Onverstandige mannen

Inktbroeder Ephimenco moest bij Jan Pronk aan Harry Potter denken en zelfs aan Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen. Mij schoot de gepassioneerde politicus door het hoofd terwijl ik afgelopen woensdagavond naar de film Mosquito Coast zat te kijken.

U weet wel, Harrison Ford heeft genoeg van de westerse maatschappij en sleept zijn gezin mee de Zuid-Amerikaanse jungle in, waar hij zich ontpopt als een ware tiran die met familie en al ten onder dreigt te gaan. Denk verder aan Heart of Darkness van Joseph Conrad, krankzinnige machthebber midden in het Afrikaanse oerwoud. Of The Shining, gek geworden schrijver probeert z’n vrouw en zoontje te vermoorden. Doorgedraaide mannen. Het is niet toevallig dat de film er zoveel prominente voorbeelden van kent. Doorgedraaide vrouwen zijn er veel minder. Bij Hitchcock wordt er eentje wijs gemaakt dat ze met molentjes loopt, en in een van de engste films die ik ooit gezien heb, Les diaboliques, probeert de boosaardige schooldirecteur samen met zijn minnares zijn echtgenote helemaal gek te maken. Maar beide vrouwen zijn eigenlijk doodnormaal. Ik durf de stelling aan dat er meer mannen met een fatale obsessie op het witte boek rondlopen dan vrouwen. En dat terwijl vrouwen een paar generaties geleden nog voor de gepassioneerde, onredelijke wezens werden gehouden, hysterisch als het even tegenzat: Eline Vere, Hedwig uit Van Eedens Van de koele meren des doods. Maar inmiddels is, na de nodige emancipatiegolven, wel duidelijk dat we ons vergist hebben; niet vrouwen zijn de onverstandigen dezer aarde, maar mannen. Uit mijn geheugen probeerde ik bijvoorbeeld een bewindsvrouw op te roepen die haar verbale beheersing verloor. Ik kwam niet verder dan staatssecretaris Anneke Goudsmit die ooit riep dat Van Agt, toen nog minister van justitie, niet dom was maar slecht en dat hij dol geworden was. Nee, het zijn in het algemeen de mannen die opgewonden beginnen te roepen. Terwijl mijn gedachten zich onbeheerst vertakten, schoot me ter illustratie een selfmade scene te binnen, jaren geleden op vakantie in Frankrijk, in een lange file op de autoweg. Naast mij een andere Nederlander die mijns inziens voordrong. Ik claxonneren, hij rood aangelopen hoofd. Voor we het wisten zaten we door de neergedraaide raampjes naar elkaar te schelden, terwijl onze vrouwen beschaamd de andere kant opkeken bij zoveel onverstand, want het maakte natuurlijk niks uit, dat ene plaatsje. Enfin, Jan Pronk. Niet doorgedraaid, zoals de krankzinnige filmhelden maar wel een onverstandige man. Hart op de tong. ‘Leugenaar’ roepen en dat dan terug moeten nemen. Wat je er ook van vindt, de grauwe diplomatie die in het algemeen het politieke taalgebruik beheerst, bezit hij in genen dele. Met hem komen de jaren zestig en zeventig weer even terug, haast als een nostalgisch filmpje. Onrust, lang haar, protesteren. Dat we hem zo luid en duidelijk horen wijst er wel op wat voor eenling hij intussen geworden is. Tegen het gezag schreeuwen. Als we het filmpje nog verder terugdraaien horen we misschien wel iemand ‘excellentie’ zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden