Ongewoon optreden wekte wantrouwen

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Hij krijgt dus toch zijn zin. Torstein Hagen, de Noorse belegger, de reder, de raider ook, de Noorman, de dokter. 'De doorzetter' is eveneens een passende titel. Jarenlange tegenstand heeft hij moeten trotseren eer hem eindelijk een plaats is gegund in de raad van commissarissen bij het Nedlloydconcern.

Volgens het Nedlloyd-communique van gisteren bevestigt Hagen vertrouwen te hebben in de raad van bestuur en de raad van commissarissen. Wederzijds vertrouwen. Dat het daar in de relatie Nedlloyd-Hagen juist aan ontbrak, is in de eerste plaats een zaak van cultuurverschil. Hagen is een Noor, maar zijn optreden heeft een duidelijk Angelsaksisch stempel.

In Amerika en Engeland is het heel gewoon als een minderheidsaandeelhouder invloed wil op het beleid van een onderneming en een plaats opeist in het bestuur. Zo niet in grote Nederlandse bedrijven, die de vorm hebben van een structuurvennootschap. De aandeelhouders kunnen de jaarrekening afkeuren, maar op de benoeming van bestuur en commissarissen hebben zij nauwelijks invloed.

Hagens eerste confrontatie met Nedlloyd, in 1988, is voor Nederlandse verhoudingen dan ook onorthodox. De Noor beschikt over slechts tien procent van de aandelen maar verkondigt wel luid, dat het beleid van Nedlloyd moet veranderen. Hij wil het Nederlandse transportconcern onderbrengen in een grote Europese rederij, waarvoor hij al een naam heeft bedacht: Eurolines. Een afschrijving van een miljard gulden op schepen en booreilanden, waartoe het bestuur had besloten, verwerpt Hagen.

Ondanks een overwinning in een aandeelhoudersvergadering, zet Hagen niet door. Hij verkoopt zijn aandelen zelfs. Met winst. Drie jaar later echter, begin 1991, duikt hij opnieuw op. Nu door middel van twee beleggingsmaatschappijen waar hij het voor het zeggen heeft, Marine Investments en Det Norske Oljeselskab. Hij zegt 45 procent van de Nedlloyd-aandelen te vertegenwoordigen, wil twee commissariszetels en verlangt dat Nedlloyd zich concentreert op zee- en wegtransport. Alle andere activiteiten moeten worden verkocht.

In eerste instantie doet hij zijn voorstellen aan het bestuur, deze keer binnenskamers. Maar de weerstand bij Nedlloyd is er niet minder om. Men wil Hagen gewoon niet. Met als gevolg een openlijke ruzie die schadelijk is voor Nedlloyd. Hagen, met in zijn kielzog wat kleine aandeelhouders, keurt de jaarrekening af. En Nedlloyd verliest ook nog een commissaris in de persoon van oudStorktopman Sickinghe, die Hagen wel had willen binnenhalen.

Allesverkoper

Het wantrouwen in de Skandinavier heeft ook iets met zijn verleden te maken. Na acht jaar McKinsey wordt hij in 1976 directeur bij de Noorse rederij Bergense Dampskibselskab. Hij verkoopt alle bedrijfsonderdelen en laat de stad Bergen zonder rederij achter. Bij de Holland Amerika Lijn (die hij door zijn werk voor McKinsey leert kennen) gaat het eigenlijk net zo. Op Hagens advies wordt in 1974 de vrachtvloot verkocht, Hagen is sindsdien commissaris bij de Hal. Veel later stoot de Hal ook de cruiseschepen af.

Er was een grote kloof te overbruggen. Daartoe werd in september de eerste stap gezet, toen Hagen bereid bleek de jaarrekening alsnog goed te keuren in de verwachting dat de relatie met bestuur en commissarissen zou verbeteren. Hagen had van president-commissaris Wijkstra toen al vernomen dat die ernstig rekening zouden houden met aanbevelingen van de commissie van aandeelhouders. En die commissie steunde Hagen. In de maanden daarna zijn partijen nader tot elkaar gekomen.

Eigenlijk stonden bestuur en Hagen zakelijk niet eens zo ver van elkaar af. Ze hadden ongeveer dezelfde ideeen over het verkopen van bedrijfsonderdelen. Hagen wilde meer tempo waar het bestuur bang was dat dit de prijs zou drukken van de te verkopen bedrijven. Onoverkomenlijk was dat geschil niet. Maar het wantrouwen moest slijten.

Hagen wordt nu commissaris. Maar hoe lang zal hij dat nog zijn namens een groep aandeelhouders? Het gaat niet goed met Marine Investments (MI), dat vorig jaar een belang in een Ierse rederij verkocht om aan renteverplichtingen te kunnen voldoen. Boze aandeelhouders vrezen dat MI ook de aandelen Nedlloyd moet afstoten. Dan zit Hagen alleen nog namens zichzelf in de raad van commissarissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden