'Onschuldige' verkleedpartij pakt niet overal goed uit

Didier Reynders, vicepremier en de Belgische minister van buitenlandse zaken.Beeld afp

Sommigen spreken er schande van, maar velen in België zijn zich van geen kwaad bewust. Didier Reynders, vicepremier en Belgisch minister van buitenlandse zaken, liep het afgelopen carnavalsweekend zwart geschminkt mee in een optocht door de Brusselse straten. De analogie met de zwartepietendiscussie lijkt snel gemaakt.

Tijdens de stoet van 'Les Noirauds', die sinds 1876 in de carnavalsperiode plaatsvindt, gaan deelnemers dure Brussele restaurants af om geld in te zamelen voor minderbedeelde kinderen. Reynders werd door de organisatoren uitgenodigd en kleedde zich zoals het hoort: met witte hoge hoed en col, zwarte rok, pofbroek en een zwartgemaakt gelaat. Ze zijn verkleed als 'Afrikaanse edelmannen' om de anonimiteit van de inzamelaars te kunnen waarborgen.

Nog nooit nam iemand aanstoot aan deze eeuwenoude traditie en zelfs Koning Filip en de Brusselse burgemeester Freddy Thielemans liepen mee in de tocht. Anno 2015 lijkt het toch een probleem te zijn. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemde de verkleedpartij 'schokkend en schandalig'. Mediadirecteur Andrew Stroehlein sprak van een racistische daad en vroeg zich af of Reynders' positie als minister wel houdbaar blijft. "Sommige van zijn buitenlandse ambtsgenoten zullen hem toch zeker niet meer willen ontmoeten?", klonk het op Twitter.

'Plots is alles racistisch'
Jozef de Witte, directeur van het Interfederaal Gelijkekansencentrum, noemt de buitenlandse reacties overdreven, meldt het Belgische De Morgen. "Dit is een vorm van verkleden. De rijken maken zich onherkenbaar door zich te schminken, omdat ze gaan bedelen in hun eigen omgeving. Als wij in een land vol zwarten woonden, had Reynders zich wit geschminkt. Plots is alles racistisch, mijn klomp breekt een beetje. Je mag tegen deze traditie zijn, maar het heeft geen fluit met racisme te maken. Latent of niet."

Reynders zag duidelijk geen probleem in de traditie. Hij plaatste een foto van zichzelf op Twitter en noemde de optocht een combinatie van liefdadigheid en plezier. Dat de traditie op buitenstaanders, en zeker op zijn Afrikaanse collega's, als racistisch zou kunnen overkomen, wuifde hij weg. In zijn ogen heeft hij niets verkeerds gedaan.

Wrange nasmaak Congo
Geheel onschuldig is Les Noirauds nu ook weer niet. De Vlaamse krant De Morgen bericht: "De traditie stamt uit 1876, niet toevallig het jaar waarin koning Leopold II zijn bezitterige blik op Centraal-Afrika begon te richten en ontdekkingstochten ging sponsoren.

Een verwijzing die de vereniging zelf erkent. Zo is de klederdracht van Reynders en co. rechtstreeks afgeleid van hoe het volk zich toentertijd de Afrikaanse notabelen inbeeldde. De wrange nasmaak die België jaren later aan Congo zou overhouden, kan daar niet volledig van worden losgekoppeld."

Volgens Marc Reynebeau, redacteur van de Belgische krant De Standaard, heerst er in heel België een grote onverschilligheid ten opzichte van de zaak. Hetzelfde gebeurde tijdens de zwartepietendiscussie, waarbij het in België vooral om commotie vanuit het buitenland draaide en het land zelf vooral nuchter bleef.

Reynebeau: "Ik had eerlijk gezegd nog nooit van Les Noirauds gehoord voordat het in het nieuws kwam. De discussie hier is slechts een afgeleide van de zwartepietendiscussie in Nederland. Toentertijd had België daar meer pret om, dan iets anders."

Manneken Pis doet ook mee
Manneken Pis krijgt sinds 1959 elk tweede weekend van maart het kostuum van Les Noirauds aan. Ook zijn gezicht wordt dan zwart geverfd. Reynebeau: "Het is een geïntegreerde mythe waar nog nooit iemand een probleem van heeft gemaakt."

Reynebeau wijt de onverschilligheid van veel Belgen aan het feit dat de aanwezigheid van gekleurde personen historisch gezien marginaal is. "Er is één wijk in Brussel met veel kleurlingen, maar daar blijft het dan ook bij. De onverschilligheid past bij de Brusselse traditie. Overigens: deze bestond al vóórdat Congo een kolonie van België werd."

Verwachtingen voor volgend jaar
Reynebeau verwacht dat de stoet van Les Noirauds volgend jaar gewoon doorgaat, net als alle andere jaren. "Het zou kunnen dat Reynders er niet bij is, zodat hij niet weer gesprek van de dag wordt. Maar verder verwacht ik dat alles bij het oude blijft."

Beeld BELGA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden