Ontwormingspil blijkt doorbraak in strijd tegen malaria

Malariamuggen Beeld afp

Vaak kost het wetenschappers tientallen jaren om een medicijn of vaccin te ontwikkelen, maar soms dient een doorbraak zich aan uit onverwachte hoek. Volslagen toevallig ontdekten onderzoekers van het Radboudumc in Nijmegen een ontwormingspil die een grote rol kan spelen in het terugdringen van malaria. Epidemioloog Teun Bousema spreekt van een radicaal nieuwe benadering: een dubbeltherapie waarbij niet alleen de patiënt van malaria geneest, maar ook de mug het loodje legt.

"Als het medicijn op grote schaal wordt ingezet kan het malaria wereldwijd met zo'n 30 procent terugdringen", vertelt Bousema. Na het ontwormen van een stel proefdieren ontdekten hij en zijn team dat de malariamuggen die de dieren geprikt hadden bijna allemaal het leven lieten. De pil bevat ivermectine, een stof die zenuw- en spiercellen van de mug verlamt.

Na een succesvolle proef in Burkina Faso blijkt de pil hetzelfde effect op mensenbloed te hebben. De onderzoekers publiceerden hun resultaten vorige week in het toonaangevende blad Clinical Infectious Disease. "Ik heb mezelf wel eerder afgevraagd of we geen pil konden ontwikkelen die zorgt dat mensenbloed giftig wordt voor muggen", vertelt Bousema. "Maar nu blijkt dus dat zo'n pil al die tijd al bestond."

Vicieuze cirkel
En dat is goed nieuws voor de strijd tegen malaria. De overdracht van de ziekte werkt immers twee kanten op: muggen brengen malaria over aan mensen, die op hun beurt weer muggen besmetten. "Deze vicieuze cirkel kan grotendeels doorbroken worden als je kunt voorkomen dat de muggen lang genoeg blijven leven om de malariaparasiet te ontwikkelen", zegt Bousema.

De epidemioloog hoopt de ontwormingspil in de toekomst op grote schaal in te zetten om het aantal malariamuggen wereldwijd terug te dringen. "Daar kunnen we morgen al mee beginnen, want de pil wordt nu al op grote schaal geproduceerd én is heel goedkoop. Het medicijn is jaren geleden ontwikkeld in de veterinaire industrie en de fabrikant heeft zijn geld er al lang aan verdiend. Wij zijn nu aan het kijken of de fabrikant een lading wil doneren voor de bestrijding van malaria."

Een veelbelovende ontdekking dus, maar of we er de ziekte volledig mee kunnen elmineren durft Bousema niet te zeggen. "Ik geloof niet in een magic bullet die malaria volledig de wereld uithelpt, maar met deze pil hebben we zeker iets moois in handen om de boer mee op te gaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden