hebben geen namen, zijn zelfs niet geplaveid. Langs markestenen en een legendarische plaats delict door het noorden van Drenthe.

Onverhard is hip. In de eerste plaats bij wandelaars. Een wandelroute is geen echte wandelroute als die niet voor minstens 50 procent over zand-, grind- of schelpenpaden voert. In oktober vieren wandelaars dit jaar zelfs voor het eerst hun Maand van het Onverharde Pad. Maar ook fietsers gaan mee in de onverharde mode, de wielrenners voorop. In korte tijd heeft de Strade Bianche, een koers over de witte grindwegen van Toscane, al bijna de status van voorjaarsklassieker verworven. En vier jaar geleden verscheen de Slag om Norg op de Nederlandse wielerkalender.

Een dorp dat Norg heet moet wel in Drenthe liggen. Net als Darp, Sleen, Erm of Wapse. Norg ligt halverwege Een en Peest, Donderen is ook niet ver weg. Wanneer het stof van de wielerwedstrijd is neergedaald begin ik er aan mijn eigen Slag om Norg. Hoewel bescheiden van omvang telt het plaatsje zeven brinken. Op de brink die ook daadwerkelijk Brink heet, kies ik het spoor van de coureurs. De weg naar Assen, vooralsnog over asfalt. Eerst langs het eerbiedwaardige Norgerholt met zijn eeuwenoude eiken en hulstbomen. Bij Zuidvelde linksaf langs velden waar het graan al geoogst is, waar de aardappels wachten om gerooid te worden en die vermaledijde mais een fietser zijn uitzicht ontneemt.

Dan een afslag naar rechts. De Veldweg. Dat klinkt alvast goed. Het asfalt vertoont de eerste scheuren en is op sommige plaatsen opgelapt. Na een kilometer houdt het helemaal op. Grijs grind op een ondergrond van hard zand komt ervoor in de plaats. Prima te befietsen, in ieder geval op een droge dag en met een toeristengangetje. Na nog een kilometer een scherpe bocht. Links, dan rechts. Er is niemand die de moeite heeft genomen hier straatnaambordjes te plaatsen, voor zover deze paden al een naam hebben.

Wel een bordje op een flinke zwerfkei in de berm. Een plaquette met een knullig rijmpje verwijst naar een tragische geschiedenis die zich hier zou hebben afgespeeld. Op deze plek werd volgens een oud verhaal vrouw Lebbe vermoord. Een brute roofmoord. De inwoners van Peest wilden niet opdraaien voor de begrafenis. Toen deden die van Zeijen dat maar. Op de plaats delict. Niet uit goedertierenheid, maar uit pragmatische overwegingen. Want als zij er de doden begroeven, hoorde de grond automatisch tot hun marke. Op het graf plaatsten ze een staak die meteen diende als grensmarkering, de Lebbestaok. Sindsdien ligt de grens van de marke van Zeijen opvallend ver naar het westen. De zwerfkei doet dienst als markesteen. Pal erachter staat een replica van de oorspronkelijke Lebbestaok. En of het allemaal waar gebeurd is of niet, de geschiedenis schenkt passanten op deze verlaten plek zomaar een fraaie legende.

Een vrachtwagen vol veevoer komt voorbij, werpt net zoveel stofwolken op als eerder deze maand een voortdenderend peloton wielrenners. Was hier veel verkeer dan zouden de bermen grijs zien van het stof, maar dat is niet het geval. Eikenbomen omzomen het pad. Een veldje uien, daarna weer aardappelen.

Aan de horizon gloort hoogbouw die bij Assen hoort, oneindig ver weg. Een volgende bocht, een trekker in de verte. Een akker vol voederbieten, daarachter weer mais, wat de variatie aan gewassen betreft was dat het wel zo'n beetje. Dan staan er plots weer straatnaambordjes, even is de weg zelfs verhard. Een boerderij met een grote schuur heet De Groote Schuur, een boerderij bij een hoek in de weg heet De Hoek. Het is wat het is. De weilanden zijn leeg, het vee staat op stal, kalfjes afgezonderd van hun moeders in kleine plastic hokjes. Niet mijn manier van veehouderij. Maar ik moet op de weg letten, voordat mijn voorwiel wegstuitert op al te grote steenbrokken.

Aan het einde van de Schaapdijk ligt nog een oude markesteen. Na een laatste onverharde strook, de Brinkstukken, verlaat ik het parkoers van de Slag om Norg. Op de plek waar de naam van de Hoofdweg verandert in Peesterweg hebben welkomstborden van de gemeenten Noordenveld en Tynaarlo de plaats van markestenen ingenomen. Het duurt niet lang voor Drenthe een lokale specialiteit serveert uit de tijd dat alle wegen onverhard waren. Hunebed D5 ligt verzonken in een graslandje te midden van aardappelvelden. Het schelpenpaadje naar het Noordsche Veld tel ik mee als onverhard, maar het is te smal om pelotons overheen te jagen. De heide bloeit waar ze niet vergrast is, grafheuvels drijven als merkwaardige tijdcapsules in het veld. Aan de noordzijde ligt zowaar een strookje kasseien naast het fietspad en bij het fietsknooppunt aan de Roeghoornweg passeer ik nog maar weer eens twee markestenen. Daar grenzen de boermarke van Langeloo en de boermarke van Westeind-Norg aan elkaar, de gemeenschappelijke gronden van de dorpelingen.

De route is mooi, maar het noordelijke deel van mijn Slag om Norg ontaardt in een slag tegen de mais. Alleen daar waar bordjes met 'Norger Esdorpenlandschap' staan lijkt Natuurmonumenten de slagordes terug te kunnen dringen. Te vaak moet ik echter gissen naar het landschappelijk schoon dat achter manshoge maisgordijnen schuilgaat. Pas in Westervelde wint het oorspronkelijke landschap de slag.

De grote grijze vogels die in de verte door het weiland stappen moeten haast wel kraanvogels zijn. Die broeden in het nabijgelegen Fochtelooërveen. Om het onverharde gevoel nog heel even vast te houden draai ik bij de brink van Westervelde een karrenspoor op. Daarna een klinkerweggetje, dat zich netjes in de sfeer van het dorp voert. Dwars door het Norgerhout fiets ik terug naar Norg. Winkels, cafés, een poppendokter, een cultureel centrum. Mooi glad asfalt. Beschaving.

De gefietste route is 31 km lang en staat beschreven op www.frdw.nl > actueel

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden