Ontsnap aan de sleur met een uitstapje naar Oldenburg, de boerenkoolhoofdstad van Duitsland

Beeld Verena Brandt

Wat het Oktoberfest is voor München en het carnaval voor Keulen zijn de boerenkooltochten voor Oldenburg. Na een tocht door de kou vol Schnapps en spelletjes wacht deelnemers een dampend bord Grünkohl mit Pinkelwurst.

Een bolderkar versierd met boerenkool en soms een streng worsten met daarin Schnapps, hapjes en spelletjes. Traditiegetrouw is dat het voertuig waarmee Oldenburgers van januari tot en met maart op pad gaan voor een Kohltour. Als bij het verzamelpunt van mijn Kohltour een elektrische kar verlicht met neonkleurige ledstrips en een zwaailicht aan komt rijden, ben ik dan ook enigszins verbaasd.

Uit de koellades aan de zijkant van de zelfgebouwde wagen trekken Heiko en Veronica Behrens, de Kohlkönig en Kohlkönigin van deze tocht, een krat bier, breezers en flessen Schapps. Op de kar zijn houten houders gemonteerd voor flesjes. “Berliner Luft?” gaat Veronica vragend de groep van vijftien mannen en vrouwen rond met een fles Schnapps om die vervolgens in speciaal voor deze Kohltour gemaakte plastic glazen te schenken. Op het glas in de vorm van een mannetje staan twee beren die een piano sjouwen. Het logo van Bährenstarke, het verhuisbedrijf van Heiko Behrens. “In plaats van een kerstborrel, gaan wij elk jaar met het personeel op Kohltour”, legt Heiko uit.

Op kooltocht gaan als personeelsuitje is niet ongebruikelijk, ook vriendengroepen en sportverenigingen trotseren gezamenlijk de kou om daarna achter een dampend bord met Grünkohl mit Pinkelwurst, een soort braadworst, plaats te nemen. Dat doen ze in een van de restaurants op het platteland rond Oldenburg die een Kohltour Special aanbieden, vaak vergezeld van een dj of livemuziek.

Boerenkoolbier

Oldenburg noemt zichzelf boerenkoolhoofdstad van Duitsland omdat die naar eigen zeggen de lekkerste boerenkool teelt van de wereld. Ik als boerenkoolliefhebber - bij voorkeur in de vorm van stamppot met worst, zilveruitjes, nootmuskaat en piccalilly en als het kan nog wat overgebleven jus van de sukadelapjes - was nieuwsgierig naar die passie voor dit superfood in deze derde stad van Nedersaksen.

Want waar wij in Nederland met deze gezonde groente weleens een uitstapje maken van de stamppot naar de wok of een smoothie, pakken ze het in Oldenburg gründlicher aan. Ze lusten er nog net geen pap van, maar wel bonbons, thee, brood, pesto en uiteraard bier, zag ik tijdens een culinaire stadswandeling in het centrum dat rond het slot en de St. Lamberti-kerk ligt. Alleen de traditionele bereidingswijze met worst en spek wacht nog op mij na de kooltocht.

Een authentiek potje Boßeln kan niet ontbreken Beeld Verena Brandt

Net als carnaval zijn deze tochten een gezellige manier om even aan de sleur te ontsnappen. Een traditie die ver teruggaat.

Al in de veertiende eeuw werd rond Oldenburg boerenkool verbouwd. Als de vorst lang aanhield, gingen de notabelen van de stad in de achttiende eeuw met paardensledes naar het platteland om daar boerenkool te eten. De Oldenburgse turnvereniging geldt als de uitvinder van de kooltochten in de huidige vorm. Zo’n 150 jaar geleden gingen zij op pad met een houten bolderkar vol drank en spelletjes voor onderweg.

Tegenwoordig rijden er ook modernere bolderkarren rond. “Je moet met de tijd meegaan”, verklaart Veronica Behrens hun verlichte kar met koelvakken. Inmiddels heeft Heiko de muziekinstallatie aan de praat gekregen. ‘Wie heisst die Mutti von Niki Lauda? Mamma Lauda! Mamma Lauda!’ schalt er uit de speaker. Ik neem een slok van de Berliner Luft en schrik van de tandpastasmaak van deze mierzoete pepermuntlikeur. Het is tijd om op pad te gaan.

Kohlkönig en Kohlkönigin

Onder het schijnsel van de volle maan lopen we over een wandelpad langs de rand van Oldenburg. Het vriest inmiddels enkele graden. “Hoe kouder hoe beter”, vindt Manfred Wichmann, een van de deelnemers, “dan smaakt de boerenkool met worst straks nog beter.” Sommige groepen gaan vroeger op pad, vertelt hij. “Als het nog daglicht is, spelen ze dan onder andere Boßeln, een regionale variant van klootschieten.” Onze groep stopt voor een spelletje Nudeln waarbij je een ongekookte spaghettisliert in je mond moet nemen en in de holle spaghettistengel die de persoon tegenover je in zijn mond heeft moet proberen te manoeuvreren. Ik breng het er slecht vanaf. “Ik ben nog een groentje”, probeer ik mezelf met een grapje te redden, terwijl ik ril van de kou. Voorlopig ben ik daar nog niet van verlost. Na anderhalf uur wandelen en twee spelletjes verder komen we aan bij restaurant Bümmersteder Krug en kan ik mij warmen.

Aan lange tafels hebben zich hier meer groepen verzameld. Aan hun kroontjes of kettingen zijn de zojuist verkozen Kohlkönig en Kohlkönigin, de organisatoren van de tocht, te herkennen. Naast bier komen er ook flessen met zoete likeur op tafel. Geroutineerd dragen de serveersters eerst grote schalen met kippensoep naar de tafels en daarna schalen met aardappelen, twee soorten worst, casselerrib, spek en dan eindelijk boerenkool. Ik had al gehoord dat ze hier boerenkool twee uur koken, dus ik hou mijn hart vast. En als ik een hap neem, moet ik concluderen dat Oldenburgers er inderdaad pap van lusten. Brrr.

Het centrum van historisch Oldenburg Beeld Getty Images

Als je de vitaminen en andere gezonde bestanddelen van de groente wilt behouden is twee uur koken niet verstandig, had bioloog Christoph Hahn mij de dag ervoor nog verteld in de botanische tuin van Oldenburg. Op de universiteit van Oldenburg onderzoekt hij de gezondheidswaarde van boerenkool. Daarvoor telen ze ruim honderd soorten waarvan er vijftien in de botanische tuin zijn te zien. Hij laat me enkele soorten zien waaronder de Brassica olercea die fier in de lucht steekt en ik begrijp wel waarom ze in Oldenburg boerenkool ook wel een palm noemen. “Broccoli gold altijd als gezondste groente”, vertelt hij. “Maar uit ons onderzoek blijkt dat sommige boerenkoolsoorten tot wel tien keer meer vitaminen, flavonoïden, glucosinolaten en andere gezonde voedingsstoffen bevatten. Maar hoe korter gekookt, hoe beter.”

De verrukkelijke gestoomde boerenkool met kabeljauw in een saus met limoen en dadels die ik even daarvoor heb gegeten in het hippe lunchrestaurant Mahlzeit, was een beter idee dan de traditionele Grünkohl mit Pinkel. “Hoewel dat natuurlijk heel lekker is”, vindt Hahn. Maar hij is dan ook een Oldenburger.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden