Ontbreken positieve sfeer was oorzaak falen

evaluatie rio | Dat de zwemmers niet goed hebben gepresteerd in het olympisch bad werd veroorzaakt door onrust binnen de staf van de KNZB.

Onderlinge ruzies hebben ertoe geleid dat de Nederlandse zwemmers in het olympische zwembad in Rio ondermaats hebben gepresteerd. Dat is de belangrijkst conclusie die de evaluatiecommissie van de zwembond KNZB heeft getrokken.

In het rapport staat dat het ontbreken van een motiverende en positieve sociale omgeving en diverse individuele logistieke en fysieke belemmeringen de belangrijkste oorzaken zijn voor de tegenvallende prestaties. Er was geen sprake van een teamgeest, de communicatie tussen staf en zwemmers was slecht en de coaches die aanwezig waren in Rio hebben volgens de evaluatiecommissie geen begeleiding van 'olympisch niveau' geboden, omdat hun eigen issues de boventoon voerden.

In Rio veroverden de zwemmers voor het eerst in 24 jaar geen enkele medaille in olympisch badwater. Om te onderzoeken waarom dat zo was, heeft een evaluatiecommissie met oud-zwemmers en voormalige topsporters uit andere sporten samen met algemeen directeur Jan Kossen en bestuurslid Hans van Goor gekeken naar het jaar voor Rio.

In de maanden voor de Spelen bereikten verschillende ruzies een kookpunt. Zo kon teammanager Aad van Groningen het niet vinden met technisch directeur Joop Alberda. Die ruzie had veel sneller bijgelegd moeten worden, oordeelt de commissie.

Nu werd vlak voor Rio besloten dat Van Groningen niet mee mocht naar de Spelen omwille van de sfeer in de ploeg. Daarop kwamen de zwemmers in opstand en dreigde de boel te escaleren, waarna Alberda thuisbleef en eerder dan gepland afscheid nam bij de bond. Van Groningen kon toch mee.

Exemplarisch voor de nare sfeer in de ploeg was de situatie op de EK in Londen in mei van dit jaar. Alberda zat hoog in de nok van het zwembad, ver verwijderd van de zitplaatsen naast het bad waar de zwemmers en trainers zaten. Ook viel de Amsterdamse zwemcoach Martin Truijens uit zijn rol, toen hij werd geconfronteerd met geruchten dat Alberda na Rio aan zou blijven. De coach zei dat hij zou vertrekken als dat waar zou blijken. Truijens gaat straks aan de slag als hoofdcoach in Denemarken.

De commissie vindt dat Alberda nooit een eerlijke kans heeft gehad om invulling te geven aan zijn opdracht. De sportbestuurder probeerde een cultuurverandering in te zetten, maar het strengere regime dat werd opgelegd door iemand die niet uit de zwemwereld kwam, werd als te benauwend ervaren.

Ondanks alle ruis werd er in Londen goed gepresteerd. Op het moment dat de zwemmers echter moesten pieken, enkele maanden later in Rio, bleek de onrust de zwemmers onnodig veel energie gekost te hebben, naast individuele problemen.

De commissie heeft tien aanbevelingen gedaan om de situatie te verbeteren. Vaker evalueren, voor langere tijd een sportpsycholoog in dienst nemen en investeren in goede relaties tussen sporters, staf en bestuur zijn een paar tips.

Trainerswisselingen

De onrust binnen het zwemmen begon toen technisch directeur Jacco Verhaeren in 2014 naar Australië vertrok en het stokje doorgaf aan Joop Alberda. Hij had zijn trainerstaken toen al een jaar neergelegd. Ranomi Kromowidjojo kon het niet vinden met zijn opvolger Marcel Wouda, waarna een aantal trainerswisselingen volgde.

Ondertussen verslechterde de relatie tussen Alberda en teammanager Van Groningen en vertrokken enkele zwemmers naar het buitenland, omdat ze in Nederland het gevoel hadden dat ze niet op hun plek zaten.

Omdat Alberda na Rio weg zou gaan, kwam er ook een strijd op gang over zijn opvolging als technisch directeur. Die strijd kwam de rust binnen de zwemploeg niet ten goede. Voormalig olympisch kampioen Pieter van den Hoogenband was geïnteresseerd, maar zei dat hij er alleen oren naar had als directeur Jan Kossen zou opstappen. omdat hij visie, beleving en ambitie bij hem miste.

De signalen dat het niet goed ging met de zwemsport werden ook opgepikt door een aantal prominente zwemcoaches in Nederland. Ze schreven vorige maand een open brief aan de bond waarin ze de KNZB beschreven als een machtsorganisatie die niet kritisch naar zichzelf kan kijken. De beleidsvorming en evaluatie zou vooral plaatsvinden op het bondskantoor in Nieuwegein en afwijkende inzichten en keuzes zouden niet worden gewaardeerd of zelfs openlijk worden tegengewerkt.

De bond reageerde daarop dat men graag om de tafel gaat zitten met de trainers om te praten over hun zorgen, maar zich ook afvraagt of een open brief de manier is. Inmiddels is André Cats aangesteld als nieuwe technisch directeur over alle zwemdisciplines. Onder hem moet het zwemmen weer in rustiger vaarwater komen, met nieuwe successen als gevolg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden