Onrust wordt de norm

Regering Macedonië krijgt van alle kanten protesten om de oren

Straatgevechten zoals ze deze week uitbraken tussen politie en demonstranten zijn ook in Macedonië uitzonderlijk. Maar de onvrede die erachter zit, is dat allang niet meer. Instabiliteit begint de norm te worden in een land dat tien jaar geleden nog een voorbeeld voor de regio was.

Vorige week waren het scholieren die demonstreerden tegen overheidsinvloed op hun examens, deze week volgde protest tegen straffeloosheid bij politiegeweld. De onvrede gaat veel verder terug. Een maand zonder heftige protesten is in Macedonië uitzonderlijk aan het worden. En voor de regering wordt het steeds moeilijker om al die critici onder de duim te houden.

De sociaal-democratische oppositie doet er alles aan om de regering te ondermijnen. Met een gestage reeks onthullingen over corruptie en wanbestuur stuwt ze de verontwaardiging steeds op. Maar de oorzaak van de onvrede is veel simpeler: Macedonië staat stil. De grote politieke problemen van het land zijn de afgelopen tien jaar niet veranderd.

Zelfs de Europese Commissie, die doorgaans niet uitblinkt in directe taal, stelde in zijn laatste evaluatie van het land letterlijk in de eerste zin dat de EU-toetreding in een impasse is beland. In 2005 werd Macedonië kandidaat-lid, maar tien jaar later moeten de onderhandelingen over toetreding nog steeds beginnen. Het voormalig modelland is inmiddels ingehaald door Montenegro en Servië.

Aanvankelijk kreeg Griekenland daarvan de schuld, omdat het bezwaar maakt tegen de term Macedonië en eist dat het land een andere naam kiest. Maar intussen maakte de regering van de conservatieve premier Nikola Gruevski bepaald geen haast met democratische hervormingen. Sterker nog, het land lijkt alleen maar af te glijden. Persvrijheid, openbaarheid van bestuur, de scheiding tussen staat en regeringspartij, ze staan allemaal onder zware druk.

De regering doet de kritiek af als laster en fabels. De onthullingen van de oppositie zouden een complot van buitenlandse geheime diensten. Daar maakt ze zich niet geloofwaardiger mee. Het gaat onderhand zo ver dat critici niets meer vertrouwen van wat de regering zegt.

Toen de politie vorige maand berichtte dat etnisch Albanese rebellen een grenspost hadden overvallen, vermoedden veel Macedoniërs dat het een rookgordijn was om de aandacht van protesten af te leiden. De rebellen hebben zich sinds deze spectaculaire aanslag dan ook opmerkelijk stil gehouden.

De oppositie zet een hagelschot van protesten tegenover die tactiek. Op het oog hebben de protesten weinig met elkaar gemeen, maar ze lopen in elkaar over en versterken elkaar. Actievoerders in Macedonië zijn bovendien erg bedreven in het gebruik van sociale media. Ze moeten wel, want vrijwel niemand vertrouwt de traditionele media nog.

Onder het trefwoord #protestiram - ik protesteer - kan iedereen zich aansluiten. Vaste ontmoetingsplaats is om zes uur 's avonds in de hoofdstad Skopje, voor het regeringsgebouw, dat nu streng door de politie wordt bewaakt. De demonstranten filmen en fotograferen volop, in de hoop dat de ogen van de wereld de politie in toom houden.

Ook onafhankelijke organisaties die niets op hebben met de sociaal-democraten doen volop mee. "Het onderscheid tussen verschillende critici van de regering doet er onderhand niet meer toe", zegt Kocho Andonovski, van het Helsinki Comité voor Mensenrechten. Dit is niet meer tussen politieke partijen. Wij zijn op het punt waar burgers moeten vechten voor een democratie."

Een dergelijk geluid valt ook steeds vaker onder diplomaten op te tekenen. Premier Gruevski kan zich duidelijk weinig meer veroorloven. De Europese Unie koesterde lange tijd de stabiliteit die zijn regering bood, maar de steun voor de demonstranten neemt toe. Gruevski denkt vooralsnog niet aan opstappen, maar als de massademonstraties aanhouden kan het snel gedaan zijn met hem.

"Er is geen weg terug", denkt Andonovski. "De stabiliteit van het land kan alleen worden hersteld als deze regering vertrekt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden