Ongezond bezig met gezond eten

Beeld thinkstock

Een ontbijt van groene smoothies, 's middags een quinoasalade en rauwe postelein als avondmaal. Loopt het water u in de mond bij het lezen van dit menu? Dan lijdt u misschien aan orthorexia nervosa: een ziekelijke fixatie op gezond eten.

De eerste warme dagen van het jaar zorgen voor volle terrassen en blije gezichten, maar ze leveren menig vrouw ook de nodige hoofdbrekens op. Die winterse speklaag moet snel het veld ruimen om begeerlijk voor de dag te komen in zomerjurk. De oplossing? Een turbodieet met veel groenten en fruit. Voor de meeste mensen een tijdelijk onderdeel van hun voorjaarsroutine, maar voor 'orthorectici' een Spartaanse praktijk die het hele jaar standhoudt.

In een doorgeslagen hang naar vitaliteit vermijden orthorexia-patiënten allerlei voedingsmiddelen. Tupperwares met gojibessen, walnoten en magere kwark moeten de patiënt behoeden voor een terugval in de duistere wereld van suikers en koolhydraten. Op den duur worden er steeds meer zaken weggelaten, zoals vlees, vis, graan, zuivel en vetten. Wat overblijft is een beperkte selectie van groenten en fruit (al dan niet rauw verorberd), waardoor het lichaam op den duur essentiële voedingsmiddelen mist.

De naam van deze stoornis is afkomstig van het Griekse woord ortho, wat recht of juist betekent. De term werd gemunt door de Amerikaanse diëtist en alternatief arts Steven Bratman. Hij zag eind jaren negentig veel mensen in zijn omgeving doorslaan in hun interesse voor gezond voedsel, schreef er een boek over en noemde het verschijnsel 'orthorexia nervosa'.

Maatschappelijk probleem
Orthorexia is geen officieel erkende ziekte, toch krijgen steeds meer mensen het. "Het is echt een maatschappelijk probleem", zegt Elske van den Berg, directeur van Novarum, een GGZ-centrum dat gespecialiseerd is in eetstoornissen. "Het is modieus om bepaalde voedingsstoffen niet te eten. De laatste jaren zie je mensen met eetkeuzes die je eerder niet zag: blauwe bessen, boerenkoolshakes. De waardering voor overdreven gezond eten wordt steeds groter. Dat tij moeten we keren. Er is ook weinig wetenschappelijk bewijs voor."

Qua obsessief gedrag heeft de stoornis iets weg van anorexia, met het verschil dat het bij orthorexia niet om de kwantiteit van het eten draait, maar om de kwaliteit. Patiënten willen uitsluitend het allergezondste eten en meten hun kwaliteit van leven angstvallig af aan de kwaliteit van hun voeding.

Officiële stoornis?
Moet orthorexia de boeken in als officiële eetstoornis? Van den Berg denkt van niet. "Waar leg je dan de grens? Het wordt pas een probleem als het je gaat raken in je persoonlijke leven. Als je gaat braken of heel erg afvalt."

Toch hoopt ze dat deze hype snel weer wegebt. "Dat zal uiteindelijk vanzelf gebeuren. Op een gegeven moment komen we erachter dat we er niet en masse gezonder en gelukkiger worden. Als pizza's en boterhammen echt zo gevaarlijk waren, zouden ze al lang verboden zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden