Onnuttig spoor in VS snakt naar miljarden

WASHINGTON - Het gaat, om maar eens een eufemisme te gebruiken, slecht met Amtrak, de Amerikaanse staatsspoorwegmaatschappij. De rekenkamer in Washington DC heeft er een hard hoofd in dat Amtrak volgend jaar zelfvoorzienend is -zoals het Congres heeft geëist bij zijn subsidieverstrekking- en daarom is zelfs liquidatie van de onderneming niet uitgesloten.

De spoorwegen, die ooit zo'n sleutelrol vervulden in het openleggen van het Noord-Amerikaanse continent, zijn een stiefkindje in het vervoerssysteem van de Verenigde Staten. De doorsnee-Amerikaan rijdt auto of neemt, als hij krap in de tijd zit, het vliegtuig. Heeft hij nauwelijks een cent op zak dan is er nog de Greyhound: de lompe, ongemakkelijke bus die van grote stad naar grote stad rijdt. Sommige steden hebben een goed functionerend metro- en stadsbusstelsel, zoals New York en Washington DC. Maar in een miljoenenstad als Los Angeles ontbreekt iedere vorm van doelmatig openbaar vervoer.

In dit rijtje ontbreken de spoorwegen. Er liggen in de VS bijna 60000 kilometer rails, maar die worden voor het grootste deel benut door ellenlange goederentreinen, die piepend en blazend langzaam voortploeteren. Sporadisch rijden er ook luxe Amtraktreinen met exotische namen als de California Ze phyr (tussen Chicago en San Francisco), maar die worden vrijwel uitsluitend gebruikt door toeristen. Voor de Amerikaanse reiziger met haast is de trein onhandig. Van Washington DC naar Chicago is het twee uur vliegen, maar met de Cardinal van Am trak doe je over de duizend kilometer bijna een etmaal.

Zelfs voor de kleinere afstand biedt de trein nauwelijks uitkomst. Wie vanuit Washington DC een uitje wil maken naar Richmond, de hoofdstad van de naburige staat Virginia, leunt op het fraaie Union Station in de Amerikaanse hoofdstad, genoeglijk achterover in de stoelen. Maar als je na een kleine drie uur in Richmond aankomt, blijkt het station in een van de buitenwijken te liggen, kilometers ver van het centrum. Dus betaal je niet alleen 125 gulden voor een treinkaartje, maar ook nog eens veertig gulden voor het taxiritje naar de binnenstad.

Alleen de Metroliner, die tussen Washington DC en New York rijdt, is praktisch, zij het duur -tussen de 250 en 400 gulden voor een retourtje. Een proef van de Washington Post wees vorig jaar uit dat je 12 minuten eerder in hartje Manhattan bent als je de trein neemt dan wanneer je gaat vliegen. Om het treinen aan de noordoostkust van de VS aantrekkelijker te maken, introduceerde Amtrak met veel fanfare eerder dit jaar de Acela, een hogesnelheidstrein, die Washington met Boston verbindt. Maar op de 19de-eeuwse banen kan de Acela helemaal geen snelheid maken en er wordt dus weinig gebruik van gemaakt. Ter compensatie van de verliezen die Amtrak met de Acela lijdt, heeft de onderneming vorige maand een hypotheek van 750 miljoen gulden moeten nemen op zijn kroonjuweel, Penn Station in New York.

Tijdens zijn dertigjarig bestaan is Amtrak steeds zwaar gesteund door de overheid. En winst wil de onderneming maar niet maken. De schuld van Amtrak bedraagt momenteel zo'n zeven miljard gulden. Vorig jaar leden de spoorwegen ruim twee miljard gulden verlies. De eerste acht maanden van het lopende financiële jaar leveren een nog somberder beeld op. ,,Ofschoon Amtrak een aantal stappen heeft ondernomen om aan het eind van 2002 operationeel zelfvoorzienend te zijn, is het onwaarschijnlijk dat het dit haalt'', concludeert de rekenkamer. En die eis heeft het Congres vier jaar geleden aan Amtrak gesteld. Afgelopen woensdag kwam directeur George Warrington in het Congres de stand van zaken bij Amtrak uitleggen. Er ligt het voornemen om 15 procent van de staf te ontslaan en eentiende deel van het personeel dat bij de vakbond is aangesloten. Voor een tandenknarsende spoorwegcommissie van het Huis van Afgevaardigden pleitte Warrington ervoor om Amtrak dertig miljard gulden subsidie te geven om het railsysteem in heel Amerika aan te passen voor hogesnelheids treinen. Tal van Republikeinen voelen daar niets voor. Ze menen dat Amtrak al jaren kunstmatig in leven wordt gehouden en willen de spoorwegen privatiseren.

Directeur Warrington steekt niet onder stoelen of banken dat hij de houding van het Congres frustrerend vindt, zelfs te gek voor woorden. Er worden wel tientallen miljarden uitgetrokken voor verbetering van bijvoorbeeld het snelwegenstelsel, maar niet voor de spoorlijnen. En terwijl de politici weten dat er bij de meeste treinverbindingen dik geld moet, eisen ze toch dat Am trak zichzelf gaat bedruipen. Als het erop aankomt zal het Congres volgend jaar waarschijnlijk wel zijn eis laten vallen en opnieuw geld steken in Amtrak. Onder het motto van de Republikeinse commissievoorzitter Jack Quinn uit New York: ,,Ik kan me dit land niet voorstellen zonder nationale spoorwegen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden