Ongemakkelijke uitslag voor kabinet

GeenPeil, met voorman Jan Roos vierde feest op de uitslagenavond van het referendum. Beeld ANP

Het is voor het kabinet een ongemakkelijke uitkomst van misschien wel de meest ongemakkelijke verkiezingen die Nederland ooit gekend heeft: Nederland is tegen het associatieverdrag van de EU met Oekraïne.

Ongemakkelijk omdat Nederland stemde over een onderwerp waar het kabinet voor een groot deel niet over gaat. Ongemakkelijk ook omdat deze verkiezingen over veel meer leken te gaan dan een associatieverdrag. Ongemakkelijk omdat het eerste raadgevend referendum veel makkelijker tot stand kwam dan gedacht, dankzij de grote aanhang van GeenStijl. Ongemakkelijk omdat het over een onderwerp ging dat eigenlijk niet geschikt was. Ongemakkelijk tenslotte omdat het opkomstpercentage van boven de dertig procent een geldige uitkomst opleverde, maar de ruim zestig procent tegenstemmen slechts de mening weergeven van 20 procent van de Nederlanders.

Het is dan ook niet vreemd dat premier Rutte gisteren wat zuinigjes reageerde. "De ratificatie kan niet zonder meer doorgaan", zei hij. Maar hoe het nu zal aflopen met het handelsverdrag met Oekraïne, daar wilde hij nog niets over zeggen. Dat is ook logisch: Nederland is nu in Europa als die ene deelnemer in een georganiseerde groepsreis die Napels als nieuwe bestemming voorstelt, terwijl de buschauffeur na een ingewikkeld groepsproces eindelijk koers naar Florence had gezet.

Komt Rutte in de komende weken met zijn boodschap naar Brussel, dan zullen zijn 27 collega-leiders zich waarschijnlijk gedragen als de reisgenoten van die stoorzender: men zal zich geïrriteerd omdraaien, zuchten, grimassen maken en zo min mogelijk luisteren.

Het vervolg
Niemand kan voorspellen hoe het vervolg nu zal zijn, maar het kan bijna niet anders of de uitkomst wordt ook voor het tegenkamp ongemakkelijk. Toch hebben zij, voor een groot deel politieke buitenstaanders, een klinkende overwinning behaald. Maar ook staat al bijna bij voorbaat vast dat hun boodschap te weinig zal worden gehoord.

Zelfs al ratificeert Nederland het verdrag niet, de hoop dat er gloednieuwe onderhandelingen over het al geldende handelsakkoord zullen starten, lijkt ijdel. Dat deze uitkomst er toe zal leiden dat er een breuk zal ontstaan tussen Nederland en de EU, het werkelijke doel dat de initiatiefnemers een week tevoren kenbaar maakten, is ook onwaarschijnlijk. Een meerderheid in de Kamer heeft weliswaar vooraf gezegd dat ze zich aan de uitkomst zou committeren, maar wat dat commitment inhoudt, moet nog blijken.

Dat er tegelijk met de discussie over de uitkomst ook vanaf vandaag al een discussie zal losbarsten over de referendumwet is zo goed als zeker. Partijen die tegen referenda zijn, zullen dat luid en duidelijk herhalen. Maar ook zaken als de opkomstdrempel van 30 procent, die veel mensen ertoe bracht thuis te blijven, zal als ongewenst neveneffect over de tong gaan.

Zo zullen er ook vraagtekens worden gezet bij het gemak waarmee GeenPeil de benodigde 300.000 handtekeningen voor het referendum wist op te halen. Dan is er nog de subsidieregeling, die men onder de loep zal willen houden: dat iemand 50.000 euro wist binnen te halen voor bedrukte wc-rollen, is nergens goed gevallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden