Onrustige symfonie Adams is virtuoos georkestreerd

Klassiek

Slotconcert Internationale Muziekzomer Gelderland: Groot Symfonieorkest van de NJO Summer Academy olv John Adams. Werk van R. Strauss, Sibelius, Adams en Britten. Za 23/8 in De Vereeeniging, Nijmegen. Herhaling op 26/8 in Concertgebouw Amsterdam.

Het Festival Internationale Muziekzomer Gelderland heeft als mooie traditie dat het ieder jaar een gerenommeerde componist uitnodigt, die in masterclasses werkt met jonge musici uit de hele wereld. Deze editie is dat John Adams, waarschijnlijk de bekendste hedendaagse componist die met zijn sensuele en stuwende muziek een groot publiek weet te bereiken.

Voordeel aan Adams: hij is ook dirigent en kon dus zaterdag in Nijmegen het Groot Symfonieorkest van de NJO Summer Academy zelf leiden, in een festivalprogramma dat een soort ’zelfportret met verwanten’ zou kunnen worden genoemd.

Want de grote voorbeelden voor de Amerikaanse componist komen uit de traditie van de negentiende eeuwse romantische muziek – ook de minimal-achtige motoriek in Adams’ werk zou je naar die componisten kunnen terugleiden. Dus pasten Strauss, Sibelius en Britten uitstekend bij de Nederlandse première van de ’Doctor Atomic Symphony’: een instrumentale route door Adams’ gelijknamige opera, die hier vorig jaar in het Holland Festival in première ging.

De vloeiend-sonore metamorfosen in Sibelius Zevende symfonie (waanzinnig goed uitgevoerd door het zomerorkest), de krachtige gestiek in Richard Strauss’ ’Don Juan’ en de sensualiteit met dreigende ondertoon in Brittens ’Four Sea Interludes’: allemaal elementen die je in Adams’ ’Doctor Atomic Symphony’ ook terughoorde. Zelf vergeleek de componist het werk met de symfonie ’Mathis der Mahler’ van Hindemith: geen samenvatting of suite, maar eerder een parafrase.

Samen met wat vleugen Debussy, Ravel en Stravinsky klonk de symfonie als een virtuoos georkestreerd, rusteloos en volgezogen melange. De enige rust in het werk kwam van de trompetsolo (zaterdag vol overgave gespeeld door Niek Jacobs) die de aria ’Batter My Heart’ als een Amerikaanse hymne boven een donkere begeleidingdeed stralen. Maar zelfs daar doorbrak Adams de lange lijnen met hysterische ’Countdown Music’, vlak voor het ontploffen van de atoombom in de opera. De suite eindigde met fel scanderende orkestakkoorden, ongeveer zoals in de opening van Adams’ ’Harmonielehre’.

Nadat het stormachtige applaus voor Adams’ symfonie was geluwd, wendde de componist-dirigent zich tot het publiek: „Oorspronkelijk zou ik geëindigd zijn met de ’Doctor Atomic Symphony’, maar ik dacht dat u het werk misschien niet mooi zou vinden.” Inderdaad werd de symfonie na de wereldpremière in Engeland niet overal even juichend ontvangen. Sommige critici daar spraken over een ’onsamenhangend meanderend’ of ’oppervlakkig’ werk, wat in Nijmegen eerder indrukwekkend klonk, als watervlugge metamorfosen in een vloedgolf aan verwijzingen en herinneringen.

Dus wisselde Adams de twee werken na de pauze om: eerst ’Doctor Atomic’, om af te sluiten met de ’Four Sea Interludes’ uit de opera ’Peter Grimes’ van Benjamin Britten – ook weer met zo’n orkeststorm aan het eind, op orkaansterkte de zaal in geslingerd door de jonge orkestmusici.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden