Onthechting in zinderend Afrika

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Regie: Claire Denis. Met Isabelle Huppert, Christophe Lambert. In 4 filmtheaters.

De Franse regisseuse Claire Denis keert in ’White Material’ terug naar het ’donkere continent’, het Afrika van haar jeugd, in deze film een onbenoemd Afrikaans land waar problemen spelen die we kennen uit meerdere Afrikaanse landen – uit Nigeria, Zimbabwe, Rwanda, Soedan. Een burgeroorlog heerst tussen het leger en rebellen die tot moorden worden opgehitst door de radio. Ook kinderen dragen wapens, ze stelen pillen uit de apotheek, ze slikken en schieten.

Het ’white material’ uit de titel is niet het ivoor van de olifant, maar plantagehoudster Maria Vial, gespeeld door de schitterende Isabelle Huppert die in het Afrikaanse landschap opgaat als een kameleon; haar sproeterige huid en rossige haar in perfecte harmonie met het vale groen van de koffieplanten, het gele riet, het zand van de paden. Vial woont op de koffieplantage met haar ex-man, schoonvader en zoon, en met het Afrikaanse personeel, dat zijn biezen pakt nu de rebellen naderen. Een van de rebellenleiders houdt zich schuil in een vleugel van haar huis, en Vial laat het zo. Niet omdat ze zijn kant heeft gekozen, maar omdat het redden van de bonenoogst al haar aandacht opeist.

Het script dat Denis samen met Maria N’Diaye schreef, vertelt in flarden – onlogisch als in een droom – niet alles. De meeste tijd volg je Maria; een fascinerend schouwspel. Maria is de halsstarrigheid zelve, een koppige vrouw met maar één doel voor ogen. Ze beweegt driftig: de trap op als ze haar luie puberzoon uit zijn bed wil krijgen, tussen de planten als ze de koffie inspecteert, richting landweg als het leven al uit elkaar gevallen is. Midden in de chaos stift ze haar lippen. Slechts een paar momenten ontspant ze, zoals wanneer ze naar haar zoon glimlacht die ze terug naar haar huis brengt nadat hij in een veld gevonden is, vernederd door kinderen. Er is niet echt reden voor ontspanning dan, maar de moeder laat lang niet tot zich doordringen dat er gevaar dreigt noch dat haar zoon al ver buiten haar bereik is.

Met ’White Material’ keert Denis terug naar Afrika, waar ze eerder ’Beau Travail’ maakte en haar debuut, ’Chocolat’. Haar debuut was destijds omstreden omdat het te zeer in sjablonen zou blijven steken. Ook ’White Material’ toont een archetypisch Afrika: de obsessieve plantagehoudster, de pillen slikkende kindsoldaten, de ophitsende discjockey, de geheimzinnige rebellenleider. Maar het genie van Denis beperkt zich niet tot dit schema. Ze laat obsessie, onthechting en richtingloosheid voelen in zinderende beelden. Schitterend is bijvoorbeeld het beeld van de kindsoldaten die scharrelen tussen de bomen, als welpen. Maria/Huppert treedt in het spoor van Isak Dinesen (’Out of Africa’), maar in deze film geen nostalgie of exotisme. Het moderne Afrika van Denis is sensueel en dreigend – kaal, heet en droog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden