Ontwikkelingen maken stuk van Ien van Duijnhoven ongewild tot werkelijkheid

Tournee t/m januari

Voor de 38-jarige theatermaakster Ien van Duijnhoven heb ik een zwak sinds zij in 1988 het cabaretfestival Cameretten won. Vanaf het eerste moment van haar carrière blijkt het cabaretgenre haar te beperkt en oppervlakkig. Zij zoekt naar méér door raakvlakken tussen cabaret, toneel en muziektheater af te tasten. Dat leidde tot intieme, breekbare producties.

Na twee intrigerende solovoorstellingen, richtte zij in 1994 PouPou op: een theatergroep waarin zij geldt als enige constante. Zij ziet het als grotere uitdaging samen met anderen producties te ontwikkelen, want als collectief kun je meer dan in je eentje, wat haar eigen theaterstukken meerwaarde kan geven.

'Gebroken wit' was het eerste resultaat: een krachtige voorstelling met liedjes en sketches en met de vriendschap tussen drie jonge vrouwen als rode draad. Nu PouPou twee jaar later een nieuw programma aankondigde, was dat een mooie gelegenheid voor een gesprek met Ien van Duijnhoven tijdens de aanloopfase.

Op 7 oktober zie ik in Gorinchem de vierde try out van 'Vuur'. Ik geloof mijn ogen niet. PouPou brengt een programma dat geen moment uitstijgt boven het niveau van slechte tv-soaps en flauwe theaterkluchten. Weg met dat interview, besluit ik geïrriteerd. Mij rest één vraag: hoe kan iemand na drie prachtige stukken plotseling deze troep maken?

Het wordt die avond laat, want de vraag mist zijn doel niet. We wisselen van rol: Van Duijnhoven luistert; ik spui mijn kritiek. Daarmee bevestig ik wat zij zelf al vreesde, zo vertelt ze later. Tijdens de repetities namen de andere twee acteurs, die hun spelervaring inderdaad opdeden in tv-soaps, steeds meer afstand van haar script. Hun regisseur koos, hoewel vertrouwd met het betere toneel, onbegrijpelijkerwijs hun kant. Zo werd het verhaal van een vrouw die de greep op de organisatie van haar postorderbedrijf in feestartikelen kwijtraakt als haar werknemers haar leiding ter discussie stellen, helemaal Van Duijnhovens eigen verhaal.

Zoals de baas in haar stuk uiteindelijk doorziet dat zij slechts overleeft als zij het heft weer in eigen handen neemt, zo besluit Van Duijnhoven spijkers met koppen te slaan. Tijdens een bewogen repetitie, de volgende dag, stelt zij de anderen voor de keus: of het stuk terugtrekken, ondanks de financiële consequenties, of het oorspronkelijke script weer als basis nemen en opnieuw beginnen, ook al is de première over een week. Heleen Hummelen stapt uit de productie; Wilfred Klaver zet zijn schouders er wel energiek onder. Regisseur Geert Kimpen doet een stap terug en geldt nog slechts als regie-adviseur.

Meer kracht Die zaterdag zie ik PouPou opnieuw, nu in Diemen. Van Duijnhoven speelt, veelbetekenend, de rol die Hummelen vertolkte: die van directrice. Nieuwkomer Odette van der Molen nam Van Duijnhovens rol als werkneemster over en blijkt een uitstekende invalster. Doordat ook Klaver zich hernam, won het stuk veel aan kracht, ook al is het nog lang niet af, meld ik na afloop desgevraagd.

De première is ook pas over vier dagen, grappen Van Duijnhoven en de haren eensgezind, maar ook doodmoe, na een week van zware en lange repetities, terwijl ook de zondag als werkdag geldt, aangezien elke minuut nu bruikbaar is.

In één scène vertelt de werkneemster tegen de directrice dat zij droomde van een kudde schapen die over een dijk liep. Het voorste schaap zag dat het bruggetje stuk was en stopte. De andere zagen dat niet en duwden haar vooruit, waardoor zij viel en verzoop. Woensdag bij de première in het Amsterdamse Theater Bellevue, had dat verhaal inmiddels een heel andere betekenis dan toen ik het twee weken geleden voor het eerst hoorde.

Verzuipen deed Van Duijnhoven overigens ternauwernood niet, maar haar directiepak werd wel erg nat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden