Ons mysterie is onze enige verdediging

Ivo Victoria schreef een jongensboek met wijsgerige strekking

In alle boeken van de Vlaamse schrijver Ivo Victoria (1971) die ik tot nu toe las, 'Hoe ik nimmer de Ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt)', 'Gelukkig zijn we machteloos' en nu ook weer in zijn laatste, 'Billie & Seb', speelt de jeugd de hoofdrol. Dat moet toch iets zeggen over zijn kijk op het leven waarin de jonge jaren cruciaal zijn voor de latere. Zoals Salinger dat in 'The Catcher in the Rye' deed met Holden Caulfield zo doet Victoria het met zijn helden: hij laat ze zien in de storm van hun puberteit.


Hoofdrolspeler in 'Billie & Seb' is de zeventienjarige Seb, wiens vriendinnetje, de uit Azië afkomstige geadopteerde Billie, na een trampoline-ongeluk in coma is geraakt. Seb, een ietwat vreemde eenzelvige jongen, treurt om haar maar tegelijkertijd speelt hij oorlogje met zijn vrienden, nadat hij van zijn ouders een nepgeweer heeft gekregen. Je zou kunnen zeggen dat hij zo de twee kanten van het leven, liefde en strijd, onder de knie probeert te krijgen.


De idylle tussen de pubers Billie en Seb krijgen we in flashbacks te zien, het heden wordt gedomineerd door de virtuele oorlog die Seb en zijn vrienden voert tegen denkbeeldige vijanden. Het zijn schijngevechten maar ze leren van alles over de werkelijke strijd die het leven is. Bijvoorbeeld dat achter strijd altijd iets anders schuilgaat: "Ik mág niet op jou schieten, oké. Mijn vader zegt dat het niet gedekt wordt door de verzekering. Omdat je geen bril draagt." Van zulke komische maar in de grond wezenlijke motieven en redeneringen staat 'Billie & Seb' vol. Hier nog zo een: "Als je niet gekwetst kunt raken is het ook niet spannend." Op een filosofische wijze staat deze jongensstrijd voor de veel grotere strijd die het menselijk bestaan oplevert.


Net als Victoria's vorige boeken gaat 'Billie & Seb' over wat er spel is en wat ernst, hoe we vallen en weer opstaan. In wezen gaat het ook over ethiek. Voorbeeld van dat laatste is de in deze roman vervlochten geschiedenis van twee oude mannen die in hun jeugd in de Tweede Wereldoorlog vijf Engelse parachutisten hebben gered en vervolgens per ongeluk ook weer verraden, een bittere verborgen geschiedenis die het dunne lijntje tussen Goed en Kwaad treffend illustreert.


Victoria heeft zijn verhaal gesitueerd op het denkbeeldige eilandje Gaspel, dat als een soort proeftuin voor de grote wereld fungeert. Het is een plek van vrede en oorlog tegelijk, een plek waar je de spelregels voor het volwassen leven leert, bijvoorbeeld bij monde van Sebs oom die over Sebs onbegrijpelijkheid zegt: "Misschien goed ook. Wie wordt begrepen, is het makkelijkst te vernietigen. Het totale begrepen worden, is de ultieme kwetsbaarheid. Ons mysterie is de enige werkelijke verdediging van de mens." Zo is dit ten slotte een avonturenboek met een onontkoombaar wijsgerige strekking.


Na zijn 'Ronde van Frankrijk'-debuut waarin Victoria nog, in de trant van zijn landgenoten Herman Brusselmans en Dimitri Verhulst speculeerde op ons gevoel voor ironie is hij steeds ernstiger gaan schrijven, zijn stijl werd breder en plastischer. Hij lijkt mij inmiddels eerder een lyricus dan een anekdotisch schrijver. Helemaal zonder kleerscheuren is dat proces niet gegaan, tegen het einde van deze filosofische oorlogsgeschiedenis raakte ik zelfs enigszins de draad kwijt omdat Victoria zich te veel in sfeerbeschrijvingen begeeft. Ook komt het mij niet waarschijnlijk voor dat bijna volwassenen als Seb en zijn vrienden met nepwapens door het bos hollen, iets wat me eerder iets voor dertienjarigen lijkt.


Maar wie dat soort struikelblokken voor lief neemt, leest in 'Billie & Seb' een verhaal met een behartenswaardige strekking, namelijk dat de mens de maat aller dingen is en de orde in de natuur bepaalt dan wel ontregelt, want zo eindigt deze gevoelige geschiedenis over oorlog en vrede, voluit antropocentrisch: "Werkelijk niets in de natuur miste een mensenhand. De natuur wist zelfs niet wat het was. Alles wat de mensen ooit hadden gedaan, was voor hen geweest en voor hen alleen. Het bleef duren zolang ze bestonden. En verder niks." Een klinkend slot voor een verder vooral omzichtig tastende roman.


Ivo Victoria: Billie & Seb Lebowski; 320 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden