Onnavolgbaar

Niet alleen met de uitspraak van de landstaal heeft premier Balkenende soms moeite. Deze week meende hij een verkeerde woordkeus te kunnen herstellen met een andere misgreep uit de Nederlandse woordvoorraad.

Balkenende had de senatoren die de Grondwet niet wilden veranderen, 'fout gedrag' verweten. Dit mishaagde de oppositie in de Tweede Kamer: het zou een premier niet passen volksvertegenwoordigers aldus te diskwalificeren. Hierop verving Balkenende fout door onnavolgbaar.

Dommigheid, een freudiaanse vergissing of een slimme truc om sommige CDA'ers te plezieren door de dwarse senatoren schijnbaar te laken maar in feite te loven? Ik hoop het laatste, maar vrees het eerste.

Hoe dit ook zij, vast staat dat onnavolgbaar niet zoiets als 'allesbehalve voorbeeldig' betekent, maar vanouds slechts bewondering kan uitdrukken. Van Dale geeft als synoniem ongeëvenaard en als voorbeeld onder andere onnavolgbare gratie. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal omschrijft de betekenis als 'te uitstekend om nagevolgd en geëvenaard te kunnen worden'.

Royaler gelegenheid tot politiek gesjoemel met de taal biedt het voorstel 'amusement' van het menu van de publieke omroep af te voeren. Het begrip amusement omvat zo ongeveer alles wat geen aanspraak maakt op politieke of maatschappelijke relevantie en louter tot vermaak of verpozing strekt: van 'A Touch of Frost', James Bond-films, sportprogramma's, diverse opera's en menige soap tot de 'TV Show', 'Top of the Pops', 'Man bijt hond', 'Boer zoekt vrouw', een special met André Rieu of Hans Kazàn, de capriolen van Paul de Leeuw en simpel vertier voor het hele door het CDA gekoesterde gezin als 'Spel zonder grenzen' en 'Te land, ter zee en in de lucht'.

Ook het etiket nieuws is, toegepast op een vertoning als het huwelijk van Charles en Camilla, weinig meer dan een schaamlap voor luchtige verstrooiing.

Het zal me benieuwen welke drogredenen politici aanvoeren om hun kiezers een strikte uitleg van het woord 'amusement' te besparen. Het zal er wel op neerkomen dat voor de publieke omroep alleen het soort (semi-)elitair divertissement overblijft waarin de commerciëlen geen brood zien. Maar zeg dat dan ook, als dat de bedoeling is, en sjoemel niet met de taal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden