Online sterftecijfers per Britse chirurg blijven kritiek oogsten

Beeld thinkstock

"Chirurgen hebben een morele plicht om sterftecijfers beschikbaar te stellen." Dat vindt Bruce Keogh, directeur van het Britse openbare gezondheidszorgstelsel, NHS. Daarom zijn op de website van de NHS vanaf gisteren de sterftecijfers per chirurg te zien, maar daar is lang niet iedereen blij mee.

De website, myNHS, bevat gegevens over de kwaliteit van het eten en het personeel, patiëntenveiligheid en informatie over de verschillende zorgfaciliteiten. Daarnaast kunnen patiënten specifieke data van ruim 5000 chirurgen bekijken.

Transparantie
De vraag naar meer inzichtelijkheid in de cijfers van ziekenhuizen bestaat al langer. Amerika geeft patiënten al jaren inzage in allerlei cijfers en ook in Nederland moeten ziekenhuizen vanaf maart dit jaar een gestandaardiseerd sterftecijfer, de zogeheten HSMR (Hospital Standardized Mortality Rate), publiceren.

De HSMR geeft aan hoeveel een ziekenhuis afwijkt van de gemiddelde sterfte. Door de cijfers te publiceren moeten patiënten meer inzicht krijgen in de kwaliteit van zorg. Het Verenigd Koninkrijk gaat nog een stap verder en publiceert vanaf nu het sterftecijfer per chirurg.

Volgens The Guardian is 'de kruistocht naar transparantie' van Bruce Keogh, voormalig hartchirurg, de voornaamste drijfveer achter de Britse website. De bedoeling is dat patiënten met de beschikbaar gestelde gegevens een 'geïnformeerde dialoog' met de chirurg kunnen voeren over hun behandeling.

Keerzijde van openheid
Jeremy Hunt, Britse minister van Volksgezondheid, vindt het logisch dat de cijfers openbaar worden. "Wereldwijd is er steeds meer vraag naar totale transparantie, kijk naar vliegmaatschappijen en bijvoorbeeld kernindustrie. NHS probeert deze cultuur nu ook te implementeren in de gezondheidzorg," zei hij tegen The Guardian. De vergelijking van Hunt leverde woedende reacties op: "Sinds wanneer is een hartoperatie vergelijkbaar met een vlucht naar Barcelona?"

De discussie of het publiceren van sterftecijfers wenselijk is, woedt al langer. Tegenstanders zeggen dat openheid de gegevensinzameling van artsen kan verstoren. Zo vreest John MacFie, directeur van de Britse Vereniging voor Chirurgie, dat artsen risico-operaties zullen mijden, om hun sterftecijfers laag te houden.

Ook volgens Roland Bal, hoogleraar Bestuur en Beleid Gezondheid aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, werkt het publiceren van sterftecijfers per individu eerder averechts. "Chirurgen opereren in teams, dus bij een sterfgeval is het hele team verantwoordelijk. Door het sterftecijfer aan één iemand op te hangen, zullen artsen het gevoel krijgen dat ze op statistieken worden afgerekend."

Hunt ontkent dat de cijfers meer druk op chirurgen zullen leggen. "De website is een alternatieve manier om de standaard hoger te leggen, niet een middel om artsen aan de schandpaal te nagelen," zei de minister tegen The Guardian.

Onbetrouwbare data
Naast de discussie over de wenselijkheid van sterftecijfers, moeten we volgens Bal kritisch kijken naar de betrouwbaarheid van de website. Niet alle cijfers zijn met elkaar te vergelijken.

Bal: "Stel, een cardioloog opereert tweehonderd mensen per jaar en er sterven twee patiënten. Een collega opereert er ook tweehonderd maar bij hem sterven drie mensen. Is hij dan een slechtere chirurg of is dat toeval?" Bal stelt dat de cijfers in veel gevallen te klein zijn om er definitieve conclusies aan te verbinden.

Ook MacFie hekelt de data-inzameling van NHS. "De website mist cruciale gegevens, zoals duur van de opname, en kan daardoor misleidend zijn." Volgens MacFie zijn sterfgevallen tijdens een operatie bovendien zelden terug te brengen tot één oorzaak. "Deze data doet niets meer dan de aandacht afleiden van institutioneel falen," aldus de directeur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden