Onveilig bestaan

Maar even alle gekheid op een stokje, hoe waakzaam moeten we nou precies zijn als de overheid zelf het al niet weet: wel aanraden om niet in militair uniform te lopen, maar zitten slapen als er een vergunning moet worden afgegeven voor een levensgevaarlijk stuntevenement. Of moeten we gewoon goed opletten, zoals altijd? Ik wist in mijn jeugd, jaren zestig, zeventig vorige eeuw, al dat je moest opletten. Je moest in de kerk opletten, op school, op straat. Op straat heerste gevaar en je mocht niet met vreemden meegaan, werd ons verteld. In de kerk moest je opletten omdat Gods woord er klonk. Het meest moest je op school opletten, anders eindigde je in de fabriek.

Ik was niet zo oplettend gebakken, ik zat maar wat weg te dromen, staarde uit het raam waarachter zich het werkelijke leven afspeelde en zon op mogelijkheden om aan het opletinstituut te ontsnappen. Zo nu en dan wierp meneer Troost, leraar Nederlands, wiens vak ik later ondanks alles zou gaan studeren, een bordenwisser naar de achterste banken waar ik en mijn vrienden van glansrollen en meisjes zaten te dromen. Let op!

Hoe waakzaam willen de leiders ons nu? We moeten, zeggen ze, gewoon doorgaan met leven, school, sporten, museumbezoek, stunts, gewoon doen! Maar wees waakzaam! Bedoelen ze dat je je gezonde verstand moet gebruiken en zo ja heb ik dan wel het juiste gezonde verstand? Ik snak naar een velletje met instructies. Ze willen toch niet dat ik de politie bel omdat ik iemand in djellaba ergens te lang zie stilstaan? Dat ik voortaan door stations en vlieghallen hol in plaats van rustig naar mijn aansluiting te zoeken? Zolang ik die instructies niet krijg, merk ik dat ik het alarmniveau in mijzelf, net als de recalcitrante puber van ooit, beslist niet opschaal. Voor de oorlog had je het Comité van Waakzaamheid, een verbond van intellectuelen die waarschuwden tegen de bedreiging van de vrijheid door het nationaal-socialisme. Die liepen ook niet om zich heen kijkend over straat. Het gaat er niet om bang te zijn en geen oog dicht te doen, laat dat maar over aan de PVV, maar om dingen te begrijpen en tot je te laten doordringen. Geestelijke weerbaarheid, zoiets. Die dubbelzinnige oproep tot waakzaamheid komt tot ons omdat we niks gewend zijn. Paul Scheffer merkte afgelopen weekend in 'Nieuwsuur' op dat Duitsland, Engeland en Spanje, met Rote Armee Fraktion, Ira en Eta hun portie terreur al kregen, zonder dat er paniek uitbrak of het land ontwricht raakte. Wij moeten weer leren leven in een onveilige wereld.

Toen ik klein was, waren mijn ouders bang voor de atoombom. Toen ik in 1986 in Amerika woonde hoorde ik op de radio een huisvrouw zeggen dat ze bang was voor de Russen. John Updike schreef ooit een ironisch stukje over mensen in een schuilkelder die behoefte hadden aan 'een schrijver, die de lange ondergrondse avonden zou kunnen verkorten met ongelooflijke verhalen over een wereld waar mensen rechtop liepen in de zon en maar af en toe bang waren.' Als ik door het raam kijk zie ik die wereld.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden