’Onrechtvaardigheid windt me meer op dan toen ik 25 was’

Honderd jaar na de oorsprong van het fundamentalisme onderzoekt Trouw het fundamentalistische gehalte van Nederland. Vandaag: Hedy d’Ancona haalt een F-factor van 21 procent in de funditest.

’O ja, ik heb zeker fundamentalistische trekken’, zegt feministe en politica Hedy d’Ancona al voor ze aan de funditest begint. Onder andere als staatssecretaris voor emancipatiezaken, minister van welzijn, volksgezondheid en cultuur en hoofdredactrice van feministisch blad Opzij streed zij voor gelijke rechten van vrouwen en mannen.

„Fundamentalisme is voor mij een onwrikbaar geloof in je eigen gelijk, een geloof dat niet voor rede vatbaar is. Het staat voor mij ook voor een zekere minachting voor mensen die dat geloof niet met je delen. En het staat voor het gebruik van al dan niet toegestane middelen om de ander tot jouw overtuiging over te halen. Ook ik heb fundamenten waar niet aan mag worden getornd, zoals de gelijkwaardigheid van mensen. Ik ben fundamenteel tegen racisme, fascisme en discriminatie. Maar dat wil niet zeggen dat ik in alle gevallen alle middelen zou gebruiken om mensen de mond te snoeren.”

Een van de middelen die d’Ancona wél zal inzetten en heeft ingezet, is het overtreden van de wet. „Als het voor vrouwen echt onmogelijk was om een kind te krijgen, heb ik hen geholpen een abortus te laten doen en dokters gesteund die bereid waren dat te doen. Ook al was abortus verboden. Ik heb gestreden voor deugdelijke voorbehoedsmiddelen, ook als een wet of religie dat niet toestond. In de jaren zestig verkeerde ik in kringen waarin wiet werd gebruikt – ik gebruikte zelf ook – terwijl dat streng verboden was. En ik heb zelf een abortus ondergaan terwijl dat verboden was. Dat is eigenlijk het verst dat je kunt gaan.”

D’Ancona kan die daden voor zichzelf verantwoorden, aangezien ’wetten aan tijd en regimes gebonden zijn’. „Onder regimes waar ook ik mee te maken heb gehad, kan er wetgeving zijn die bepaalde mensen – Joden – verbiedt om deel te nemen aan het maatschappelijk leven. Daar zal ik me altijd tegen verzetten.” D’Ancona heeft zelf een joodse achtergrond, ze verloor haar vader in de Tweede Wereldoorlog. Later, als PvdA-politica, probeerde zij de wetten vooral te veranderen in plaats van te overtreden. Zo verdedigde zij met hand en tand de wet gelijke behandeling, de abortuswet, een tolerant asielbeleid en dito drugsbeleid.

Haar strijd is nog niet gestreden. Met grote instemming vult d’Ancona bij de test in dat haar waarden onder druk staan. „Ik vind de toon van het asiel- en migrantendebat in Nederland bedenkelijk. Ik vind het werkelijk beschamend dat Nederland vanuit Europa op het matje is geroepen omdat hier kinderen in de gevangenis zitten. Hier worden uitgeprocedeerde moeders en kinderen zonder een cent op straat gezet, terwijl ze niet terug kunnen naar hun land. Met name de Midden-Oostenpolitiek van Nederland vind ik verderfelijk en schandelijk, het feit dat Nederland dwars ligt in Europa bij het stellen van condities aan Israël. Ik houd van Israël, maar vind de Israëlische politiek schandelijk. Ik schaam me ervoor dat Nederland achterstelling en onderdrukking van de Palestijnen toelaat. Ik ben niet meer actief in de politiek, maar zal hier als politiek activist – onder meer voor een Ander Joods Geluid – altijd mijn verontwaardiging over uitspreken.’’

Soms worden mensen milder en rustiger naarmate ze ouder worden. D’Ancona niet. „Ik wind me meer op over onrechtvaardigheid dan toen ik 25 was. Misschien omdat we meer weten. Ik heb me altijd opgewonden over de positie van vrouwen in het Westen. Ik ben nog niet tevreden, maar vrouwen kunnen hier wel aanspraak maken op hun rechten. Voor de meeste vrouwen in ontwikkelingslanden gelden die mensenrechten niet en worden religie en traditie gebruikt om de vrouw eronder te houden. In sommige landen is verkrachting niet eens strafbaar. Wat voor mildheid is het als je je er niets meer van aantrekt hoe kloterig mensen het in de rest van de wereld hebben? Dat noem ik luilakkerij, gemakzucht.”

In de funditest scoort d’Ancona 31 procent op fundamentalisme in het algemeen, nihil op religieus fundamentalisme. „Ik ben trots op deze combinatie. Ik hecht aan overtuigingen maar ben ook tolerant, vooral naar mensen die ergens in geloven. Dat vind ik mooi, zolang ze maar geen zendingsdrang uiten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden