Ontslag premier Fradkov deel van machtsstrijd in Kremlin

De Russische premier Michail Fradkov diende gisteren zijn ontslag in, samen met zijn kabinet. Waarom?

De spanning steeg, nadat premier Fradkov zijn ontslag had ingediend bij president Poetin. De nieuwe premier zou naar alle waarschijnlijkheid door Poetin als kandidaat worden aangewezen voor de presidentsverkiezingen, volgend jaar maart. Zakenkrant Vedomosti ging een stap verder en meldde dat de benoeming van Sergej Ivanov – op dit moment vicepremier – ’praktisch zeker’ was.

Het verhaal kreeg een typisch Russische, dus onverwachte wending toen Viktor Zoebkov naar voren werd geschoven als nieuwe premier. Zoebkov, die een hoge functie op Financiën bekleedt, is een onbekend gezicht en zeker geen presidentskandidaat. Weg met die theorie dus.

Rest toch de vraag: Waarom diende Fradkov zijn ontslag in? „Voor de continuïteit van de regering”, lichtten de experts op televisie toe met onnavolgbare logica. Maar waarom zou je voor de continuïteit je regering ontslaan? De werkelijke reden is waarschijnlijk een stuk ingewikkelder en onoverzichtelijker – ook weer typisch Russisch.

Bekend is dat het Kremlin na zeven jaar Poetin is getransformeerd tot een bastion van voormalige KGB’ers. Volgens onderzoek van sociologe Olga Krisjtanovskaja heeft driekwart van de bestuurlijke elite een achtergrond in of banden met de geheime dienst KGB of diens opvolger, de FSB. Niet geheel toevallig was Vladimir Poetin zelf eerst KGB-spion in Duitsland en daarna hoofd van de FSB.

Deze groep is niet alleen ruim vertegenwoordigd in de politieke elite, maar ook in de bedrijfstop. Bijna alle macht en geld is geconcentreerd in deze kleine groep, ook wel de ’siloviki’ genoemd. Ook Zoebkov zou deel uitmaken maken van deze siloviki.

Binnen de elite is een strijd gaande over wie de macht krijgt na Poetin. Met nog maar een paar maanden voor de presidentsverkiezingen wordt die strijd steeds heftiger. „Het ontslag van Fradkov had duidelijk te maken met de strijd tussen deze facties”, vertelt politicoloog Aleksej Sidorenko van het Carnegie-centrum in Moskou, een denktank. „Je zult nu zien dat een aantal ministers wordt afgedankt. Wie, dat hangt af van welke factie aan de winnende hand is”, aldus Sidorenko.

Op maandag verscheen in de krant Novaja Gazeta een artikel over die strijd, met als voorbeeld het oliebedrijf Russneft, waarvan de eigenaar wordt beschuldigd van belastingontduiking en naar het buitenland is gevlucht. Twee bedrijven hadden interesse om Russneft over te nemen. De mannen achter deze bedrijven, Igor Sechin en miljardair Oleg Deripaska vertegenwoordigen ieder een factie, was de strekking van het stuk.

Volgens de auteur was het duidelijk: de echte strijd vindt niet plaats bij de Doema-verkiezingen in december, of de presidentsverkiezingen erna. De echte strijd speelt zich af in het Kremlin, waar zo gevaarlijk veel macht en geld is geconcentreerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden