Ontmoet de meest bijzondere Paralympische sporters

Beeld afp

De paralympische sport is in Rio vanuit een verloren positie opgestaan, zoals veel deelnemers dat in hun leven deden. Velen zagen zelfs de zwaarste tegenslag als nieuwe kans voor zichzelf en voor het inspireren van anderen, zoals uit de portretten in dit verhaal blijkt. Vandaag beginnen de Paralympische Spelen, met Nederlandse kansen op goud.

Markus Rehm, verspringen
Liefst was de Duitse verspringer Markus Rehm met zijn ene kunstbeen op de Olympische Spelen de strijd aangegaan met valide concurrenten. Hij had er geheid in de schijnwerpers gestaan als een van de favorieten voor goud.

De 28-jarige Rehm, die als veertienjarige bij een ongeval zijn rechter onderbeen verloor, werd vorig jaar met een vertesprong van 8.40 meter paralympisch wereldkampioen. Die afstand was niet alleen een paralympisch wereldrecord, tijdens Olympische Spelen was zo'n afstand sinds 2000 niet meer overbrugd. Vier jaar geleden won de Brit Greg Rutherford goud met 8.31, in Rio werd de Amerikaan Jeff Henderson met 8.38 olympisch kampioen.

Rehm hoeft zich tijdens de Paralympische Spelen dus niet eens te overtreffen om verder te springen dan de olympische kampioen. Het is nooit uitgesproken, maar mede vanwege die bedreiging was het hem niet toegestaan om zich op olympisch niveau te meten. Hij had dat desnoods buiten mededinging willen doen, zoals hij op veel wedstrijden met validen doet. Vier jaar geleden was de Zuid-Afrikaan Oscar Pistorius de eerste paralympische atleet die mochten deelnemen aan de Olympische Spelen. Hij haalde op de 400 meter de halve finales en op de 4x400 meter de finale. Na Londen heeft de IAAF de regels aangepast: sporters moeten aantonen dat zij geen voordeel hebben van hun prothese.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Toch volle tribunes


In Londen 2012 waren voor hen de stadions net zo gevuld als tijdens de Olympische Spelen. In Rio dreigde dat anders te lopen, maar inmiddels zijn meer dan 1,5 van de 2,5 miljoen entreebewijzen verkocht. Organisatorisch is er vanwege de economische problemen in Brazilië flink gesneden, maar een minder gespreid bed is wel de kleinste hindernis die de paralympiërs in hun leven hebben genomen.

Markus Rehm Beeld afp

Rehm, die door zijn Duitse bond ondanks de moeiteloos gehaalde kwalificatie-eisen nooit werd afgevaardigd naar de EK of WK atletiek, liet onderzoek doen door wetenschappelijke instituten in Keulen, Colorado en Tokio. De conclusie: verspringen met een kunstbeen is niet te vergelijken met verspringen met twee gezonde benen.

Waar de aanloop met een kunstbeen lastiger is, is de afzet efficiënter. Het probleem bij dat laatste: mindervalide verspringers zetten altijd af met de als omgekeerd vraagteken gebogen stugge veer van carbonvezels.

Prothesebouwer Rehm zou met zijn vertesprongen de paralympische en olympische sport willen verbinden. Maar hoe verder hij springt, hoe verder hij van die olympische sport afdwaalt.

Terezinha Guilhermina, sprint
Terezinha Guilhermina (38) was in haar jeugd niet alleen arm, maar ook vrijwel blind, en daarmee op school slachtoffer van pesterijen. Haar gevoel van kansloosheid vervaagde op het moment dat ze op de loop moest voor een van haar belagers. Ze sprintte hem er moeiteloos uit.

Hardlopend voelt ze zich vrij, maar wat kon ze ermee met een ziekte (Retinitis pigmentosa) die haar geleidelijk blind maakte? Tot in haar woonplaats Betim een van de vele Braziliaanse sportprojecten voor gehandicapten werd uitgerold. Aanvankelijk zwom ze, omdat ze slechts een badpak bezat, geen schoenen. Toen ze het schoeisel van haar zus paste, bleek op haar snelheid geen maat te staan.

Aanvankelijk trainde ze in eenzaamheid op de atletiekbaan omdat ze geen begeleider had en anderen niet voor de voeten wilde lopen. Eindeloos draaide ze op haar karige dieet rondjes, een stille droom koesterend. Tot ze in een lokale wegwedstrijd haar eerste reals won en op de markt haar eigen eten kon kopen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Terezinha Guilhermina tijdens de finale van de 100 meter op de Paralympische Spelen in Londen. Beeld afp

Ze liep tot halve marathons, maar bleek beter toegerust voor de sprint.

Tijdens haar eerste Paralympische Spelen in 2004 won ze brons op de 400 meter. Vervolgens groeide ze met gouden medailles in Peking en Londen uit tot een in Brazilië op handen gedragen ster. Nooit kwam het echter tot de begeerde hattrick op 100, 200 en 400 meter.

Sterker, in Londen vergaarde ze de meeste roem met een mislukking. Op weg naar de triomf op de 400 meter viel haar begeleider Soares de Santana en trok Guilhermina op volle snelheid mee. Daarmee bleef haar oogst beperkt tot twee titels. Dat moeten er, op vergevorderde leeftijd, in haar thuisland drie worden.

"Ik was ervan overtuigd dat veel mensen die niets hebben het toch kunnen maken", zei ze onlangs in de Braziliaanse krant Huffpost Brazil. "Ik heb nooit het kleine beetje dat ik had geaccepteerd. Ik wist dat als ik 's werelds beste sprintster zou worden, mijn erkelijkheid zou veranderen."

Marlou van Rhijn, sprint
Ze zou nooit kunnen lopen, zo oordeelden de doktoren na haar geboorte. Nu is Marlou van Rhijn (24) bekend als Bladebabe, 's werelds snelste vrouw op twee onderbeenprotheses.

De student commerciële economie is in het bezit van drie wereldrecords, op de 100, 200 en 400 meter. Ze was zich na geen twee jaar serieuze training amper bewust van haar snelheid toen ze tijdens de Paralympische Spelen in London goud won op de 200 meter.

Dat ze niet de sprintkoningin werd, had ze aan zichzelf te wijten. Het schot voor de 100 meter had al geklonken toen Van Rhijn in de startblokken nog zat te genieten van het volle stadion. Een inhaalrace bracht haar alsnog zilver.

Om haar wil tot winnen te bevredigen, is Marlou van Rhijn bereid keihard te werken. Dat moet wel op een ontspannen, vrolijke wijze. Net als bij haar valide evenknie Dafne Schippers wordt haar hoofd rustig zodra anderen de hoogspanning van de wedstrijd voelen. "Ik loop mijn beste races als ik ongelooflijk blij ben en er veel zin in heb."

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Recordaantal

Nederland is met een recordaantal van 126 sporters in 14 verschillende sporten vertegenwoordigd. Dat is een kwart meer dan vier jaar geleden in Londen, waar 39 medailles (10 goud) werden gewonnen. Sprintster Marlou van Rhijn, titelverdedigster op de 200 meter, draagt vanavond tijdens de openingsceremonie de vlag.

Marlou van Rhijn tijdens het EK Atletiek in Amsterdam. Beeld anp

Van Rhijn werd geboren zonder kuitbeen en met misvormde voeten. Pas toen op haar vijfde en elfde respectievelijk haar rechter- en linker voet werden geamputeerd, kreeg ze de bewegingsvrijheid die haar weg naar sportsucces opende. Aanvankelijk in het zwembad, maar dat werd te 'ongezellig' en ging haar vervelen.

Kom bij haar niet om een verhaal over ellende en tegenslagen, eindigend in euforie. Pas na haar succes in Londen realiseerde Van Rhijn zich dat ze als 'anders' wordt gezien, dat ze iets 'éxtra knaps' had gepresteerd. Ze benadrukt als een normaal, gelukkig mens te zijn opgegroeid, ze is een atleet "die toevallig op blades loopt". Niets bijzonders.

Ze loopt voor de prijzen - in Rio dubbel goud graag - niet voor de aandacht. Haar snelheid moet de ogen openen: dat voor gehandicapten veel mogelijk is, en dat niet treurigheid maar plezier daarvoor het beste werkt.

Alex Zanardi, wielrennen
Alles in het leven van Alex Zanardi (49) is relatief, zeker snelheid. Als coureur in de Formule 1 haalde de Italiaan met de voet op het gaspedaal snelheden tot boven 350 kilometer per uur. Als wielrenner in een handbike drijven zijn armen hem tot maximaal 60.

"Als andere atleten konden vliegen, zou Usain Bolt zich invalide voelen", is een van zijn wijsheden. "Het beste ervan maken met wat ik heb, is mijn grootste uitdaging." Daarmee wil Zanardi een voorbeeld zijn voor anderen.

Op 15 september 2001 reed Zanardi in een Indy Car race in winnende positie ongecontroleerd de pit uit en werd doormidden gereden door zijn collega Alex Tagliani. Op weg naar het ziekenhuis verloor hij bijna driekwart van zijn bloed en moest zeven maal worden gereanimeerd. Volgens een Nasa-studie die het kritieke punt in kaart brengt waarboven een menselijk lichaam niet kan overleven, was hij dood.

Bij het ontwaken uit zijn coma hoorde Zanardi dat hij beide benen had verloren. "Dat was nog het minste van mijn problemen", zei hij over dat moment in een interview in the Guardian. "Geloof het of niet, dat was een goede dag. Ik wist dat ik nog leefde."

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Alex Zanardi Beeld epa

Hij besloot meteen de mogelijkheden te onderzoeken om zijn talenten op een alternatieve wijze aan te wenden. "Mijn talent zit in mijn hersenen, niet in mijn rechtervoet." Zanardi keerde terug in de racerij en won vier races.

Een nieuwe liefde vond hij in para-cycling, wielrennen in een handgedreven driewieler. Hij werd als 45-jarige een van de sterren van de Paralympics in Londen. Op het hem bekende circuit van Brands Hatch won hij goud op de individuele tijdrit en wegwedstrijd en zilver in de gemengde estafette.

Zanardi bouwde met zijn technologische kennis uit de F1 zijn eigen fiets, voorzien van software voor het analyseren van gegevens en een naar zijn lichaam gevormde stoel van carbonvezels die hem 'past als een glazen muiltje van Assepoester'.

Nederlandse kanshebbers
Marlou van Rhijn, atletiek 100 en 200 meter
Ronald Hertog, atletiek verspringen
Kenny van Weeghel, atletiek 400 meter wheelen
Kelly van Zon, tafeltennis enkelspel
Marc Evers, zwemmen
Michael Schoenmaker, zwemmen
Lisette Teunissen, zwemmen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden