Ontwikkelingslanden / Bank moet armen opzoeken

Je hoeft er geen brug voor te bouwen en geen school voor neer te zetten, en toch draagt het enorm bij aan de armoedebestrijding: zorg dat bankiers de armen in de wereld kunnen bereiken en andersom.

Dat was gisteren de boodschap tijdens een congres van NFX, het publiek-private platform van de Nederlandse overheid en de banken. Investeren in de financiële sector hoeft relatief niet veel te kosten, maar de bijdrage aan de groei van het bruto binnenlands product is hoog. En dat helpt enorm bij het bereiken van de acht Millenniumdoelen die de Verenigde Naties voor het jaar 2015 hebben opgesteld, zoals het halveren van de armoede.

Uit een gezamenlijk onderzoek van de Wereldbank en NFX blijkt dat met een opgetuigde financiële sector in een ontwikkelingsland het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking groeit met 25 tot 50 procent. Onderzoeksleider Stijn Claessens, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en adviseur van de Wereldbank, benadrukte dat een goede financiële sector op vrijwel alle doelen van de VN effect heeft. Een boer die geen geld kan lenen voor het kopen van kunstmest kan ook geen bijdrage leveren aan het reduceren van honger en ondervoeding. Ouders sturen hun kinderen niet naar school als zij die noodgedwongen als arbeiders moeten beschouwen. En dat staat haaks op het doel van de VN om in 2015 alle kinderen op school te hebben.

Onderzoek toont volgens Claessens aan dat er een stevige relatie is tussen de ontwikkeling van de bancaire sector en armoede. Zo heeft een stijging van tien procentpunt van het particuliere krediet ten opzichte van het bruto binnenlands product een daling van twee tot drie procentpunt van de armoede-indicatoren tot gevolg. In landen met veel armoede wordt weinig krediet opgenomen. Waar niet geleend wordt, worden ook weinig goederen en diensten geproduceerd.

Maar hoe komen die inwoners van die arme landen nu aan geld? Moet het grote heil worden verwacht van het zo vaak bezongen microkrediet waarvoor bedenker Yunus recent de Nobelprijs voor de Vrede kreeg? Nee, zeggen de bankiers. Microkrediet is een niche. En minister Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) is het daarmee eens: ,,Microkrediet bereikt ondanks de spectaculaire groei van de afgelopen jaren niet de bulk van de armen.’’ De 100.000 microkredietinstellingen die mondiaal actief zijn, kunnen volgens NFX 10 procent van de armen in de ontwikkelingslanden bereiken. Als de bankiers praten over het vergroten van het effect van de financiële sector dan bedoelen ze vooral spaarproducten, verzekeringen, handelskredieten, pensioenen en mogelijkheden om je in te dekken tegen valutaschommelingen of tegenvallende prijzen voor de oogst.

Het is niet geldgebrek in ontwikkelingslanden dat de ontwikkeling van de sector tegenhoudt. Afrika weet het verdiende geld niet aan het continent te binden. Er is geen kantorennet dat leningen uitzet en vandaar dat het verdiende geld in Europa op zoek gaat naar mooie rendementen. In landen met een beperkt aantal beschermde (staats)banken is de concurrentie zo klein dat zij alleen de top van de markt hoeven te bedienen. Het schrappen van die bescherming, dus het vergroten van de concurrentie, dwingt lokale banken op zoek te gaan naar nieuwe klanten, het legertje armen. Dat is dan ook een van de aanbevelingen van NFX. De bankensector zelf moet producten maken die aansluiten bij de wens van de armen. Overheden in ontwikkelingslanden moeten betere regels opstellen en goed toezicht houden, vragen de bankiers. Alleen dan wordt het gat tussen de arme klant en de bank opgevuld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden