Onveilig spoor lag niet aan lastige boer

Spoorongeluk | Willem Stavenga en zijn vrouw Sieta verleenden eerste hulp aan de 18 gewonden bij het ongeluk in Winsum. Daarna schoven ProRail en de gemeente hen de schuld in de schoenen. Ten onrechte.

"Ik heb me zo vies gevoeld." Sieta Stavenga zegt het een paar keer. Ze is nu naar eigen zeggen weer wat kalmer, maar de boerin uit Winsum heeft drie dagen lopen huilen. Ze durfde amper naar de winkel uit angst te worden nagewezen. Haar stem schiet weer omhoog: "We voelden ons aan de schandpaal genageld."

Het is een week na het ongeluk op de onbewaakte overweg aan de Voslaan in Winsum, vlakbij de boerderij waar Willem (48) en Sieta (45) Stavenga wonen met hun vijf kinderen. Achttien gewonden vielen er toen de chauffeur van een melkwagen een Arrivatrein niet zag. Wonder boven wonder geen doden. In 2014 kwamen bij afzonderlijke ongelukken op dezelfde plek wel twee mensen om.

Willem en Sieta verleenden eerste hulp om een paar uur later de zwartepiet toegespeeld te krijgen. Tijdens het terugkijken van de persconferentie hoorden ze president-directeur Pier Eringa van ProRail zeggen dat de gewraakte overgang al dicht was geweest, als de onderhandelingen met boer Stavenga over het afstaan van land voor een vervangende parallelweg niet waren vastgelopen. Stavenga moest onteigend worden, vond Eringa. "We gaan kijken hoe je misschien met fors geweld kunt afdwingen dat je de beschikking krijgt over de grond die je nodig hebt."

Rechter

Burgemeester Rinus Michels van Winsum haakte aan: Als er niet heel snel overeenstemming kwam, dan moest de uiterste stap maar worden gemaakt, de gang naar de rechter.

De media, ook Trouw, berichtten, of suggereerden, dat Stavenga de zaak traineerde. Op sociale media ging het helemaal los: Stavenga was een op geld beluste boer, een moordenaar zelfs.

"Dat boeren lastig zijn gaat erin als koek'', weet Stavenga, die zich genoodzaakt zag in een lange open brief zijn verhaal te doen. In het besef dat een mensenleven zwaarder telt dan een stuk grond is Stavenga al bijna twee jaar uit op een oplossing, schrijft hij. ProRail kon een stuk van ongeveer een hectare huren voor een noodweg naar een andere overweg, om die aan de Voslaan te kunnen sluiten, maar de spoorbeheerder vond de prijs - tienduizend euro per jaar - te hoog en wilde kopen. Ook goed. Stavenga zou vervangende grond krijgen. Maar toen puntje bij paaltje kwam moest de gemeente Winsum bekennen geen alternatief stuk grond te hebben. Willem: "Daarna zijn er nog twee ambtenaren hier geweest om onze grondwensen te inventariseren. Never nooit meer iets van gehoord."

Excuses

Stavenga eiste excuses van de gemeente en ProRail voor het bezoedelen van zijn naam. Burgemeester Michels is dinsdag langs geweest en kwam de dag erna met een schriftelijk mea culpa voor zijn aandeel in het in een kwaad daglicht stellen van de boerenfamilie. Stavenga dwong een toevoeging af in die verklaring: Dat hij niet de vertragende factor is geweest.

Niet uit het hart

Willem en Sieta aanvaardden de excuses met de nodige reserves. Willem: "Ze komen niet uit het hart. Wij moesten het afdwingen." De burgemeester had op de persconferentie zijn mond moeten houden, omdat hij het dossier klaarblijkelijk niet kende, vindt de boer.

Michels heeft ProRail gisteren te verstaan gegeven dat Winsum een bewaakte overgang met bel, knipperlichten en slagbomen wil aan de Voslaan. Een wens die eerder van tafel ging omdat ProRail onveilige overwegen liever opheft. ProRail-topman Pier Eringa zei donderdag zeventig miljoen euro uit Den Haag nodig te hebben om de honderd onbeveiligde spoorwegovergangen in Nederland op te heffen of te beveiligen.

Willem en Sieta Stavenga zal het benieuwen. Hoezo vraagt Eringa nu weer om geld terwijl er voor Winsum sinds de zomer al 6,5 miljoen euro van gemeente, provincie en ministerie klaarligt om 17 van de 23 gemeentelijke overwegen veiliger te maken? "Krom", vindt Willem.

Opruimen

Vijftien ambulances stonden er vorige week bij het spoor. De boer: "Als je ziet wat het gekost heeft om die ravage op te ruimen, ik heb een bedrag van zeven, acht miljoen euro gehoord. Daar hadden ze mijn grond zeven-, achthonderd jaar voor kunnen huren."

ProRail-directeur door het stof

ProRail had de regiodirecteur voor Noord- en Oost-Nederland willen sturen om de lucht te klaren. Maar onder druk van boerenechtpaar Stavenga komt de hoogste baas, president-directeur Pier Eringa dinsdag weer naar Winsum. Of hij excuses gaat maken staat niet vast. Maar het lijkt er wel op. Pier Eringa zegt aan de telefoon dat hij het niet netjes vindt dat Stavenga eventuele voornemens tot excuses uit de krant moet lezen. Maar Eringa zegt zich de gekwetste gevoelens van Willem en Sieta 'heel goed zelfs' te kunnen voorstellen. "Ik vind het heel vervelend wat hen is overkomen. Dat ruimen we uit de weg. Alles is erop gericht om er samen uit te komen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden