Onmogelijke liefdes ten tijde van de Tweede Wereldoorlog

Phoenix en Suite Française

Phoenix ****

Regie: Christian Petzold. Met Nina Hoss en Ronald Zehrfeld.

Suite Française Regie: Saul Dibb. Met Michelle Williams en Matthias Schoenaerts.

***

Liefde in tijden van oorlog, het is zo oud als 'Gone with the Wind'. Wie herinnert zich niet hoe Scarlett O'Hara en Rhett Butler elkaar in de armen vielen tegen de achtergrond van de Amerikaanse Burgeroorlog. De twee liefdesvertellingen die deze week de bioscoop aandoen, 'Phoenix' en 'Suite Française', spelen tijdens de Tweede Wereldoorlog, en kiezen beide het vrouwelijke perspectief.

Het voordeel is dat je het eens over iets anders kunt hebben dan bommen en granaten alleen. Het verlies van identiteit bijvoorbeeld, en het wegkijken van de Duitsers na de oorlog, zoals in 'Phoenix' van Christian Petzold, een van de interessantste Duitse regisseurs van dit moment.

In 'Phoenix' keert de Duits-Joodse nachtclubzangeres en kampoverlevende Nelly (gespeeld door Petzolds muze Nina Hoss) kort na het einde van de oorlog in 1945 terug naar Berlijn.

Op de puinhopen van de stad gaat ze op zoek naar haar man, Johnny, die haar mogelijk heeft verraden, maar van wie ze nog steeds houdt. Ze komt hem al snel op het spoor, maar omdat haar gezicht is verminkt, en ze inmiddels plastische chirurgie heeft ondergaan, herkent hij haar niet. Wel ziet hij een gelijkenis, en vraagt hij haar zijn vrouw te spelen, om zo de familie-erfenis te kunnen innen.

Petzold vraagt je mee te gaan in deze Hitchcockiaanse thriller-opzet, die veel wegheeft van 'Vertigo', waarin een man zijn grote liefde ook nabouwde zonder te 'zien' dat ze al voor hem stond.

'Phoenix' gaat ook over zien, over kijken en vooral wegkijken, als een psychologisch verschijnsel, en doet dat in een uitgebeende stijl waarin het melodrama niet wordt gepresenteerd maar gethematiseerd.

Petzold creërt zo ook een lijntje naar Fassbinder, en de manier waarop hij als een van de weinigen de Duitse naoorlogse generatie gestalte gaf, of een oorlogsrelatie, zoals in 'Lili Marleen', over de liefde tussen een Duits zangeresje gevierd door de nazi's en een Joodse componist.

In 'Suite Française' bloeit een vergelijkbare relatie op tussen de Franse Lucille wier man krijgsgevangen is genomen (Michelle Williams) en de Duitse officier Bruno von Falk (gespeeld door de Vlaamse hunk Matthias Schoenaerts) die niet alleen knap en gevoelig is maar ook heel muzikaal.

De film is gebaseerd op de bestseller van Irène Némirovsky die in Auschwitz stierf, maar een manuscript achterliet dat door haar dochters werd bewaard en bewerkt en in 2004 in romanvorm uitgegeven. Het verhaal is gesitueerd in het fictieve Bussy, een klein stadje nabij Parijs dat in 1940 overspoeld wordt met gevluchte Parijzenaren en nazi's. Interessant is hoe de rijken in het stadje tijdens de bezetting profiteren van de armen, en hoe er clandestiene relaties met de vijand worden aangegaan. Ook de liefde tussen Lucille en haar officier is taboe, uitgespeeld in een ouderwets melodrama dat anders dan 'Phoenix' enigszins gebukt gaat onder zijn winstoogmerk: iedereen spreekt in bezet Frankrijk keurig Engels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden