Onpartijdigheid van rechter niet bedreigd door hoofddoek

Eindelijk heeft Nederland een nieuw multicultureel drama: de zaak van 'het meisje met de hoofddoek'. Voor- en tegenstanders zijn het grondig oneens over de vraag of het dragen van een hoofddoek in strijd is met de onpartijdigheid van de rechterlijke macht.

Het gaat bij deze discussie niet per se over de hoofddoek: ook het joodse keppeltje, het kruisje aan de halsketting en misschien zelfs een trouwring kan worden gezien als een publiekelijke uiting van een levensovertuiging. Curieus is dat het in de rechtbank van Zwolle zoveel ophef geeft terwijl in Amsterdam al een tijdje een griffier met hoofddoek zonder enig probleem werkt. Tegenstanders baseren zich op het argument van de schijn van partijdigheid. Het dragen van een hoofdbedekking zou afbreuk kunnen doen aan het vertrouwen in de onpartijdigheid van de met rechtspraak belaste functionarissen. Inderdaad, als een schenner van Joodse graven wordt veroordeeld door een rechter met een keppeltje is de schijn van partijdigheid snel gewekt. Aan de andere kant, als het dragen van een hoofddoek in de rechtbank echt verboden wordt, wordt een deel uit de Nederlandse bevolking categorisch uitgesloten van openbare functies in de rechterlijke macht. Dat gaat zeker ten koste van de onpartijdigheid.

Naar mijn mening moeten vrouwen met een hoofddoek in principe worden toegelaten, maar moet er in bepaalde gevallen een mogelijkheid bestaan tot wraking en verschoning. Onder omstandigheden kan een hoofddoek de schijn van partijdigheid wekken. In deze gevallen moet een hoofddoek achter de rechterstafel worden vermeden, bijvoorbeeld in zaken waar religiositeit een rol speelt. In andere zaken is het dragen van een hoofddoek minder problematisch. Als in een bepaalde rechtszaak het vermoeden van partijdigheid kan ontstaan, kan een rechter zich terugtrekken (verschoning) of kan een advocaat van een van de partijen eisen dat een rechter wordt vervangen (wraking). Daarnaast kan de president van de rechtbank bij de toedeling van rechtszaken rekening houden met de achtergrond van rechters. Rechters die in hun directe omgeving met seksueel geweld te maken hebben gehad, zullen niet snel op een verkrachtingszaak worden gezet. Op eenzelfde manier kan men met functionarissen voor wie een hoofddoek belangrijk is omgaan. Het instituut van de onafhankelijke rechter is een groot goed. Om de waarachtigheid van dit instituut in stand te houden, accepteren we dat bepaalde rechters soms in bepaalde rechtszaken geen oordeel mogen vellen. Natuurlijk, het gaat ten koste van de slagkracht en de efficiëntie van de rechtbank als bij de toedeling van rechtszaken rekening moet worden gehouden met de achtergrond van de rechter. Maar een vergelijkbare efficiëntievermindering ontstaat door de toename van deeltijdarbeid of het inzetten van plaatsvervangende rechters. Misschien is dit een prijs die we moeten betalen voor het feit dat een liberale democratie respect heeft voor multiculturele verschillen in de samenleving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden